آشنایی با شورای نگهبان و کارکرد آن

به گزارش سرویس وبگردی خبرگزاری صدا و سیما ،در نظام جمهوری اسلامی ایران، شورای نگهبان یکی از مهم‏ترین نهاد‌های حکومتی به شمار می‌آید به گونه‌ای که نبود آن در کنار مجلس قانون‌گذاری، موجب عدم اعتبار مجلس و مصوبات آن می‏شود.

براساس اصل‏ نود و چهارم کلیه‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ باید به‏ شورای‏ نگهبان‏ فرستاده‏ شود. شورای‏ نگهبان‏ موظف‏ است‏ آن‏ را حداکثر ظرف‏ ده‏ روز از تاریخ‏ وصول‏ از نظر انطباق‏ بر موازین‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ بررسی‏ کرده و اگر‏ آن‏ را مغایر ببیند برای‏ تجدید نظر به‏ مجلس‏ بازگرداند.

در غیر این‏ صورت‏ مصوبه‏ قابل‏ اجرا است‏. البته اگر شورای نگهبان نیاز به زمان بیشتری برای بررسی مصوبه‌ای داشت به موجب اصل‏ نود و پنجم می‌تواند از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ حداکثر برای‏ ۱۰ روز دیگر با ذکر دلیل‏ خواستار تمدید وقت‏ شود.

در اصل‏ نود و ششم آمده است: تشخیص‏ عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با احکام‏ اسلام‏ با اکثریت‏ فقهای‏ شورای‏ نگهبان‏ و تشخیص‏ عدم‏ تعارض‏ آن‌ها با قانون‏ اساسی‏ بر عهده‏ اکثریت‏ همه‏ اعضای‏ شورای‏ نگهبان‏ است.

(اصل ۹۳ قانون اساسی) شورای نگهبان وظیفه دارد تمام مصوباتِ مجلس را از حیث عدم مغایرت با موازین اسلامی و قانون اساسی بررسی کرده تا مصوبات مجلس در صورت عدم مغایرت با قانون اساسی و موازین شرعی، صورت قانونی به خود گیرند. 
علاوه ‏بر این نقش برجسته، شورای نگهبان مأموریت نظارت بر انتخابات را بر عهده داشته و مرجع رسمی تفسیر قانون اساسی نیز به شمار می ‏آید.

علت نامگذاری این نهادبه این نام
علت اصلی نامگذاری این نهاد به «شورای نگهبان» دو مسئله حراست و نگهبانی از «احکام اسلام» و صیانت از «قانون اساسی» می‌باشد.

شورای نگهبان شورایی متشکل از شش فقیه و شش حقوقدان که به منظور تطبیق قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی ایران با احکام اسلام و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تأسیس شد. 

وظایف شورای نگهبان

تفسیر قانون اساسی
نظارت بر برگزاری انتخابات و همه‌پرسی‌ها 
تشخیص انطباق همه قوانین و مقررات کشور با موازین شرعی و قانون اساسی

اعضای شورای نگبهان

شورای نگهبان از نهاد‌های مهم حکومتی جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود که نخستین جلسه آن در ۱۳۵۹ش تشکیل شد . این شورا از دوازده عضو تشکیل می‌شود.
شش فقیه توسط رهبری منصوب می‎‌شوند و شش حقوقدان از سوی رئیس قوه قضائیه به مجلس شورای اسلامی معرفی و توسط نمایندگان مجلس انتخاب می‌شوند.
اهمیت
شورای نگهبان از مهم‌ترین نهاد‌های حکومتی نظام جمهوری اسلامی ایران است که به منظور تشخیص عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با احکام اسلام و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تشکیل شده است.

فلسفه تشکیل شورای نگهبان
 فلسفه تشکیل شورای نگهبان را در سه امر دانسته‌اند: اسلامی بودن قوانین، حراست از قانون اساسی و حاکمیت ولایت فقیه.

 مدت عضویت در شورای نگهبان

براساس اصل ۹۲ قانون اساسی، اعضای شورای نگهبان برای مدت شش سال انتخاب می‏شوند.

بر اساس این اصل در نخستین دو‌ره پس از گذشتن سه سال، نیمی از اعضای هر گرو‌ه به قید قرعه تغییر می‌یابند و اعضای تازه‌ای به جای آن‌ها انتخاب می‌شوند. روند تغییر اعضاء با توجه به عضویت سه ساله نصف اعضا در اولین دوره، به گونه ای است که هر سه سال نیمی از اعضای فقیه و حقوقدان شورا تغییر می‌کنند. به این ترتیب، اعضای جدید از توان و تجربه شش عضو سابق شورا استفاده خواهند کرد.

تأسیس و پیشینه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی

اولین دبیر شورای نگهبان، محمدرضا مهدوی کنی (۲۴ تیر ۱۳۵۹-۲۴ آبان ۱۳۵۹ش) بود و پس از او به ترتیب، لطف‌الله صافی گلپایگانی (۲۴ آبان ۱۳۵۹-۲۴ خرداد ۱۳۶۷ش)، محمد محمدی گیلانی (۲۴ تیر ۱۳۶۷ش-۲۴ تیر ۱۳۷۱ش) و احمد جنتی (۲۴ تیر ۱۳۷۱ش تاکنون) دبیر این شورا بوده‌اند.

بیشتر بخوانید:صیانت از اسلامیت و جمهوریت نظام رسالت شورای نگهبان

شرایط عضویت در شورای نگهبان
طبق اصل ۹۱ قانون اساسی، فقاهت، عدالت و آگاهی از مقضیات زمان و مسائل روز، شرایط عضویت فقیهان در شورای نگهبان است.
 شرط حقوقدانان نیز حقوقدان و مسلمان بودن است.

منابع: ویکی شیعه، سایت شورای نگهبان