دولت‌ها دو سوم منابع صندوق توسعه ملی را برداشت کرده‌اند

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، خداییان، رئیس سازمان بازرسی کشور در سومین همایش صندوق توسعه ملی حکمرانی نوین اعلام کرد صندوق توسعه یکی از راهکار‌های کشور‌های دنیا برای کاهش آسیب‌های ناشی از وابستگی به درآمد‌های نفتی است. 
رئیس سازمان بازرسی کشور تاکید کرد یکی از مشکلات مهم و اصلی کشور‌های صادرکننده نفت تبعات منفی شوک‌های قیمت نفت بر اقتصاد این کشورهاست، زیرا که درآمد نفتی بخش اعظم درآمد‌های دولت‌ها در این کشور‌ها را تشکیل می‌دهند و با توجه به نقش مسلط دولت‌ها در این کشورها، لذا درآمد‌های نفتی بر رشد اقتصادی، بر پس اندازها، سرمایه گذاری و مصارف دولت، نرخ ارز و تروم تاثیر دارد. نوسانات درآمد‌های نفتی موجب نوسانات اجتماعی و اقتصادی می‌شود.
خداییان یادآور شد که مقام معظم رهبری در یکی از فرمایشات خود فرمودند یکی از مشکلات کشور‌های صادرکننده نفت و کشور ما وابستگی اقتصاد آن‌ها به نفت است و قیمت نفت هم در اختیار تولیدکننده نیست و بلکه در اختیار مصرف کننده‌ها و قدرت‌های جهانی است که هر طور بخواهند قیمت نفت را بالا و پایین می‌برند.

رئیس سازمان بازرسی کشور افزود در این کشور‌ها درآمد‌های ناپایدار نفتی را داریم و هزینه‌های پایدار جاری را داریم. به محض افزایش قیمت‌ها در بسیاری از این کشور‌ها دچار بیماری هلندی می‌شوند و کاهش قیمت نفت هم باعث کاهش بودجه و استقراض از بانک مرکزی، افزایش نرخ ارز و سایر مسائلی که کشور را و اقتصاد کشور را دچار مشکل می‌کند؛ لذا کشور‌های مختلف راهکار‌های متفاوتی را پیشنهاد کردند که یکی از آن‌ها صندوق‌های ثروت ملی است.

صندوق‌های ثروت ملی راهی برای تعدیل نوسانات قیمت نفت

رئیس سازمان بازرسی گفت: در خیلی از کشور‌های دنیا، چنین صندوق‌هایی وجود دارد و امری بسیار رایج است. در سال ۷۹ ما نیز در کشور خودمان صندوقی تاسیس کردیم که در واقع به نوعی صندوق تثبیت ارزی بود که وظیفه آن تعدیل نوسانات قیمت نفت بود. البته سال ۸۹ صندوق توسعه ملی در واقع صندوق تکمیل شده‌ی همان صندوق بود که قرار شد تا بخشی از منابع نفتی و گاز به آن واریز شود.

هدف از صندوق توسعه، نباید صرفا تثبیتی باشد

خداییان گفت: برخی تصور می‌کنند صندوق توسعه ملی صرفا باید نقش تثبیتی در اقتصاد ایفا کند و صرفا در تنش‌های ارزی با استفاده از منابع آن بازار ارز را مدیریت کرد، این دیدگاه اشتباه است بلکه این صندوق نقش توسعه‌ای دارد و باید با سرمایه گذاری مقدمات پیشرفت و رشد اقتصاد را فراهم کند همچنین نقش صیانتی نیز دارد به این معنا که باید این سرمایه را به نسل‌های بعدی انتقال دهد.

چرا صندوق توسعه ملی موفق نبوده است؟

وی ادامه داد: اولین نکته‌ای که صندوق توسعه ملی را تا کنون صندوق موفقی نشان نداده است، این است که صندوق توسعه ملی شفافیت لازم را ندارد، اگر ما منابعی را به پروژه‌ای اختصاص می‌دهیم باید مردم بدانند، یا به عنوان مثال اگر دولت‌ها برای پوشش کسری‌ها دست به منابع صندوق دراز می‌کنند باید مشخص باشد و همه از ان مطلع باشند. نکته دیگر این است که هدف از صندوق نباید تثبیتی باشد، صندوق توسعه ملی خزانه دوم دولت نیست.

وی افزود: متاسفانه امروز از ۱۵۰ میلیارد دلار منابع صندوق، تا کنون حدود ۱۰۰ میلیارد دلار آن را دولت‌ها برداشته‌اند. نمی‌شود که دولت‌ها برای هر موضوعی مثل کرونا و زلزله و … که به مشکل می‌خورند سریع به رهبری نامه می‌زنند، که از صندوق توسعه ملی استفاده کنند. مشخصا اگر شخص رهبری نبودند تا کنون ۱ دلار هم در صندوق نمانده بود.

عدم واریز کامل منابع به صندوق توسعه ملی

رئیس سازمان بازرسی افزود: میانگین میزانی که باید به صندوق طبق قانون اختصاص داده شود، اختصاص داده نمی‌شود. صندوق باید سرمایه‌ای برای اینده‌ها باشد، در حالی که تبدیل به تهدیدی برای آینده شده‌اند. همانطور که رهبری معتقدند، هر مبلغی که دولت از صندوق برداشت می‌کند باید به صورت تسهیلات باشد، نه مبلغی که دولت آن را بردارد و پرداخت نکند.

وی ادامه داد: بیش از ۴۰۰ بار از صندوق امهال گرفتند، یا از طرفی دوره‌های بازپرداخت ۸ ساله به ۱۴ سال افزایش پیدا میکند، مشخص است با این شرایط این صندوق هیچ پیشرفتی نمی‌کند.

جایگاه صندوق توسعه با بانک‌ها عوض شده است

خداییان گفت: صندوق توسعه ملی وسیله‌ای برای سرمایه گذاری است نباید نقش بانک‌ها را ایفا کند و همه به دنبال اخذ تسهیلات از آن باشند.

وی افزود: همچنین دیگر نکته‌ای که باید گفت این است که صندوق توسعه ملی باید مستقل باشد، در شرایط فعلی دبیرخانه صندوق در سازمان برنامه و بودجه است، مشخص است که دغدغه سازمان صرفا تدوین و تنظیم بودجه کشور است و دغدغه‌ای در خصوص منابع صندوق توسعه ندارد.

وی با اشاره به طرح‌هایی که صندوق توسعه ملی به ان تسهیلات می‌دهد، گفت: صندوق هیچ نقشی در بررسی پروژه‌ای که تسهیلات می‌دهد ندارد، که آیا این پروژه توجیه اقتصادی دارد؟ بازگشت سرمایه آن چطور است و … از دیگر معضلات صندوق توسعه ملی این است که شاهد عدم مدیریت منابع ارزی صندوق در بانک مرکزی، هستیم. صندوق توسعه ملی ۸ حساب ارزی دارد، که بعضی از این ارز‌ها دائما ارزش آن‌ها در مقابل دلار کاسته می‌شود، اما صندوق، چون مدیریتی بر آن‌ها ندارد، حدود ۸ میلیارد دلار از سرمایه صندوق در همین بین و به واسطه‌ی کاهش ارزش برابری نرخ بعضی ارز‌ها در مقابل دلار، آب شده است.