قابِ خالی رسانه‌های بیگانه به دنبال فرصت‌های سیاه

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، برنامه امواج شبهه در گفتگو با دکتر علیرضا داودی، کارشناس و تحلیل گر حوزه رسانه و دکتر هادی البرزی، کارشناس و تحلیل گر حوزه رسانه به موضوع سیاست رسانه‌های بیگانه؛ از قاب خالی تا لباس پادشاه پرداخت؛ و چگونگی ساختن موضوعات دغدغه آفرین در ذهن مخاطب برای ایجاد رضایت با مفاهیم خالی از انگاره را بررسی کرد.
دکتر علیرضا داودی، کارشناس و تحلیل گر حوزه رسانه گفت: رسانه‌های بیگانه سه وجه خیلی جدی را در دستور کار قرار داده اند و معمولا دو ساحت را مورد بررسی قرار می‌دهند. وجه اول به نگاه مخاطب متمایل شده است، در گذشته رسانه‌های بیگانه براساس ذائقه مخاطب فرمی را طراحی می‌کردند، اما اکنون به این نقطه رسیدند که مخاطب به کدام یک از محتوا‌ها فارغ از کنترل دو طرف متمایل شده است. بنابراین؛ براساس مخاطبِ متمایل شده حرکت می‌کنند.
رسانه‌های بیگانه به دنبال فرصت‌های سیاه
وی افزود: مخاطب متمایل شده اگر در ساحت تولید پیام قرار بگیرد، به دلیل استقلال نسبی در ساحت رسانه و استقلال کامل در ساحت پیام قاعدتا سعی می‌کند تا ۷۰، ۳۰ عمل کند. ۷۰ درصد شرایط موجود را تبدیل به پیام می‌کند و ۳۰ درصد تمایلات در آینده را تبدیل به گزاره می‌کند. پیامی که تبدیل به گزاره شده باشد و نوید از جهت گیری مخاطب می‌دهد. بنابراین؛ جهت گیری مخاطب فرآیند بسیار پیچیده‌ای است که رسانه‌هایی مانند یورونیوز توانستند از پس آن بربیایند. مرحله دوم؛ در گذشته رسانه‌ها خود را جریان ساز می‌دانستند، اما اکنون به نقطه‌ای رسیدند که مجبور شدند با میدان کنار بیایند. رسانه‌های بیگانه امکان حل و هضم مبدا پیام آلوده را ندارند و این یکی از فناوری‌هایی است که رسانه‌های بیگانه هنوز نتوانستند به آن دسترسی پیدا کنند. بنابراین؛ قطعا اشراف قطعی در این حوزه وجود ندارد. یکی از دلایلی که بحث ترکیب موضوعات را پیش می‌کشند این است که نمی‌توانند بین آنچه که اشراف حد و اشراف قطعی است تناسبی برقرار کنند. بنابراین؛ از اینجا به بعد وارد ساحت سوم تحت عنوان فرصت‌های سیاه می‌شویم. در این ساحت مخاطب متمایل شده و رسانه‌ای کنار آمده یک جا به نقطه تقابل می‌رسند. آنجایی که رسانه از مخاطب توقع دارد به خلق فرصت بپردازد، اما رسانه اساسا پیام خلق سوژه توسط مخاطب یا رسانه را دریافت نمی‌کند و خود شروع به عمل کردن می‌کند. بنابراین؛ رسانه‌های بیگانه به دنبال فرصت‌های سیاه یا سیاه چاله‌های ذهنی یا موضوعی می‌گردند. بیش از ۶۰ درصد اقدام رسانه‌های بیگانه در تامین وضعیت مخاطب متمایل شده بهره گیری از فرصت‌های سیاه است. رسانه‌های بیگانه بیش از اینکه برای خلق سوژه تلاش کنند، سعی بر آن دارند تا بر سوژه‌های سیاه احاطه پیدا کنند.
داودی با بیان اینکه سوژه‌های سیاه دو شاخه پیدا کرده است، گفت: یک شاخه مخاطب متمایل شده رادیکال شده است که عمدتا در قالب پیام‌های غیریونیک که توسط مخاطب به اینترنشنال داده می‌شود. شاخه دیگر فرآیند عدم اشراف که توسط رسانه‌ها در داخل جیغ زده می‌شود؛ که نمی‌توانند سر و ته موضوع را جمع کنند و سوژه‌ای که رسانه توانایی بستن آن را نداشته باشد، کف میدان تبدیل به یک گزاره می‌شود و وقتی که کنار هم قرار می‌گیرند مسئله‌ای بوجود می‌آید که از نظر مخاطب در قابی که در رسانه بسته شده، خالی است.
وی افزود: اکنون رسانه‌های بیگانه نه لزوما بر محتوای فاخر بلکه بر فرکانس صدای بلند تاکید می‌کنند.
داودی با اشاره به اینکه رسانه‌های بیگانه به سه مسئله تاکید دارند، گفت: نکته اول این است که می‌خواهند همیشه یک گام جلوتر از زمان حال حرکت کنند. در حوزه انتخابات تعداد ثبت نام رو به افزایش است. اما اولین نکته‌ای که رسانه‌های بیگانه به آن اشاره می‌کنند در مرحله عدم احراز هویت است. نکته دوم؛ این است که رسانه‌های بیگانه بر شبکه تار و پود موضوعی قرار می‌گیرند. در مسئله سوم؛ رسانه‌های بیگانه به ایجاد و ترسیم آینده مطلوب دست نیافتنی می‌پردازند.
وی خاطرنشان کرد: در نزد رسانه‌های بیگانه هیچ رویدادی در ایران پروژه و فرآورده نیست. بلکه همه چیز فرآیندی است.
در پیش ثبت نام‌های انتخاباتی رسانه‌های بیگانه غافلگیر شدند
دکتر هادی البرزی، کارشناس و تحلیل گر حوزه رسانه به عملکرد رسانه‌های بیگانه به موضوع پیش ثبت نام انتخابات اشاره کرد و گفت: از ۷ روز گذشته در کشور با اتفاق جدیدی در حوزه انتخابات مواجه شدیم که از آن تحت عنوان پیش ثبت نام انتخاباتی یاد می‌شود که برای اولین بار برگزار شد و دارای ارزش خبری بود. همچنین به نظر می‌رسد که در پیش ثبت نام‌های انتخاباتی رسانه‌های بیگانه غافلگیر شدند و وارد سکوت شدند. این مصادیق نشان می‌دهد که این رسانه‌ها چگونه عمل می‌کنند. در رویکرد‌های این رسانه‌ها این انتخابات در قاب آن‌ها جایی نداشته است.
وی افزود: به طور کلی رسانه‌های بیگانه وقتی موضوع برجسته سازی را از دست می‌دهند چگونه فکر کردن را نیز از دست می‌دهند. با توجه به اینکه در سیاست‌های رسانه‌های بیگانه دو سیاست اصلی ناامیدسازی و جا به جا کردن مسائل اصلی با فرعی وجود دارد و به دلیل اینکه انتخابات یک مسئله اصلی برای کشور ما است نتوانستند مردم را در این حوزه ناامید کنند و یا این مسئله را جابه جا کنند. رسانه‌های بیگانه به محیط‌هایی که ابهام وجود دارد، وارد می‌شوند و در مسائلی که کشور در آن به خوبی ورود کند و اطلاع رسانی مناسبی صورت بگیرد و افکار عمومی به خوبی اغنا شود رسانه‌های بیگانه ورود نمی‌کنند و نمی‌توانند قابی برای خود ببندند.
رسانه‌های بیگانه در جایی که مسائل واضح و روشن است جایی ندارند
البرزی با بیان اینکه رسانه‌های بیگانه اگر در هر حوزه‌ای بتواند زاویه احساسات ایجاد شود، ورود می‌کنند، گفت: رسانه‌های بیگانه هر جا بتوانند جای منطق و احساسات را تغییر دهند، آن را فضای مساعد برای حضور خود می‌دانند. رسانه‌های بیگانه بر بستری حرکت می‌کنند که بتوانند بر هیجان و احساس تاثیر بگذارند. رسانه‌های بیگانه در جایی که مسائل واضح و روشن است جایی ندارند. رسانه‌های داخلی کشور نباید واکنشی عمل کنند و همچنین باید در حوزه‌های مختلف به لحظه اطلاع رسانی کنند تا جایی برای رسانه‌های بیگانه وجود نداشته باشد.
وی گفت: بحث ایجاد ناهماهنگی در مخاطب و تردید افکنی یکی از موضوعاتی است که این رسانه‌ها در دستور کار خود دارند.
گفتنی است؛ برنامه «امواج شبهه» گفت‌وگویی تخصصی پیرامون ماهیت‌شناسی و رفتارشناسی رسانه‌های فارسی‌زبان بیگانه است که با هدف روشنگری و افشای تکنیک‌های رسانه‌ای، روز‌های یکشنبه و سه‌شنبه ساعت ۱۶ به مدت ۶۰ دقیقه از آنتن این شبکه به نشانی موج اف‌ام ردیف ۱۰۳،۵ مگاهرتز پخش می‌شود.
علاقه‌مندان می‌توانند نظرات خود را از طریق سامانه پیامکی ۳۰۰۰۰۱۰۳۵ و شماره ۰۹۰۳۹۱۳۴۷۴۴ در پیام‌رسان‌های مجازی به اشتراک بگذارند. این برنامه به سردبیری دکتر علیرضا داودی، نویسندگی و تهیه‌کنندگی سیده فاطمه شعار، اجرا و کارشناسی دکتر محمود شهیدی به روی آنتن می‌رود. همچنین در این برنامه فائزه مقدم مسئول دعوت از مهمانان، سیده ایمان مسئله گو خبرنگار و مائده حیدری به‌عنوان آیتم ساز برنامه امواج شبهه فعالیت می‌کنند.