راویان اصلی واقعه کربلا چه کسانی بودند؟

به گزارش سرویس وبگردی خبرگزاری صدا و سیما، عظمت حادثه کربلا و تأثیرات عمیق و گسترده سیاسی و اجتماعی آن در تاریخ اسلام و به ویژه تاریخ تشیع، هر ذهن کنجکاو و علاقمند به درک و فهم حقایق تاریخی را به شناخت منابع گزارش های این رویداد سوق می دهد.

امام حسین علیه السلام و یاران آن حضرت در جنگی که در حدود هشت ساعت طول کشید، به شهادت رسیدند. شاید هیچ موضوعی در تاریخ اسلام به‌اندازه عاشورا ریزبینانه و دقیق و جزئی گزارش نشده باشد.

به گفته دکتر محمدرضا سنگری، عاشوراپژوه، نویسنده و مدرس دانشگاه، خوشبختانه ما هم در سپاه عمر سعد گزارشگر داشته‌ایم و هم در سپاه حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام. در سپاه دشمن دو چهره هستند که گزارش‌های ریز و دقیقی ارائه داده‌اند؛ یکی از آن‌ها حمید ابن‌مسلم بوده که به‌عنوان گزارشگر سپاه عمر سعد در روز عاشورا حضور داشته است.او فعالیتی مانند گزارشگران امروزی داشته است که حتی تا کنار قتلگاه امام حسین علیه السلام آمد و کسی به او کاری نداشت تا بتواند به‌راحتی وقایع را ثبت و ضبط کند. او به‌خوبی حالات و لحظات امام حسین علیه السلام را تا آخرین لحظات توصیف کرده است.
شخص دیگری نیز به‌نام هلال‌بن نافع به‌عنوان گزارشگر در سپاه دشمن بوده که او هم اطلاعات مهمی ارائه کرده است، البته این فرد را نباید با نافع‌بن هلال که در سپاه امام حسین علیه السلام بوده، اشتباه گرفت. این شخص نیز حالات امام حسین علیه السلام، به میدان آمدن سپاهیان آن حضرت، رجزها و اطلاعات دیگری را عنوان کرده است.
در مجموعه یاران امام حسین علیه السلام نیز شخصی بوده که امام علیه السلام درست در ظهر روز عاشورا به او فرموده که «از کربلا بیرون برو تا شاهد شهادت ما نباشی و تقصیر و گناهی از این جهت بر گردنت نماند.»، این فرد، عقبةبن سمعان نام دارد. او نیز گزارش‌های ریز و دقیقی داده است که برخی گزارش‌های او روشنگرانه است که بسیاری تحریف‌ها را رفع می‌کند.

 در مستندات به جامانده از ابومخنف (نویسنده نخستین کتاب مقتل امام حسین علیه السلام)، نیز به برخی از این راویان که شاهدان عینی حاضر در میدان کربلا بوده اند، اشاره شده است از جمله:

شریک بن اعور بن حارث همدانی  که همراه عبیدالله بن زیاد از بصره به کوفه آمد، ولی بیمار شد و در منزلی که مسلم بن عقیل پنهان شده بود بستری شد و با مسلم گفتگوها داشت و از آنچه در کوفه و روزهای قبل و بعد واقعه رخ داد کاملاً با خبر و شاهد حوادث و اوضاع و احوال آن ایام بوده است.

ضحاک مشرقی یکی از اهالی کوفه بود که دعوت امام را برای یاری نپذیرفت، ولی شب و روز تمام قضایای عاشورا را که به چشم خود دیده بود در کوفه نقل می کرد. بسیاری از اخبار کربلا توسط این مرد روایت شده و گویی که وقایع نگار یا سخنگوی حسین بن علی علیه السلام بوده و وظیفه داشته اخبار این حادثه را به گوش همه برساند.

شبث بن ربعی که از فرماندهان عمر بن سعد (سردار سپاه ابن زیاد) در کربلا بود، چند سال پس از حادثه عاشورا، در زمان حکومت مصعب بن زبیر از این فاجعه سخن می گفت.

علاوه بر افراد مذکور، مهمترین راویان موثقی که گزارش آنان برای شیعه و سنی حجت و سند است.اهل بیت امام حسین علیه السلام هستند که خود در صحنه حاضر بودند، خصوصاً زینب کبرى، امام سجاد و امام باقر علیهم السلام که بسیاری از وقایع از این بزرگواران نقل شده است.