شناسنامه دار شدن بیش از ۱۵۰ هزار مقاله به صورت رایگان

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا وسیما به نقل از  روابط عمومی و همکاری‌های علمی بین المللی موسسه استنادی علوم و پایش علم و فناوری (ISC)، دکتر محمدجواد دهقانی رئیس ISC گفت: موسسه استنادی علوم ISC  و پایش علم و فناوری از اواخر سال ۹۹ سامانه جامع صدور شناسه دیجیتال اشیا (Digital Object Recognizer) برای ثبت و صدور یک کد منحصر به فرد استاندارد برای مقاله‌های پذیرش شده در نشریات کشور، جهان اسلام و دنیا را رونمایی کرد.

دهقانی گفت: در طراحی و پیاده‌سازی این سامانه، کلیه استاندارد‌ها و شیوه‌نامه‌های بین المللی رعایت شده و برنامه ریزی لازم برای امکان صدور کد شناساگر دیجیتال برای کلیه فعالیت‌های پژوهشی شامل مقالات همایش‌های ملی و بین المللی، ایده‌ها و نیاز‌های ثبت شده در نظام ایده‌ها و نیاز‌ها (نان)، گزارش طرح‌های تحقیقاتی، پایان‌نامه و رساله‌های دانشجویان و نیز آثار هنری فراهم شده است.  

وی ادامه داد: این کار ارزشمند در جهت شناسنامه دار کردن کلیه فعالیت‌های پژوهشی کشور بوده و امید است منشا تحول اساسی در مستندسازی فعالیت‌های علمی کشور و به خصوص دسترسی به آمار شفاف و دقیق شود.   

رییس ISC گفت: اطلاعات موجود در این سامانه نشان می‌دهد که روند افزایشی تعداد نشریات ثبت شده در این سامانه و نیز صدور شناسه DOR برای مقالات به طور مستمر ادامه داشته به طوری که تا پایان اسفند ۱۴۰۰، تعداد ۸۰۲ نشریه در این سامانه ثبت نام کرده و بیش از ۱۵۰ هزار مقاله این کد را دریافت کردند.

وی افزود: شناسه دیجیتال اشیا (DOR) شامل یک کد منحصر به فرد برای هر شی است که همانند اثر انگشت برای آن است. کد بین‌المللی DOR به گونه‌ای طراحی شده است که به آثار مختلف علمی از جمله مقاله نشریه و همایش، کتاب، پایان‌نامه، ایده‌ها و نیازها، آثار هنری، نرم افزار و... تعلق می‌گیرد. این شناسه همانند یک بارکد برای شناسایی اشیا عمل می‌کند. از جمله مزایای این شناسه دسترسی‌پذیری سریع و آسانتر به اطلاعات کامل کتاب‌شناختی مقاله، ارجاع‌دهی ساده و سریع، افزایش رویت پذیری بیشتر مقاله و در نتیجه افزایش تعداد ارجاعات علمی و بنابراین افزایش ضریب تاثیر و اعتبار نشریه، شناسایی مالکیت معنوی و کاهش سرقت علمی، سیاست‌گذاری در جهت اقتصاد مقاومتی و صرفه جویی ارزی (صدور سایر کد‌های شناساگر فقط در انحصار خارج از کشور است) و امکان صدور شناسه به تمام فعالیت‌های پژوهشی شامل مقالات منتشر شده در نشریات و همایش‌ها حتی برای سال‌های گذشته است.  
دهقانی گفت: بر اساس آخرین اطلاعات مستخرج از این سامانه تا پایان اسفند ۱۴۰۰، تعداد ۸۰۲ نشریه در این سامانه ثبت نام کرده و به طور مستمر برای مقالات خود این کد را دریافت کرده‌اند. میزان افزایش مقالات علمی که در فاصله یکساله این کد را دریافت کرده‌اند نسبتا زیاد بوده به طوری که از فروردین ماه از ۹۸۲۴ مقاله به ۱۵۰ هزار و ۹۴۶ مقاله در اسفندماه رسیده است. این بدان معناست که تعداد ۱۴۱ هزار و ۱۲۲ مقاله در سال  ۱۴۰۰ کد شناسگر دیچیتال (DOR) را دریافت کرده‌اند.

دهقانی گفت: نشریات برای مقاله‌های سال‌های مختلف خود می‌توانند درخواست شناسه DOR داشته باشند. گزارش مستخرج از سامانه نشان می‌دهد که در حال حاضر کد شناسه DOR  به مقالات انتشاریافته در سال‌های  مختلف از  ۸۳ سال گذشته (۱۳۱۷ الی ۱۴۰۳) اختصاص یافته است. به طور خاص در  سال ۱۳۹۶ تعداد ۱۱۳ هزار و ۸۴ مقاله، ۱۳۹۷ تعداد ۱۳۳ هزار و ۷۵ مقاله، ۱۳۹۸ تعداد ۱۶۷ هزار و ۷۵ مقاله، سال  ۱۳۹۹ تعداد ۲۰۳ هزار و ۱۲ مقاله، سال ۱۴۰۰ تعداد ۱۴۳ هزار و ۹۱ مقاله و نیز سال ۱۴۰۱ تعداد ۵۸۹ مقاله کد شناسه DOR را دریافت کرده‌اند. لازم به ذکر است که آمار ارائه شده در این گزارش تا پایان اسفند ۱۴۰۰ است و تعداد مقاله‌های شناسه دار با گذر زمان رو به افزایش خواهد بود.

دهقانی ادامه داد: به منظور فراهم کردن بستر آسان برای دریافت شناسه DOR برای مقالات، وب‌سرویس مورد نیاز ارائه و هماهنگی لازم با شرکت‌های پشتیبانی از سامانه مدیریت نشریات انجام شده است. این وب‌سرویس امکان صدور شناسه را برای مقالات آماده انتشار و چاپ شده فراهم می‌کند. شرکت‌های پشتیبانی‌کننده نشریات جهت برقراری ارتباط می‌توانند درخواست خود را به آدرس info@dorl.net ارسال کنند. نشریات می‌توانند برای مقالات سال‌های پیشین خود نیز این شناسه را فعال کنند.

در وب‌سرویس ارائه شده اطلاعات نشریه و مقاله مربوطه دریافت می‌شود و شناسه به عنوان خروجی ارائه می‌شود. تولید شناسه برای ۱۰ مقاله از زمان کلیک بر روی دکمه درخواست شناسه، به طور میانگین ۳ ثانیه زمان می‌گیرد. لازم به ذکر است که دریافت شناسه در حالت دستی (بدون استفاده از وب‌سرویس) نیازمند مراجعه کارشناس به سامانه DOR، ورود به سامانه، ثبت دوره شماره مربوطه، بارگذاری فایل XML یا اکسل مربوطه و نهایی سازی فرآیند بوده است که به زمان بیشتری در مقایسه با استفاده از وب‌سرویس نیاز است. وب سرویس تعریف شناسه DOR برای "مقالات آماده انتشار" نیز از سوی موسسه استنادی علوم و پایش علم و فناوری (ISC) ارائه شده است که نیاز است شرکت‌های پشتیبانی کننده سامانه مدیریت نشریات با هماهنگی ISC این سرویس را به نشریات ارائه دهند.  

همچنین ترتیبی فراهم شده است که در اغلب سامانه‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی وب‌سرویسی تعبیه و با ورود کد DOR هر مقاله، اطلاعات کامل کتاب‌شناختی مقاله از جمله عنوان مقاله، نویسندگان و وابستگی سازمانی آنها، شماره و تاریخ انتشار و ... به طور کاملا خودکار در سیستم وارد شود. این مساله یکی از مطالبات دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی در طول سال‌های گذشته بوده است.  

دهقانی افزود: لازم به ذکر است که این سامانه چند زبانه است و  مورد استقبال کاربران سایر کشور‌ها بخصوص کشور‌های اسلامی نیز قرار گرفته است. لازم به ذکر است در حال حاضر تلاش بر این است که  این کد در سطح بین المللی و برای سایر پایگاه‌های استنادی بین المللی از جمله اسکوپوس معرفی شده و مورد ارجاع قرار گیرد.

وی ادامه داد: عضویت و دریافت کد DOR به راحتی با ورود به سامانه با آدرس https://dorl.net، صورت می‌گیرد و در حال حاضر این سرویس به صورت رایگان و بدون پرداخت هزینه در اختیار نشریات قرار می‌گیرد.