سن گندم؛ آفت مولّدی که باید بموقع ریشه کن شود

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای خراسان شمالی مبارزه با سن گندم که بیشترین خسارت را به مزارع گندم می زند در 141 هزار هکتار از گندم زارهای خراسان شمالی آغاز شده است.

اصلا سن گندم چیست؟

سن غلات از مهمترين آفات گندم و جو است، اين آفت با تغذيه از گندم و جو در مراحل مختلف رويشی موجب خسارت كمّی و کیفی می شود ابتدا در زمان رویش گندم از برگ های آن و با بزرگ شدن گندم از دانه های آن تغذیه می کند و با تزریق بزاق به دانه گندم موجب فساد پروتئین و گلوتن گندم و جو شده و ماده سیاه رنگی را به جا می‌گذارد که دانه‌های آلوده موجب مسمومیت تغذیه‌ای انسان و دام می‌شود.

مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی با اشاره به اینکه این آفت زیانبار از زمان به وجود آمدن گندم بوده می گوید: این حشره زیر علفهای هرز به ویژه گون و درمنه در دامنه کوه ها، زیر پوست درختان و در شکاف زمین زمستان گذرانی می کنند و بعد از گرم شدن هوا و با شروع فصل بهار به گندم زارها مهاجرت می کنند.

زمان طلایی برای حفظ محصول طلایی

محمد رضایی مدیر حفظ نباتات خراسان شمالی می گوید: سن مادر یا همان سن مولد تا اواخر فروردین ماه از برگ های سبز گندم تغذیه و در اوایل اردیبهشت ماه شروع به تخم گذاری می کنند که طلایی ترین زمان برای سم پاشی گندم زارها از ابتدای فروردین تا اوایل اردیبهشت ماه قبل از تخم گذاری میباشد.

او با اشاره به اینکه مبارزه با سن گندم در دو مرحله سن مادری یا مولد و سن پوره انجام می شود می گوید:از ابتدای فروردین تا اردیبهشت زمان مبارزه با سن مادری یا مولد است و از اواخر اردیبهشت تا خرداد ماه زمان مبارزه با سن پوره است که اگر تا مرحله پورگی این آفت زیانبار را از بین نرود ۱۰۰ درصد به دانه های گندم حمله و آنها را نابود می کنند .

به گفته مدیر حفظ نباتات استان، در کشور ما، مزارع گندم استان های کرمانشاه، خراسان ها، آذربايجان ها، اصفهان، تهران، البرز، همدان، قزوین، اردبیل، زنجان و چهارمحال بختیاری، دچار سن زدگی می شود.

سن گندم و غلات را بیشتر بشناسیم 

به همراه کارشناس گیاه پزشکی جهاد کشاورزی به مزرعه گندمی می روم که گندم هایش 30 سانتی متر رشد کرده بود و او می گفت:هر حشره بالغ سن گندم می تواند تا 80 تخم پشت برگ های گندم تخم گذاری کند .

میثاق با اشاره به اینکه این حشره دوستدار گرماست می گوید: سم پاشی در ساعت های پایانی صبح از ساعت 10 به بعد باشد بسیار بهتر است چراکه در آن زمان حشره سن گندم کامل روی برگ ها می نشیند

او می افزاید:  طعم گندم هایی که دچار سن زدگی شوند، تلخ می شود و دیگر نمی شود با آنها نان درست کرد.

نکته طلایی: در مبارزه با آفت سن، یک دست صدا ندارد

ایزانلو یکی از کشاورزان حصار گرمخان بجنورد با تجربه ای 70 ساله می گوید: بهترین زمان برای سم پاشی سن گندم همان 15 روز اول فروردین است که همه کشاورزان باید با هم این سم پاشی را انجام دهند چراکه اگر اینطور نباشد سن های گندم از گندم زاری که سم پاشی نشده به مزرعه ای که سم پاشی شده مهاجرت می کند و دوباره به گندم ها حمله می کنند.

حسینی کشاورز دیگر این منطقه هم می گوید : پارسال سم پاشی را به موقع انجام ندادم و از آنجایی که بارش باران هم بسیار کم بود،بجای اینکه از هر هکتار 6 تن گندم برداشت کنم تنها 2 و نیم تن گندم برداشت کردم. 

حصاری یکی از کشاورزانی است که 50 هکتار زمین گندم دارد و می گوید :از آنجایی که سن گندم یار کمکی خشکسالی محسوب می شود در سال های کم بارش این آفت خسارت بیشتری می زند که سال گذشته بخاطر سم پاشی نکردن به موقع زمین های گندم دیگران خسارت جبران ناپذیری را متحمل شدم چون سن گندم از مزارع کناری وارد گندم زارهای من شدند.

معرفی سموم مناسب برای مبارزه با سن گندم

  ایوبی هم می گفت:در هر هکتار 300 سی سی سم دسیس یا دلتا مترین استفاده می کند چون علاوه بر دسترس بودن مقرون به صرفه است و اثرگذاری بسیار خوبی هم دارد.

کارشناس سیلوی گندم درباره گندم های سن زده می گفت: طبق دستورالعمل وزاتخانه جهاد کشاورزی گندم هایی که تا 2 درصد دچار سن زدگی هستند بدون کسر بها و بین 2 تا 4 درصد 35 تومن کسر می شود و بیشتر از 4 درصد باشد 20 تومن به مبلغ 35 تومن اضافه می شود.

علی رضایی معاون آفت کش های زیستی و غیر شیمیایی سازمان حفظ نباتات کشور در مورد اینکه چرا برای مبارزه با این آفت خسارت زا از حشرات مفید همچون زنبور پارازیتویید و تریکوگراما استفاده نمی کنند گفت: با توجه به سطح بسیار بالای گندم زارهای کشور پرورش این زنبورها هزینه بر و مقرون به صرفه نیست و فعلا برنامه ای برای مبارزه با سن گندم غیر از سم پاشی به موقع ندارند.

با توجه به اینکه در هر هکتار از مزارع گندم 30 درصد دچار سن زدگی می شوند اگر خطر حشره سن گندم در ابتدای فرودین ماه مهار شود 6 هزار تن گندم به ذخایر گندم خراسان شمالی اضافه می شود.