بررسی سیر تحول نقوش سنتی در صنایع دستی در موزه رضوی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، مرکز خراسان رضوی، در این کارگاه که در محل نگارخانه رضوان موزه رضوی برگزار شد، استاد طاهر نبی‌زاده پیشکسوت هنرهای اسلامی، با بررسی نمونه آثار هنری به جای مانده از دوره تاریخ ایران قبل از اسلام و مقایسه آن با طرح‌های هنری بعد از اسلام گفت: نقوش خلوت حکاکی شده بر آثار هنر ایرانی، در دوره اسلامی به سوی طرح‌های ترکیبی و شلوغ تر حرکت می کند که این امر حاکی از تاثیر معنوی اسلام بر هنر ایرانی است.

 

وی دوره تیموری را از مهم‌ترین دوره‌های تاریخی معماری و هنر ایران عنوان کرد که معماری و تزیینات وابسته به آن در این دوره به اوج تکامل و زیبایی رسیده است.

 

نبی‌زاده تصریح کرد: هنر تیموری در گذر زمان مورد تقلید و پیروی بسیاری از هنرمندان ایرانی قرار گرفت که با به کارگیری نقوش هندسی، ترکیب آن با انواع خطوط کوفی، نسخ و ثلث با نقوش اسلیمی و ختایی و طراحی پیچیده نقوش اسلیمی در کنار نقوش ساده ختایی آثار هنری نفیسی را خلق کردند. 

 

وی به استفاده از بافت هندسی در نقوش دوره سلجوقی اشاره کرد و افزود: این نقش‌ها در دوره تیموری از حالت شکستگی خارج و زاویه‌ها به حالت منحنی رسم شد تا رنگ معنوی به خود گیرد. 

 

نبی‌زاده همچنین به بازی رنگ‌ها در نقش‌های ختایی دوره تیموری اشاره کرد که با رنگ‌های غالب لاجوردی و فیروزه‌ای همراه شد.

 

طاهر نبی‌زاده اظهار کرد: برای اسماء الهی، سوره‌های قرآن، طرح‌های تکرار شده به شکل بافت گره، بافت رفت و برگشت و بافت چندضلعی استفاده شده است. 

 

وی همچنین استفاده از رنگ‌های خاص در تزیینات قرآنی را دارای معانی عنوان کرد و گفت: رنگ طلایی تجلی خداوند و لاجورد به مفهوم آسمان و رنگ آبی تداعی کننده ستاره‌هاست که از آن در تذهیب‌های قرآنی استفاده بسیار شده است. 

 

طاهر نبی‌زاده در ادامه به تحولات طرح‌های هنری در دوره صفویه اشاره کرد که با افزوده شدن اسلیمی‌های پیچک دار، اسلیمی ماری و طرح شاه عباسی به نقوش ختایی همراه بود.

 

وی به خلق نقوش هنری توسط گروه‌های هنری با هدایت یک استاد در دوره صفوی اشاره کرد و گفت: آنچه طرح‌های هنری دوره صفویه را از دیگر دوره‌ها جدا می‌کند نقش‌های نرم‌تر، لطیف تر و رنگ آمیزی‌های متنوع متاثر از مکتب شیراز همراه با اسلیمی‌های گلدار است.

 

این استاد هنر اسلامی در ادامه ضمن معرفی انواع هنر اسلامی اعم از منبت، معرق، حجاری، حکاکی، به تشریح ابرازهای مورد استفاده در خلق آثار هنری پرداخت.