لزوم اقدام جهانی برای کنترل زباله‌های فضایی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، کارشناسان دانشگاه "بریتیش کلمبیا" در ونکوور کانادا خطر سقوط اجسامی که پس از ورود مجدد به جو زمین به سطح زمین می‌افتند را برای زندگی انسان تجزیه و تحلیل کردند و بر اساس شیوه‌های فعلی دریافتند اگر یک موشک معمولی، زباله‌های فضایی را در یک منطقه به وسعت ۱۰ مترمربع پخش کند، تقریباً ۱۰ درصد احتمال دارد  یک یا چند تلفات در ۱۰ سال آینده رخ دهد.

بر اساس این تحقیق ، برای کسانی که در جنوب زمین زندگی می‌کنند خطر بیشتری وجود دارد، به طوری که زباله‌های خطرناک سه برابر بیشتر احتمال دارد که در عرض‌های جغرافیایی جاکارتا، داکا و لاگوس فرود بیاید تا اینکه در نیویورک، پکن یا مسکو سقوط کند.

اگرچه پرتاب موشک‌ها متنوع و متفاوت است، اما تقویت کننده‌ها و سایر قطعات قابل توجه موشک‌ها به زمین بازمی‌گردند یا در مدار زمین رها می‌شوند.

در بیشتر موارد، این قطعات رها شده از موشک به شکلی کنترل نشده دوباره وارد جو زمین می‌شوند و این زباله‌ها ممکن است در هر نقطه از مسیر پرواز فرود بیایند.

"مایکل بایرز" و همکارانش در دانشگاه "بریتیش کلمبیا" با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای ۳۰ سال گذشته، "انتظار تلفات" یا خطر برای جان انسان‌ها را در دهه آینده در نتیجه ورود مجدد موشک‌های بدون کنترل پیش‌بینی کردند.

این تیم بر روی قطعات موشک‌هایی که تا حدی دست نخورده باقی می‌مانند و خطر تلفات را در خشکی، دریا یا هواپیما‌ها ایجاد می‌کنند، تمرکز کردند.

محققان دریافتند که اگر هر زباله فضایی در مساحت ۱۰ متر مربعی پخش شود، هر ورود مجدد به جو زمین به طور میانگین ۱۰ درصد احتمال یک یا چند تلفات را در دهه آینده دارد. علاوه بر این، این خطر به طور ناگواری قسمت‌های جنوبی دنیا را تهدید می‌کند.

محققان همچنین می‌گویند که در حال حاضر فناوری لازم برای سیستم‌های ورود مجدد هدایت شده وجود دارد، اما آنچه مورد نیاز است، اراده جمعی برای به کارگیری این سیستم‌ها است که به دلیل هزینه‌های مرتبط با آن‌ها اجرایی نمی‌شود.

محققان به این نتیجه رسیدند که بدون توافق‌های چندجانبه برای ورود مجدد اجباری و کنترل شده موشک‌های مستعمل، کشور‌های صاحب صنعت فضایی به تولید و ایجاد این خطرات ادامه خواهند داد.

بر اساس این تحقیق پیشرفت‌های اخیر در فناوری و طراحی مأموریت، بسیاری از این ورود‌های مجدد کنترل‌نشده را غیرضروری می‌کند، اما دولت‌ها و شرکت‌های پرتاب موشک، تمایلی به تقبل هزینه‌های آن را ندارند.

دولت‌هایی که مردم‌شان در معرض خطر هستند، باید از کشور‌های بزرگ صاحب صنعت فضایی بخواهند که با همکاری یکدیگر، ورود مجدد کنترل‌شده این موشک‌ها را الزامی کنند و در نتیجه خطرات را برای همه مردم از بین ببرند.

این مطالعه در بحبوحه نگرانی‌های گسترده درباره زباله‌های فضایی و موضوعی که در مدار نزدیک زمین، انسان‌ها را تهدید می‌کند، انجام شده است.

طبق برآورد آژانس فضایی اروپا، از سال ۱۹۵۷ حدود ۱۳ هزار و ۱۰۰ ماهواره به مدار زمین پرتاب شده‌اند که ۸۴۱۰ ماهواره در فضا باقی مانده‌اند و ۵۸۰۰ ماهواره نیز هنوز فعال هستند.

گفته می‌شود مجموع جرم تمام این اجسام در مدار زمین حدود ۹۹۰۰ تن است، در حالی که مدل‌های آماری نشان می‌دهد که ۱۳۰ میلیون قطعه زباله به اندازه یک میلی‌متر تا یک سانتی‌متر در مدار زمین وجود دارد.

همین ماه گذشته بود که دولت انگلیس برنامه‌هایی را به عنوان بخشی از چشم‌انداز خود برای مقابله با میلیون‌ها تکه زباله فضایی که در مدار نزدیک زمین هستند، اعلام کرد.

این دولت همچنین می‌خواهد پایداری ماموریت‌های فضایی آینده را بهبود بخشد و "جورج فریمن" وزیر علوم بریتانیا، هشداری جدی به کشور‌هایی مانند روسیه و چین صادر و خاطرنشان کرد دوران ارسال هر چیزی که دل‌شان می‌خواهد به فضا به پایان رسیده است.

وی افزود که مسابقه فضایی بدون وضع مقررات مؤثر تنها به افزایش خطر فزاینده زباله‌های فضایی در مدار زمین، از جمله صد‌ها ماهواره قدیمی کمک می‌کند.

مجموعه اقدامات جدید دولت انگلیس  شامل وضع مقررات برای پرتاب ماهواره‌های تجاری، پاداش دادن به شرکت‌هایی که ردپای خود را در مدار زمین به حداقل می‌رسانند و اختصاص پنج میلیون پوند برای فناوری‌های پاکسازی زباله‌های فضایی است.

این مطالعه در مجله Nature Astronomy منتشر شده است.