پرسودترین گیاه دارویی کشور، در خطر انقراض

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز خراسان رضوی، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری کوهسرخ، این شهرستان را یکی از قطب‌ها و رویشگاه‌های مهم گیاه دارویی آنغوزه در خراسان رضوی و حتی کشور دانست و گفت: هرچند ۲۰ هزار هکتار از اراضی کوهسرخ رویشگاه آنغوزه است، اما طی دو تا سه سال اخیر، برداشت‌های بی‌رویه و نیز خشکسالی، موجب کاهش پوشش و تراکم این گیاه دارویی شده است.

 

 

محمدحسین جوادی‌مقدم افزود: اگر در سال‌های قبل هر یک متر مربع یک تا سه گیاه آنغوزه مشاهده می‌شد، اما اکنون به دلیل برداشت بی‌رویه و غیر اصولی توسط روستائیان و بهره‌برداران در هر ۲۰ متر یک گیاه هم مشاهده نمی‌شود.

وی تصریح کرد: برداشت‌های بی‌رویه و غیر اصولی، خشکسالی و ... این گیاه را در معرض انقراض قرار داده است؛ لذا امسال و احتمالا سال آینده با هماهنگی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی عرصه‌های این محصول کاملا قرق خواهد شد و هیچکس اجازه برداشت ندارد.

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان کوهسرخ با بیان اینکه هر کس اقدام به برداشت غیرمجاز کند، به مراجع قضایی معرفی می‌شود، بیان کرد: از ابتدای امسال تاکنون بیش از هشت پرونده تشکیل و متخلفان به مراجع قضایی معرفی شده‌اند.

جوادی‌مقدم تصریح کرد: هرچند در خراسان رضوی فقط کوهسرخ و نیشابور و در خراسان جنوبی، شهرستان طبس دارای گیاه آنغوزه شیرین است، ولی از نظر درصد خلوص و ماده موثر گیاه کوهسرخ در خراسان رضوی رتبه اول را دارد.

 

 

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان کوهسرخ در ادامه با بیان اینکه پارسال گردش مالی گیاه آنغوزه در شهرستان کوهسرخ ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان بود، گفت: در حال حاضر هر کیلو شیره آنغوزه کیلویی پنج میلیون تومان خرید و فروش می‌شود.

جوادی‌مقدم افزود: همه ساله در تیر یا مرداد ماه، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان رضوی، یک روستا را برای جمع‌آوری آنغوزه آزاد اعلام می‌کند و این منطقه در سامانه الکترونیکی دولت به مزایده گذاشته می‌شود.

وی گفت: براساس مجوزی که به فرد برنده مزایده پارسال داده شد، وی می‌توانست حدود ۲۰ تن شیره آنغوزه، ۱۲ تن آنغوزه و هشت تن برگه آنغوزه برداشت کند و در قبال آن، متعهد شد ۱۵۰۰ هکتار از اراضی روستای دهمیان را بذرپاشی و مرتع را احیا کند.

این مسئول با اشاره به اینکه هر کسی نمی‌تواند گیاه آنغوزه را جمع‌آوری کند، افزود: فقط سه روستای دهمیان، اوندر و چلپو در شهرستان کوهسرخ می‌توانند گیاه را جمع‌آوری کنند و به کسانی که دامدار هستند پروانه بهره‌برداری داده می‌شود تا بتوانند اقدام به جمع‌آوری گیاه از سطح مراتع کنند.

جوادی مقدم گفت: اگرچه روستای چلپو در سال ۱۳۸۳ حدود ۲۰ تا ۳۰ خانوار بیشتر جمعیت نداشت، اما اکنون در این روستا که خواستگاه اصلی رویشگاه گیاه آنغوزه است حدود ۲۶۰ خانوار ساکن هستند و به نوعی مهاجرت معکوس داشته است.

 

 

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان کوهسرخ در ادامه مساحت شهرستان کوهسرخ را حدود ۲۰۰ هزار هکتار اعلام کرد و گفت: از این میزان، ۱۶۰ هزار هکتار اراضی ملی است که در سطح ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار هکتار از این اراضی و نیز در عرصه‌های منابع طبیعی، گیاهان دارویی خودرو وجود دارد.

جوادی مقدم با اعلام اینکه ۶۰ درصد ارتزاق مردم کوهسرخ به عرصه‌های منابع طبیعی وابسته است، عنوان کرد: آنغوزه، ریواس، اسطوخودوس، زیره، گیاه بادرنجبویه و ... از مهمترین گیاهان دارویی شهرستان کوهسرخ هستند و حدود ۱۲ تا ۱۵ مورد از گیاه دارویی منطقه ماده مؤثره بالایی دارند.

وی افزود: گیاه ریواس و قاقرویی که در شهرستان کوهسرخ وجود دارد، از کیفیت بسیار بالایی برخوردار است، هرچند گیاه ریواس را در شهر‌های مختلف داریم، اما این کیفیت را ندارند.

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان کوهسرخ خاطرنشان کرد: شهرستان کوهسرخ از قطب‌های مهم گیاهان دارویی در خراسان رضوی است، با وجود اینکه آنغوزه کوهسرخ به لحاظ کمی و کیفی رتبه اول استان را دارد و از مهمترین رویشگاه‌های آنغوزه در ایران است، ولی هنوز از ظرفیت کامل شهرستان در تولید گیاهان دارویی استفاده نشده است.

وی ادامه داد: هرچند تلاش می‌کنیم جایگاه گیاه آنغوزه و ریواس را حفظ کنیم، اما خود مردم منطقه زیاد تمایلی به این کار ندارند و فقط به فکر کسب درآمد امسال هستند.

جوادی مقدم با اشاره به اینکه خشکسالی و برداشت‌های بی‌رویه توسط مردم و اهالی روستا، گیاه آنغوزه را در معرض انقراض قرار داده است، گفت: اگرچه امسال حدود هزار هکتار از عرصه‌های منابع طبیعی را احیاء و گیاه انغوزه کشت کردیم، اما به دلیل نبود بارندگی و خشکسالی‌های اخیر، گیاه سبز نشده است.

وی با انتقاد از اینکه تمامی برداشت‌های گیاه آنغوزه غیر اصولی است، اظهار کرد: افرادی که از شهر‌های اطراف برای برداشت گیاه می‌آیند، چون هیچ گونه آموزشی ندیده‌اند، آسیب جدی به آن وارد می‌کنند.

رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان کوهسرخ گفت: خود اهالی روستای دهمیان آموزش‌های لازم را فراگرفته و گیاه را اصولی برش می‌زنند، ولی سایر افراد به فکر حفظ گیاه نیستند و برداشت‌هایشان غیر اصولی است.

وی در ادامه یکی از مهمترین مشکلات دیگر را چرای بی‌رویه دانست و گفت: ییلاقی بودن منطقه کوهسرخ موجب شده از ابتدای فروردین تاکنون بالغ‌بر ۴۰ مورد چرای دام غیر مجاز داشته باشیم.

جوادی مقدم افزود: هرچند در فصل رویش و تخم‌ریزی گیاه قرار داریم، اما چرای غیر مجاز آسیب جدی به مراتع وارد می‌کند و به طور میانگین هر روز برای یک متخلف پرونده تشکیل و به مراجع قضایی معرفی شده‌اند.