فرسایش خاک و فرونشست زمین دو پیامد اصلی تغییر اقلیم

داریوش گلعلی زاده رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست به مناسبت روز جهانی مقابله با تغییرات اقلیمی در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، تغییر اقلیم را مهم‌ترین چالش دنیا توصیف کرد و افزود: متاسفانه هر سال، شاهد فرسایش خاک ناشی از سیلاب و فرونشست زمین در کشورمان هستیم.

وی گفت: میانگین فرسایش خاک در ایران، ۱۷ تن در هر هکتار است که این رقم شش تا هفت برابر میانگین جهانی است و میانگین فرونشست هم هم حدود ۱۲ سانتی متر است و این دو پدیده، قابل جبران و برگشت نیست.

آقای گلعلی زاده مشکل آلودگی هوا در کشور را قابل حل دانست و افزود: تجربه در دنیا نشان داده که مشکل آلودگی هوا طی دو برنامه پنج ساله قابل حل است و اگر منابع انتشار را کنترل و تکالیف قانون هوای پاک را اجرا کنیم، آلودگی هوا قابل حل است.

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست گفت: ۹۴ درصد تولید غذای دنیا وابسته به خاک است در حالی که ما خاک حاصلخیز را به راحتی از دست می‌دهیم و با استفاده بیش از حد سفر‌ه‌های زیرزمینی سطح آب را کاهش می‌دهیم که پیامد آن فرسایش خاک و فرونشست زمین است وقتی خاک قابلیت جذب نزولات جوی را از دست بدهد با هر بارشی جاری شدن سیلاب منجر به خسارت و تلفات می‌شود.

آقای گلعلی زاده با بیان اینکه زلال بودن آب رودخانه‌ها به عنوان شاخص بسیار خوبی برای ارزیابی عملکرد در حوزه‌های بالادست است افزود: در زمان حاضر کمتر رودخانه‌ای حتی در شمال کشور داریم که آب زلالی داشته باشد چرا که در بالادست پوشش گیاهی و جنگل‌ها را از دست داده ایم، طبیعتا با فرسایش خاک و کوچکترین بارش رودخانه‌ها گل آلود می‌شوند.

وی پیامد‌های تغییر اقلیم را ۱- افزایش دوره خشکسالی ۲- تغییر در شدت زمان مکان و دوره بارش‌ها ۳- افزایش دما طی هفت دهه‌ی اخیر ۴- بیابان زایی ۵- تهدید امنیت غذایی ۶- تاثیر در صنعت گردشگری، کسب و کار و نظام آموزشی برشمرد و افزود: این‌ها پیامد‌های مستقیم تغییر اقلیم است که ما داریم در زندگی مان لمس می‌کنیم.

وی گفت: بسیاری از سازمان‌ها و دستگاه‌های اجرایی باید خود را با تغییرات اقلیمی منطبق کنند، یعنی تاب آوری کشور را در مقابل پیامد‌های تغییر اقلیمی بالا ببرند تا کشور با آسیب کمتری مواجه شود.

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست افزود: باید تهدید‌ها را به فرصت تبدیل کنیم یعنی با پخش سیلاب و تغذیه آبخوان‌های کشور این آمادگی را ایجاد کنیم تا در سیلاب‌ها خسارت کمتری وارد شود.

آقای گلعلی زاده با اشاره به اینکه ایران در پهنه خشک و نیمه خشک قرار دارد و جزو کشور‌های بسیار آسیب پذیر است افزود: متاسفانه با تغییر اقلیم تغییر رویکرد در برنامه‌ها و سیاست‌های کلان دستگاه‌های اجرایی اتفاق نیافتاد و هنوز با همان شرایط قبلی پیش می‌رویم.

وی گفت: به نظر من خشکسالی یک پدیده نیست بلکه ترسالی یک پدیده است و ما باید کل برنامه‌های کشور را حول خشک سالی بگذاریم و برای محدودیت منابع آب فکر کنیم.

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست گفت: ما ناترازی زیادی در بحث انرژی داریم به ویژه در زمستان در زمینه گاز چرا که تولید ما محدود است و مصرف خیلی بالاست و باید با استفاده از برنامه‌های تشویقی و تنبیهی مصرف را بهینه سازی کنیم تا سوخت مورد نیاز نیروگاه‌ها تامین شود و مجبور نشویم از سوخت‌های جایگزین استفاده کنیم.

آقای گلعلی زاده با اشاره کم کاری در حوزه بهینه سازی مصرف انرژی در کشور گفت: ما در تابستان گذشته در برخی روز‌ها بیش از ۷۰ هزار مگاوات برق مصرف کردیم و میانگین مصرف روزانه بنزین در نیمه اول امسال ۱۱۶ میلیون لیتر در روز و میانگین مصرف نفت و گاز هم بیش از ۱۱۰ میلیون لیتردر روز بود و این بیش از تولیدات ماست.

وی افزود: ما باید برای مدیریت مصرف منابع برنامه داشته باشیم وگرنه هر چه منابع در کشور وجود دارد اتلاف خواهد شد چرا که منابع دنیا محدود است و با اقدامات جدی‌تر از ظرفیت‌های کشور به نحو مطلوب استفاده کنیم و خوشبختانه در شورای عالی انرژی هم برنامه‌ها و راهکار‌هایی برای رفع ناترازی انرژی شروع شده که امیدوارم برنامه‌های خیلی خوبی در این زمینه اجرا شود.