صدور یک قرار نهایی متفاوت در دادسرا

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز قزوین، در اقدامی ابتکاری و توسط کلینی دادیار دادسرای قزوین و پس از تایید دادستان مرکز استان؛ متهم مکلف به تهیه‌کنندگی یک اثر هنری با موضوع آسیب‌های اجتماعی به عنوان مجازات جایگزین حبس در پرونده‌ی مطروحه در شعبه‌ی دادیاری شده است.

در واقع با این نوع نگرش و با ترویج این رویکرد می‌توان شاهد اتفاقات خوشایندی در حوزه‌ی ساخت آثار هنری و فرهنگی با نظارت حوزه هنری انقلاب اسلامی بود. گفتنی است که تولید و ساخت آثار هنری می‌تواند نقش بسزایی در ترویج فرهنگ ایرانی و اسلامی داشته باشد و در تهاجم فرهنگی موجود قطعاً نیازمند ورود همه‌ی مجموعه‌ها در خصوص کار فرهنگی درست و به موقع در حوزه‌ی کار ایجابی است. 

موضوع مجازات‌های جایگزین حبس در فصل نهم قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ آمده و طبق ماده ۶۴، «مجازات‌های جایگزین حبس عبارت از دوره مراقبت، خدمات عمومی رایگان، جزای نقدی، جزای نقدی روزانه و محرومیت از حقوق اجتماعی است که در صورت گذشت شاکی و وجود جهات تخفیف با ملاحظه نوع جرم و کیفیت ارتکاب آن، آثار ناشی از جرم، سن، مهارت، وضعیت، شخصیت و سابقه مجرم، وضعیت بزه دیده و سایر اوضاع و احوال، تعیین و اجرا می‌شود.»

اعمال مجازات‌های جایگزین حبس مورد تأیید رهبر معظم انقلاب، رئیس قوه قضاییه و از سیاست‌های قضایی حاکمیت است که اخیرا در دوران تعالی قوه قضاییه با جدیت دنبال می‌شود تا راه کوتاه و میان‌بری برای اصلاح محکومان و مجرمان و بازگشت آن‌ها به جامعه باشد.

 شرایط تبدیل حبس به مجازات‌های جایگزین 
به موجب ماده ۶۴ قانون مجازات اسلامی تعیین مجازات جایگزین حبس منوط به گذشت شاکی و وجود جهات تخفیف مجازات است اما هیأت عمومی دیوان عالی کشور با صدور رأی وحدت‌رویه شماره ۷۴۶ مورخ ۲۹ دی سال ۱۳۹۴، این ماده را بدین نحو تفسیر کرد که در موارد الزامی تبدیل مجازات جایگزین حبس، گذشت شاکی و وجود جهات تخفیف مجازات ضرورت ندارد و مجازات حبس الزاماً باید به مجازات جایگزین تبدیل شود.

بسته به این که جرم عمدی یا غیرعمدی باشد، نحوه تبدیل آن به مجازات جایگزین بر اساس میزان حبس اصلی متفاوت است:

در جرایم عمدی که مجازات اصلی آن‌ها تا سه ماه حبس است، تبدیل حبس به مجازات جایگزین اجباری است و در جرایم عمدی که مجازات اصلی آن‌ها ۹۱ روز تا ۶ ماه حبس است، تبدیل حبس به مجازات جایگزین در صورت نبود موانع مندرج در قانون، اجباری است.

در جرایم عمدی که مجازات اصلی آن‌ها ۶ ماه تا یک سال حبس است، تبدیل حبس به مجازات جایگزین در صورت نبود موانع مندرج در قانون، اختیاری است.

منظور از موانع تعیین مجازات جایگزین حبس در بند‌های ۲ و ۳ داشتن بیش از یک فقره سابقه محکومیت قطعی به حبس تا ۶ ماه یا جزای نقدی بیش از ۱۰ میلیون ریال یا شلاق تعزیری یا یک فقره سابقه محکومیت قطعی به حبس بیش از ۶ ماه یا حد یا قصاص یا پرداخت بیش از یک پنجم دیه به لحاظ ارتکاب جرم عمدی و سپری نشدن پنج سال از اجرای این مجازات‌ها است.

در جرایم عمدی که مجازات اصلی آن‌ها بیش از یک سال حبس است، در صورتی که دادگاه حبس را به کمتر از یک سال تخفیف دهد، تبدیل حبس به مجازات جایگزین ممنوع است، و در غیر این صورت اختیاری است.

در صورت تعدد جرایم عمدی با مجازات بیش از ۶ ماه حبس، تبدیل حبس به مجازات جایگزین ممنوع است.

در جرایم غیرعمدی که مجازات اصلی آن‌ها کمتر از دو سال حبس است، تبدیل حبس به مجازات جایگزین الزامی است همچنین در جرایم غیرعمدی که مجازات اصلی آن‌ها بیش از دو سال حبس است، تبدیل حبس به مجازات جایگزین اختیاری است. البته در جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی، قاضی نمی‌تواند حکم به جایگزین حبس صادر کند.

همچنین قاضی در صورت صدور حکم به مجازات جایگزین حبس، میزان حبس اولیه را هم در حکم ذکر می‌کند تا اگر اجرای مجازات جایگزین امکان‌پذیر نشود یا محکوم‌علیه از دستور‌های دادگاه تبعیت نکند، مجازات اصلی (حبس) اجرا شود.