صدرنشینی دانشگاههای ایران در بین کشورهای اسلامی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، دکتر منصوره صراطی، مدیر گروه رتبه‌بندی مؤسسه استنادی علوم و پایش علم و فناوری (ISC) با اعلام این خبر گفت: در رتبه‌بندی سال جاری این نظام، تعداد ۴۴ دانشگاه از ایران در جمع ۱۳۱۸ دانشگاه برتر جهان قرار گرفتند. این در حالی است که در سال قبل ۳۶ دانشگاه از ایران در این رتبه بندی حضور داشته‌اند.

وی افزود: در بین کشور‌های اسلامی، ایران با حضور ۴۴ دانشگاه رتبه نخست، ترکیه با ۳۲ دانشگاه رتبه دوم و مصر با ۱۰ دانشگاه رتبه سوم را دارند. لایدن یکی از نظام‌های معتبر ارزیابی دانشگاهی است که هر ساله دانشگاه‌های برتر دنیا را بر اساس شاخص‌های معتبر علم‌سنجی مورد ارزیابی و رتبه‌بندی قرار می‌دهد.

وی بیان داشت: در سال ۲۰۲۲، در قالب چهار معیار کلی مرجعیت علمی [۱]، دیپلماسی علمی [۲]، دسترسی آزاد به انتشارات [۳]و تنوع جنسیتی [۴]در لایدن مورد رتبه بندی قرار گرفتند. این ارزیابی‌ها از تولیدات علمی دانشگاه‌ها در سال‌های ۲۰۱۷ الی ۲۰۲۰ از پایگاه اطلاعاتی Web of Science استفاده کرده است.

مدیر گروه رتبه‌بندی ISC در ادامه گفت: معیار مرجعیت علمی (تاثیر علمی) از تعداد کل انتشارات و شاخص‌هایی، چون مقالات یک درصد برتر، مقالات پنج درصد برتر، مقالات ۱۰ درصد برتر و مقالات ۵۰ درصد برتر به صورت تعداد و سهم از کل و نیز تعداد کل انتشارات، مجموع و میانگین تعداد استناد‌های انتشارات دانشگاه TCS و MCS و نیز مجموع و میانگین تعداد استنادات نرمال شده (به رشته و سال) دانشگاه TNCS و MNCS بهره گرفته است (دو شاخص آخر در صفحه اصلی نتایج نشان داده نمی‌شود).

وی ادامه داد: در معیار دیپلماسی علمی از شاخص‌هایی، چون تعداد کل انتشارات، همکاری علمی، همکاری بین‌المللی، همکاری صنعتی، همکاری علمی با فاصله جغرافیایی کمتر از ۱۰۰ کیلومتر و همکاری علمی با فاصله جغرافیایی بیشتر از ۵۰۰۰ کیلومتر (به صورت تعداد و سهم از کل) استفاده کرده است.

صراطی افزود: معیار دسترسی آزاد به انتشارات نیز از شاخص‌­های تعداد کل انتشارات، انتشارات دسترسی آزاد، انتشارات دسترسی آزاد طلایی، انتشارات دسترسی آزاد هیبرید، انتشارات دسترسی آزاد برنز، انتشارت دسترسی آزاد سبز (به صورت تعداد و سهم از کل) تشکیل می‌­شود.

وی یادآور شد: معیار تنوع جنسیتی نیز شامل شاخص‌­های همکاری با نویسندگانی که جنسیت آن‌ها مشخص نیست، نویسندگان مرد (به نسبت کل نویسندگان)، نویسندگان زن (به نسبت کل نویسندگان)، نویسندگان مرد (به نسبت تمام نویسندگان مرد و زن)، نویسندگان زن (به نسبت تمام نویسندگان مرد و زن) است.

وی همچنین گفت: نظام رتبه‌بندی لایدن بر خلاف سایر نظام‌های رتبه بندی موجود در سطح دنیا، برای دانشگاه‌های حاضر در نظام خود، رتبه‌ای واحد محاسبه نمی‌کند، بلکه دانشگاه‌ها بر اساس معیار‌ها و شاخص‌های موجود در نظام لایدن مورد رتبه‌بندی قرار می‌گیرند. از این رو یکی از ویژگی‌های رتبه‌بندی لایدن این است که به دانشگاه‌های حاضر در رتبه‌بندی خود، رتبه کل که برگرفته از تاثیر کلیه شاخص‌ها و وزن‌های مرتبط با آن‌ها است، اختصاص نمی‌دهد، بلکه برای کلیه دانشگاه‌ها در این شاخص‌ها نمرات و رتبه‌ها را جداگانه محاسبه و منتشر می‌کند.

حضور دانشگاه‌های ایران در رتبه‌بندی لایدن
مدیر گروه رتبه بندی ISC گفت: تعداد دانشگاه‌های حاضر از ایران در این رتبه‌بندی ۴۴ دانشگاه است که این آمار در سال قبل ۳۶ دانشگاه بوده است.

تعداد ۸ دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، محقق اردبیلی، خوارزمی، کردستان، سیستان و بلوچستان، صنعتی شیراز، بین‌المللی امام خمینی در این رتبه‌بندی حضور نداشتند.

به نقل از مؤسسه استنادی علوم و پایش علم و فناوری (ISC)، وی افزود: در سال ۲۰۲۲، دانشگاه‌های تهران، علوم پزشکی تهران، تربیت مدرس، پزشکی شهید بهشتی، صنعتی امیرکبیر، صنعتی شریف، علم و صنعت ایران، تبریز، صنعتی اصفهان، آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، علوم پزشکی ایران، فردوسی مشهد، شیراز، علوم پزشکی تبریز، شهید بهشتی، علوم پزشکی مشهد، علوم پزشکی شیراز، صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، علوم پزشکی اصفهان، گیلان، اصفهان، پیام نور، شهید باهنر کرمان، ارومیه، کاشان، علوم پزشکی کرمانشاه، سمنان، رازی، شاهرود، بوعلی سینا، صنعتی نوشیروانی بابل، یزد، علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، زنجان، شهید چمران اهواز، محقق اردبیلی، خوارزمی، صنعتی سهند، کردستان، مازندران، صنعتی مالک اشتر، بین‌المللی امام خمینی، صنعتی شیراز، سیستان و بلوچستان در رتبه‌بندی لایدن حضور دارند.

جایگاه کشور‌های اسلامی در رتبه‌بندی لایدن ۲۰۲۲
صراطی گفت: ایران با حضور ۴۴ دانشگاه در این نظام رتبه‌بندی، همچون سال‌های گذشته در بین کشور‌های اسلامی رتبه نخست را به لحاظ تعداد دانشگاه در اختیار خود دارد. پس از ایران، ترکیه و مصر به ترتیب با ۳۲ و ۱۰ دانشگاه رتبه‌های دوم و سوم را دارند.