افزایش شانس باروری در سنین بالاتر با «فریز تخمک» در جوانی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ دکتر صدیقه حسینی با اشاره به این‌که اصطلاح ذخیره تخمدان به معنای این است که در هنگام آزمایش، چه تعداد تخمک در همان لحظه در تخمدان زن وجود دارد گفت: جنین دختر در رحم مادر در هفته بیستم، دارای ۷ میلیون تخمک است که با گذر زمان این تعداد کاهش می‌یابد و در هنگام تولد به طور معمول نوزاد دختر حدود ۲۰۰ هزار تخمک دارد.

وی با اشاره به این‌که هر نوزاد دختر با تعداد مشخصی فولیکول در تخمدان خود متولد می‌شود، گفت: یعنی تعداد فولیکول‌ها در بین نوزادان دختر متفاوت است.

متخصص زنان و زایمان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با بیان این‌که با رسیدن دختر به دوران بلوغ و شروع تخمک گذاری، هر ماه یک عدد از فولیکول‌ها به شکل تخمک رها می‌شوند، گفت: با گذشت زمان و افزایش سن، ذخیره تخمدان کم می‌شود و این روند کاهشی تا زمانی ادامه می‌یابد که فرد به سن یائسگی برسد و ذخیره تخمدان او تمام شود.

دکتر حسینی با بیان این‌که در ذخیره تخمدان فرآیند عملکرد سلول‌های جنسی مورد توجه است، افزود: زنان در دوران تولید مثل دارای سلول‌های مشخص جنسی هستند.

وی ادامه داد: عوامل محیطی و ژنتیکی می‌تواند بر کاهش روند ذخیره سلول‌های جنسی اثر داشته باشد.

متخصص زنان و زایمان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در پاسخ به این سؤال که نشانه‌ها و علامت‌های کاهش ذخیره تخمدان چیست؟ گفت: کاهش ذخیره تخمدان با علامت‌ها و نشانه‌های خاصی همراه نیست و در اغلب موارد، تنها از طریق معاینات و چکاپ‌های کامل قابل بررسی است. قاعدگی‌های شدید وسنگین، تأخیر در قاعدگی یا پریود نشدن طی چند دوره و بدون علامت بارداری، سقط جنین، تأخیر در بارداری و چرخه‌های قاعدگی کوتاه‌مدت (اغلب کمتر از ۲۸ روز) می‌تواند از نشانه‌های کاهش ذخیره تخمدان‌ها باشد.

دکتر حسینی با اشاره به این‌که تعداد سلول‌های جنسی در دوره باروری زنان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، گفت: هرچه سن بالاتر می‌رود تعداد سلول‌های جنسی نیز کاهش می‌یابند.

وی به شایع‌ترین دلایل کم شدن ذخیره تخمدان اشاره کرد و افزود: ابتلا به آندومتریوز، سابقه ابتلا به بیماری اوریون، اختلال و بیماری در لوله‌های رحمی (لوله‌های فالوپ)، ناهنجاری‌های ژنتیکی و مادرزادی همچون سندرم X شکننده، عفونت لگن، پرتودرمانی و شیمی‌درمانی، برخی اختلالات خودایمنی و سیگار کشیدن از اصلی‌ترین علت‌های کاهش ذخیره تخمدان است.

متخصص زنان و زایمان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به روش‌های ارزیابی تخمدان اشاره کرد و گفت: روش‌های آزمایشگاهی و سونوگرافی از جمله این روش‌ها هستند.

دکتر حسینی افزود: استفاده از آزمایش‌های بیوشیمی، سونوگرافی‌های تخصصی و ارزیابی‌های بالینی نیز در بررسی وضعیت تخمدان‌ها مورد توجه است.

وی با بیان این‌که سونوگرافی که در دوره قاعدگی انجام می‌شود سایز تخمدان‌ها را بررسی می‌کند، گفت: ممکن است به لحاظ بالینی علامت‌های غیرطبیعی وجود نداشته باشد، ولی آزمایش‌های تکمیلی وضعیت تخمدان‌ها و ضروت ذخیره‌سازی آن را مشخص می‌کند، بنابراین در افرادی‌که مشکلاتی که روند تخمک‌گذاری مشاهده می‌شود، رزرو تخمدان اهمیت دارد.

متخصص زنان و زایمان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به این‌که ذخیره تخمدان با اندازه تخمدان ارتباط مستقیمی دارد، افزود: در واقع هر چه سایز تخمدان بزرگتر باشد، ذخیره تخمدان بیشتر خواهد بود همچنین با افزایش سن و کاهش ذخیره تخمدان، سایز تخمدان نیز کوچکتر خواهد شد، این روند تا سن یائسگی که ذخیره تخمدان فرد صفر می‌شود، ادامه پیدا خواهد کرد.

دکتر حسینی به روش‌های بررسی کیفیت تخمک نیز اشاره کرد و گفت: کیفیت تخمک به سن فرد بستگی دارد، به طور معمول در سنین بالای ۴۰ سال، کیفیت تخمک به حدی کاهش می‌یابد که احتمال موفقیت عمل آی وی اف صفر می‌شود و حتی اگر فرد ذخیره تخمدان بالایی داشته باشد، اما تخمک فرد کیفیت لازم را نداشته باشد، احتمال موفقیت عمل IVF بسیار پایین و نزدیک به صفر است بنابراین باید دانست که آزمایش‌های پیش از بارداری و سونوگرافی ذخیره تخمدان با وجود نشان دادن میزان رزرو تخمدان، امکان بررسی کیفیت تخمک‌ها را فراهم نمی‌کند بنابراین اطلاع یافتن از سن فرد، بهترین روش برای حدس زدن کیفیت تخمک‌ها توسط پزشک است.

وی به روش‌های درمان ذخیره تخمدان پایین اشاره کرد و ادامه داد: باید گفت که روش خاصی برای درمان کاهش ذخیره تخمدان یا جلوگیری از پیشروی آن وجود ندارد؛ اما برخی روش‌ها می‌تواند شانس بارداری را در زنان مبتلا به ذخیره تخمدان پایین افزایش دهد، رایج‌ترین راه غلبه بر ناباروری ناشی از کاهش ذخیره تخمدان، تحریک تخمک‌گذاری و استفاده از روش‌های کمک‌باروری همچون IVF است، از دیگر روش‌های درمان ذخیره تخمدان پایین می‌توان به فریز تخمک و جنین، هورمون درمانی، تخمک اهدایی، جنین اهدایی، ورزش و مصرف ویتامین‌ها اشاره کرد.

متخصص زنان و زایمان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت: درباره افرادی‌که در خانواده یائسگی زودرس دارند و یا جراحی‌های تخمدان داشته‌اند باید بررسی‌ها با حساسیت بیشتر انجام شود.

دکتر حسینی با اشاره به این که فریز تخمک مناسب افرادی است که قصد به تأخیر انداختن بارداری دارند، افزود: با استفاده از دارو‌های تحریک تخمدان برای رشد تخمک‌ها، می‌توان تعدادی تخمک مناسب را به کمک عمل پانکچر استخراج و همه یا تعدادی از آن‌ها را برای بارداری‌های آینده فریز کرد.

وی از انجام فرآیند فریز تخمک در مراکز تخصصی زنان تابعه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تحت پوشش بیمه و با تعرفه دولتی خبر داد و گفت: با انجام این عمل در سنین جوانی می‌توان تخمک‌های باکیفیتی را منجمد کرد که درصورت تمایل به بارداری در سنین بالاتر، مورد استفاده قرار داد ضمن این‌که درصورتی‌که عمل تخمک‌کشی در جریان درمان آی وی اف استفاده شود و بیش از یک جنین در آزمایشگاه تشکیل شود، امکان فریز جنین‌ها نیز وجود خواهد داشت.