اثر ماهواره خیام در تخمین سطح زیر کشت محصولات کشاورزی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما, آقای حسین دلیریان سخنگوی سازمان فضایی ایران مهمان رادیو گفت و گو مجله علمی روزنه بود که به بررسی ویژگیهای قابل استفاده از ماهواره خیام در امور اراضی و کشاورزی پرداخت.

مقدمه مجری : ماهواره خیام که مالکیت آن در اختیار سازمان فضایی ایران است ، سال گذشته به هوا پرتاب شد و در مدار نهایی خودش یعنی مدار 500 کیلومتر قرار گرفت و قرار شد که دستاوردهای بسیاری برای ما داشته باشد و تحقیقات بسیار کاربردی را برساند در حوزه های مختلف به کسانی که اهل تحقیق و پژوهش هستند و در دسترس شان قرار بدهد اما تقریبا بعد از یک سال تصمیم گرفتیم که صحبت کنیم در این باره و بدانیم که دستاوردهای ماهواره خیام تا به امروز در چه زمینه هایی بوده است ؟

دلیریان : درباره ماهواره خیام اولا این که تقریبا یک سال و 4 روز از پرتاب ماهواره خیام الان می گذرد و این ماهواره در واقع یک ماهواره سنجشی با دقت بسیار خوب یک متر هست که 18 مردادماه سال 1401 با پرتابگر سایوز به مدار 500 کیلومتری زمین پرتاب شد . اگر من بخواهم به زبان ساده این را بیان بکنم ، ماهواره ها کلا بعد از پرتاب باید یک فرآیند تثبیت عملکرد و دریافت فرامین و اجرای موفق فرامین را بگذرانند که این خودش یک دوره بین 6 ماه تا یک سال هست که در ماهواره خیام با تلاش متخصصان سازمان فضایی ایران در تثبیت عملکرد ماهواره این در یک بازه حدودا 6 ماه تا 7 ماه به سرانجام رسید و ما بعد از 7 ماه توانستیم فرآیند کالیبره کردن ماهواره را به پایان برسانیم و ماهواره وارد فاز عملیاتی بشود و خدمات دهی خودش را شروع بکند .

بعد از این که این دوره تثبیت عملکرد به پایان رسید در این مدت باقیمانده یعنی حدودا 4-5 ماه بعد از آن ما چند اقدام را انجام دادیم اولا این که با دستگاههای مختلف رایزنی هایی صورت گرفت مذاکراتی صورت گرفت و ما سرانجام موفق شدیم دو تفاهمنامه بسیار خوب را با سازمان فناوری اطلاعات و سازمان نقشه برداری امضا بکنیم تا بتوانیم خدمات ماهواره خیام را در اختیار این دو دستگاه و به نوعی به مردم عزیز متصل بکنیم .

سازمان فناوری اطلاعات متولی بخش فناوری پنجره مدیریت واحد زمین هست که این پنجره یک اقدام بسیار خوبی هست که در آن تعداد زیادی دستگاه برای حل معضلات و پرونده های مرتبط با مثلا زمین خواری ، ساخت و سازهای غیرمجاز یا حتی بعضی مفاهیم دیگری که در سالیان اخیر همه ما شنیدیم مثل فرض کنید کوهخواری یا این طور موارد که مربوط به دولت می شود از طریق این پنجره یک رسیدگی سریعتری به این پرونده ها خواهد شد و دسترسی داده ها در این پرونده تجمیع خواهد شد .

یکی از مهم ترین اسنادی که قابل استناد هست و می شود بر مبنای آن آرا و نظرات دقیق تری را داد، استفاده از تصاویر ماهواره ای است و مردم براحتی یعنی در واقع در مدت خیلی کوتاه تری نسبت به قبل می توانند پرونده ها و شکایات خودشان را پیگیری بکنند؛ ماهواره خیام به این پنجره متصل شده و عملا خدمات دهی خودش را شروع کرده است .

در حوزه سازمان نقشه برداری هم همین طور ، ما مواجه هستیم با یک سالیان بسیار طولانی که نقشه های پوششی کشور به روز رسانی نشده بود، الحمدالله با توانی که ماهواره خیام در اختیار کشور قرار داده است در حال حاضر چیزی در حدود 30 درصد از کشورمان توسط این ماهواره تصویربرداری شده که این داده ها در اختیار سازمان نقشه برداری قرار خواهد گرفت یا در واقع فرآیند انتقال آن آغاز شده و ما با این داده ها می توانیم شاهد این باشیم که نقشه های پوششی کشور که بسیار برای موارد مختلف از جمله شهرسازی و موارد دیگر مثل فرض کنید جاده های برون شهری یا حتی داخل شهرها ، موارد متعدد ، کاربردهای متعددی که دارد می تواند این نقشه ها استفاده بشود و امورات مختلف را تسهیل بکند. موارد دیگری هم وجود دارد و دستاوردهای دیگر هم هست.
سوال: در حوزه اقتصاد اگر که دستاوردی بوده و توانسته کمک بکند و بخصوص کشاورزی و تولید بیشتر ، کشاورزی پایدار چه کمک هایی ماهواره خیام کرده است ؟

دلیریان : ماهواره خیام در حوزه کشاورزی هم خدمات خیلی خوبی را همین الان دارد به کشور می دهد ، ما یک تفاهمنامه ای از قبل داشتیم با وزارت جهاد کشاورزی که بر مبنای این تفاهمنامه ما باید سطح زیر کشت چند محصول اساسی کشور را تعیین می کردیم و در اختیار مراجع تصمیم گیر قرار می دادیم، یکی از معضلات کشور در حوزه محصولات راهبردی این بود که ما اطلاعات خیلی دقیقی نداشتیم نسبت به این که سطح زیر کشت محصولاتی مثل گندم ، جو ، برنج ، این ها چقدر هست تا دولت بتواند در یک برنامه ریزی مدون بتواند محصولات مردم را خریداری بکند . یعنی کشاورز با خیال راحت محصولش را کشت بکند با این پیش فرض که دولت برنامه بسیار دقیقی دارد برای این که بتواند آن محصولات را از کشاورزان بخرد . این اتفاق الان دارد رخ می دهد و ما شروع کردیم یعنی چند ماهی هست که با استفاده از تصاویر ماهواره ای در حال رصد زمین هستیم برای این که سطح زیر کشت محصولات کشاورزی را بتوانیم تخمین بزنیم و آمار دقیقی در اختیار دولت بگذاریم تا آنها هم بتوانند در آن برنامه ریزی که عرض کردم از این تصاویر استفاده بکنند .
سوال : شاید در ابتدا دور از ذهن برسد ولی اگر که باز بخواهیم نگاه دقیق تری به آن بیاندازیم به طور قطع این مسائل کشاورزی و منابع آبی منابع طبیعی همه این ها به سفره مردم بر می گردد ، آنچه که مردم از آن سر در می آوردند سفره ای است که هر روز باید در خانواده پهن شود و اگر که ماهواره خیام بتواند کمک کند به کشاورزی پایدار ما و همین طوراقتصاد پایدار ما همه را از این بابت خوشحال می کند . اگر مطلبی باقی مانده از شما بشنویم.
دلیریان : من فقط یک نکته را خدمت شما عرض کنم این که یک مبحثی در سطح دنیا وجود دارد و آن در واقع آینده جهان را رقم خواهد زد و در قالب برنامه های دولت ها بر مبنای این مبحث می چرخد این است که امنیت غذایی برای کشورهای مختلف بسیار با اهمیت است و داده های مرتبط با امنیت غذایی کشورها از نظر محرمانگی دارای حد خیلی بالایی هست. در کشور ما این داده ها شقوق مختلفی دارند کما این که در خیلی از کشورها هم این طور است اما چیزی که وجود نداشته و الان ما بر مبنای آن امنیت غذایی کشور را می خواهیم تامین کنیم یعنی کمک کنیم به تامین امنیت غذایی کشور ، مبتنی بر محصولات راهبردی کشاورزی که در کشورمان تولید می شود در حال حاضر ماهواره خیام در واقع دارد همین کار را انجام می دهد، یعنی داده هایی را تولید می کند که می تواند در نتیجه هم به کشاورز کمک بکند که یک اطمینانی پیدا بکند از این جهت که دولت برنامه منسجم و دقیقی دارد برای خرید محصولات و از آن طرف هم مردم ما آن قشری که کشاورز نیستند و تولید محصول ندارند می توانند خیال شان راحت باشد از این جهت که دولت برنامه منسجمی برای تامین امنیت غذایی مردم دارد.
سوال : بله تامین امنیت غذایی کشور و پس از آن این احساس امنیت غذایی در ذهن مردم خیلی نکته مهمی هست .