۲۱۳۸ پژوهشگر ایرانی، پژوهشگر پراستناد دو درصد برتر جهان شدند

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما و به نقل از روابط عمومی وزارت علوم، رئیس مؤسسه ISC گفت: مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC)، به عنوان «قلب و مغز علم و فناوری کشور» وظیفه سنجش و پایش عملکرد علمی ایران و دیگر کشور‌های اسلامی را بر پایه تحلیل­‌های علم ­سنجی به عهده دارد، هر ساله آخرین یافته ­های علم­ سنجی برگرفته از منابع و مراجع معتبر مختلف را تحلیل و گزارش می­‌کند، تا ضمن آگاهی ­بخشی درباره عملکرد علمی کشور و آخرین تحولات آن، اطلاعات مفیدی را در اختیار مدیران و متولیان علم و فناوری کشور برای برنامه ­ریزی و سیاستگذاری با هدف تشویق و تقویت نقاط قوت و چاره‌اندیشی برای رفع کاستی ­ها و چالش‌ها فراهم کند.

سید احمد فاضل‌زاده گفت: یکی از این گزارش ها، بر پایه آخرین یافته­‌های طرح مشترک الزویر و گروهی از پژوهشگران دانشگاه استنفورد که به «فهرست دانشگاه استنفورد» معروف شده است انجام می‌شود. این گروه در چند سال اخیر، با تحلیل داده‌های پایگاه اسکوپس بر اساس روش­ شناسی ویژه ­ای، اقدام به شناسایی و ارائه فهرستی از پژوهشگران پراستناد برتر جهان در یک پایگاه اطلاعاتی کرده­ اند. روش­ شناسی ابداع شده، مبتنی بر مجموعه­‌ای از سنجه ­های استنادی استاندارد شده برای ارزیابی تاثیر استنادی پژوهشگران در رشته­‌ها و حوزه­‌های علمی مختلف است. آنان با ترکیب این سنجه­ ها، شاخصی به نام «شاخص استنادی مرکب» را ابداع و در مقاله سال ۲۰۱۶ خود معرفی و محاسبه کرده ­اند. این شاخص مبتنی بر تعداد استنادات دریافتی، جایگاه (الگوی هم-­نویسندگی) و شاخص هرش نویسندگان است.

وی گفت: خوشبختانه برای قدردانی از پژوهشگران پر استناد یک و دو درصد فعال در دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از سال گذشته با تدبیر وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، حمایت مالی برای پرداخت پژوهانه تشویقی صورت گرفته است و در سال جاری نیز تداوم خواهد شد.

رئیس مؤسسه ISC گفت: تازه ­ترین بروزرسانی این پایگاه در مهر ۱۴۰۲ (اکتبر ۲۰۲۳) منتشر شده است. این فهرست، عملکرد استنادی نویسندگان را به ازای برونداد‌های پژوهشی منتشر شده آنان در بازه زمانی ۱۹۶۰ تا ۲۰۲۲ در ۲۲ حوزه موضوعی اصلی و ۱۷۴ حوزه فرعی تحلیل کرده و بر این اساس، نویسندگانی را که در زمره پژوهشگران پراستناد دو درصد برتر جهان قرار گرفته ­اند معرفی کرده است. باید گفت این پایگاه در هر نسخه، دو فهرست از پژوهشگران پراستناد دو درصد برتر جهان را منتشر می­ کند. تفاوت این دو فهرست در بازه زمانی استناد‌های تحلیل شده است: در یکی از فهرست­‌های اعلام شده، بازه زمانی استناد‌های دریافتی یک ساله است و در فهرست دیگر، بازه زمانی استناد‌های دریافتی از سال ۱۹۹۶ به بعد در نظر گرفته می ­شود. در این گزارش فهرست پژوهشگران پراستناد دو درصد برتر ایران بر اساس عملکرد استنادی یک ساله آمده است.

روند حضور ایرانیان در فهرست پژوهشگران پراستناد برتر جهان و کشور‌های اسلامی
فاضل زاده افزود: در فهرست منتشر شده بر اساس عملکرد استنادی یک ساله در سال ۲۰۲۲، تعداد ۲۱۳۸ پژوهشگر با وابستگی سازمانی جمهوری اسلامی ایران در میان تعداد کل ۲۱۰.۱۹۸ پژوهشگر بین‌المللی حضور دارند.

نمودار شماره ۱، روند رشد فراوانی پژوهشگران ایرانی پراستناد دو درصد برتر جهان بر اساس عملکرد استنادی یک ساله را نشان می ­دهد. همان­ طور که مشاهده می‌شود، شمار پژوهشگران پراستناد ایرانی در این پایگاه روندی رو به رشد داشته است. شمار پژوهشگران در ایرانی در سال ۲۰۲۲ (۲۱۳۸) نسبت به سال ۲۰۲۲ (۱۹۴۱) ۱۵/۱۰ درصد افزایش داشته است.

نمودار ۱: فراوانی پژوهشگران ایرانی پراستناد دو درصد جهان بر اساس عملکرد استنادی یک ساله

نمودار شماره ۲، تعداد پژوهشگران دو درصد بیست کشور‌های اسلامی پیشرو را نشان می‌دهد. کشور جمهوری اسلامی ایران رتبه نخست را از به لحاظ تعداد پژوهشگران پراستناد دو درصد برتر در میان کشور‌های اسلامی به خود اختصاص داده است و کشور‌های ترکیه و عربستان به ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم قرار دارند.

نمودار ۲: فراوانی پژوهشگران پراستناد دو درصد کشورهای اسلامی بر اساس عملکرد استنادی یک ساله

سهم نهاد‌های علم و فناوری کشور از پژوهشگران پراستناد دو درصد برتر جهان
رئیس مؤسسه ISC بیان کرد: جدول یک وضعیت کلی پژوهشگران پراستناد ایرانی را به نمایش می‌گذارد. همانگونه که مشاهده می‌شود، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بیشترین سهم را از پژوهشگران پراستناد ایرانی (۶۸/۵۱%) را به خود اختصاص داده است.

جدول ۱: توزیع فراوانی پژوهشگران پراستناد در وابستگی‌های سازمانی کلان