ایران در رتبه چهارم فناوری نانو در جهان

بر اساس این جدول، تعداد مقالات منتشر شده توسط دانشمندان ایرانی از کشور‌هایی مانند کره جنوبی، آلمان، ژاپن، مصر، ترکیه، پاکستان و حتی انگلیس بیشتر است و ایران به‌خوبی توانسته جایگاه خود را در سطح جهانی در حوزه فناوری نانو ارتقا داده و تثبیت کند.

تلاش برای صعود به قله نانو

نانوفناوری استفاده از مواد در ابعاد اتمی، مولکولی و فرامولکولی در کاربرد‌های صنعتی و از فناوری‌های نسبتا جدید است که از زمان ظهور فراگیر آن نزدیک به ۳۵ سال می‌گذرد و در ایران نیز از ابتدای دهه ۸۰ خورشیدی مطالعه پیرامون آن آغاز شد و سپس با تشکیل ستاد ویژه توسعه فناوری نانو در معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری این تلاش‌ها شکل سازمان‌یافته‌تری گرفت.

فناوری نانو یکی از پایه‌های انقلاب صنعتی چهارم است و به گفته علی محمد سلطانی مدیر پیشین دبیرخانه ستاد ویژه توسعه فناوری نانو و از فعالان این حوزه از ابتدای دهه ۸۰ پیش‌بینی می‌شود این فناوری تا سال ۲۰۵۰ همچنان پیشرفت کند، تحقیقات و محصولات بیشتری ارائه شده و نانو با فناوری‌های دیگر همگرا شود؛ مثلا فناوری زیستی‌نانو یا الکترونیک و فناوری ارتباطات و اطلاعات. همچنین نانو یکی از پایه‌های انقلاب صنعتی چهارم خواهد بود.

ایران برای رسیدن به جایگاه سوم در مقالات منتشرشده حوزه فناوری نانو راهی طولانی را طی کرده است و نگاهی گذرا به گزارش‌های ستاد ویژه توسعه فناوری نانو این راه را نشان می‌دهد. در حالیکه هنوز مدت زیادی از تاسیس ستاد ویژه توسعه فناوری نانو نگذشته بود (سال ۱۳۸۳)، این ستاد گزارشی منتشر کرده و در آن رتبه ایران را در میان کشور‌های اسلامی رتبه دوم و در جهان رتبه چهل و سوم اعلام کرده است.

براساس این گزارش ایران با انتشار ۵۳ مقاله و با چهار پله صعود نسبت به سال ۲۰۰۳ در رتبه ۴۳ جهان پیش از کشور‌هایی نظیر تایلند، شیلی، کوبا، مولداوی، کلمبیا، بلاروس، استونی و ونزوئلا قرار داشت. این در حالی است، ایران طی سال‌های ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۳ (۱۳۷۸ تا ۱۳۸۲) با تولید ۴۱ مقاله فناوری نانو به عنوان ششمین کشور جهان اسلام، در کنار مالزی و استونی، جایگاه ۵۷ جهان را در اختیار داشت.

آن زمان که اکنون نزدیک به دو دهه از آن می‌گذرد کارشناسان و سیاست‌گذاران علم و فناوری کشور، رشد فناوری نانو را در کشور که برخلاف سایر فناوری‌های متحول‌کننده، با تأخیر در درک موضوع و تصمیم‌گیری مواجه نشده است، نویدبخش آینده‌ای درخشان در عرصه این فناوری نوپا می‌دانستند، اما رسیدن به جایگاه پانزدهم جهان حتی برای آنان نیز زیادی خوش‌بینانه بود.

اما مقام معظم رهبری بار‌ها در موقعیت‌های مختلف بر ضرورت سرمایه‌گذاری و توجه به فناوری نانو تاکید کرده بودند و بازدید ایشان از نمایشگاه فناوری نانو نیز نشان از اهمیت این موضوع دارد.