رشد ۴۴ درصدی ورود گردشگر خارجی به ایران

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، موضوع صف اول به معاونت گردشگری؛ از توسعه زیرساخت‌ها تا جذب گردشگران خارجی اختصاص داشت که با حضور  علی اصغر شالبافیان؛ معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بررسی شد.

سؤال آقای مهدی خسروی؛ مجری: اوضاع و احوال خوب است؟

شالبافیان؛ معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی: در حوزه گردشگری خوشبختانه روندی که مشاهده می‌کنید روند رو به رشدی است. اجازه می‌خواهم یک گزارشی را ابتدائاً راجع به تبیین وضعیت گردشگری بدهم. دولت سیزدهم زمانی کار خود را آغاز کرد که ۲۰ ماه مرز‌ها بسته بود، یک تصمیم شجاعانه و البته مدبرانه‌ای که در دولت گرفته شد؛ این شد که مرز‌ها با رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی باز شود. این روند؛ روند خوبی را آغاز کرد در سه ماهه اول بعد از بازگشایی مرزها، بسیاری از واحد‌های اقامتی که تعطیل بودند بازگشایی شد و تا شهریور سال ۱۴۰۱، روند صعودی را داشتیم خصوصاً این که در تیر ماه سال ۱۴۰۱ ما لغو روادید با کشور عراق عملیاتی شد. در شهریور سال ۱۴۰۱ ما ۴۱۷ هزار نفر گردشگر ورودی داشتیم، متأسفانه با وقایعی که اتفاق افتاد، یک کاهش چشم گیری را ما در ماه‌های بعد داشتیم. اما خوشبختانه از اواخر سال قبل و البته با اقداماتی که صورت گرفت در برخی از بازار‌ها این روند؛ روند صعودی است در هفت ماه سال ۱۴۰۲ ما سه میلیون و ۹۰۰ هزار نفر گردشگر ورودی داشتیم که نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۴۴ درصد رشد را نشان می‌دهد.

سؤال: سال قبلش که کرونا بود، یعنی این رشد دلیلش؟

شالبافیان: کرونا سال ۱۴۰۰ بود.

سؤال: می‌دانم تقریباً زمانی بود که کرونا داشت فروکش می‌کرد ؟

شالبافیان: ما در سال ۱۴۰۱ دغدغه‌های بیماری کرونا را پشت سر گذاشته بودیم. مقایسه من بین سال ۱۴۰۲ با سال ۱۴۰۱ است که موضوع بیماری کرونا اتفاق نیفتاده بود. اتفاقاً در شش ماهه سال ۱۴۰۱ همان طور که در ابتدای صحبت هایم عرض کردم ما یک روند رو به رشد صعودی را داشتیم. این نشان می‌دهد که علیرغم تأثیری که موضوع اغتشاشات داشت، اما از سال ۱۴۰۲ یک روند صعودی داشتیم، از جمله اقداماتی که صورت گرفت؛ ما بحث تفاهمامه همکاری با کشور چین و عملیاتی شدن موضوع لغو روادید را با کشور چین از طریق قرار گرفتن ایران در ۲۰ مقصد مورد توصیه کشور چین بود. لغو روادید گروهی کشور روسیه البته چندی از آن نمی‌گذرد حدود دو ماه است صورت گرفته است. عراق را عرض کردم، و برخی برنامه‌هایی که انجام شد در این سال مثل طرح تسهیل تردد گردشگران کشور‌های همسایه با خودروی شخصی خودشان. البته راجع به طرح لغو روادید یک طرح جامع تری را ما بالغ بر ۶۰ کشور را به نهاد‌های مسئول ارائه کردیم، در حال طی کردن فرایند خودش است و امیدواریم که بشود یک اقدام جدی تری در حوزه تسهیل تردد گردشگران از نظر ورود به کشور داشت و همچنین از نظر دسترسی پذیری به کشور یک بحث تسهیل حضور فعالیت شرکت‌های هوایی خارجی به مقاصد ایرانی نه در مسیر داخلی ایران انجام شد که در برنامه هفتم توسعه در برخی احکامش به آن پرداخته شده است.

سؤال: این حوزه سه میلیون نفری که اشاره کردید عمدتاً از چه کشور‌هایی بودند؟

شالبافیان: عمدتاً بازار گردشگری دنیا مبتنی بر کشور‌های همسایه است و کشور ما هم از این قاعده مستثنی نیست به تعبیری عبارتی که در گردشگری مطرح است، این است که گردشگری؛ درون منطقه‌ای است. به همین جهت عمده کشورها، کشور‌های همسایه هستند. خوشبختانه با ظرفیتی که کشور دارد ازجمله حوزه گردشگری سلامت که عرض خواهم کرد در ادامه صحبت ها، بسیاری از گردشگران سلامت به کشور مراجعه می‌کنند از کشور‌های همسایه. بنا بر اعلام رسمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سال ۱۴۰۱ از مجموع چهار میلیون و ۲۳۰ هزار نفری که وارد کشور شدند در کل سال، حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفرشان مرتبط با اهداف گردشگری سلامت وارد کشور شدند، بنابراین از کشور‌های همسایه به غیر از اهدافی که برای حوزه گردشگری زیارت تشریف می‌آورند یا حوزه گردشگری تفریح، حوزه گردشگری سلامت هم بسیار مورد توجه است. این نکته را عرض کنم؛ به همین جهت هم برای تشویق حوزه گردشگری ورودی، بیش از ۱۳ سال جوایز صادراتی حوزه گردشگری احیاء شد با مصوبه حمایتی که دولت داشت، به همین جهت هم در تخصیص جوایز صادراتی سال ۱۴۰۱ با حمایت سازمان توسعه تجارت که جای تشکر دارد، مورد تقدیر قرار گرفتند، فعالین حوزه گردشگری ورودی که به گونه‌ای با موضوعات مقابله با ایران هراسی و همچنین کمک به بهبود آشنایی گردشگران با واقعیت‌های کشور تلاش می‌کنند این تغییر گواهی صادراتی صورت گرفت و در ۲۹ مهر ماه هم؛ دو سه روز گذشته به عنوان صادرکنندگان نمونه گردشگری این فعالین حوزه مورد تقدیر قرار گرفتند. من همین جا از این فرصت می‌خواهم استفاده کنم که یکی از فعالیت‌هایی که دولت در حوزه گردشگری ورودی و بهبود تصویر کشور در حوزه بین الملل داشت، مصوبه‌ای بود که در قالب تبلیغات گردشگری به زبان‌های خارجی داشت؛ با این محور که هر گونه هزینه برای معرفی ظرفیت‌های گردشگری کشور به زبان‌های خارجی، هزینه قابل قبول مالیاتی قلمداد می‌شود. این یک انگیزه‌ای را برای فعالان اقتصادی و نه فقط فعالان حوزه گردشگری فراهم می‌کند که به بهبود تصویر کشور در خارج از کشور کمک کند.

سؤال: آن عددی که فرمودید ۴۴ درصد افزایش داشتید نسبت به مدت مشابه قبل آن، اگر با سال ۹۸ و ۹۷ مقایسه کنیم باز هم روندش افزایشی است.

شالبافیان: در سال ۹۸ تعداد گردشگران ورودی به کشور بیش از هشت میلیون نفر بوده، بنابراین ما مثل بسیاری از کشور‌های دنیا و روند جهانی هنوز به روند قبل از کرونا بازنگشتیم. البته کشور ما یک موضوع دیگری هم داشت، در سال ۹۸ حدود یک میلیون و ۹۰۰ هزار نفر از گردشگران ورودی به کشور از کشور آذربایجان بودند که طبیعتاً این‌ها به جهت مسائلی که وجود دارد عملاً تعداد گردشگرانی که از کشور آذربایجان می‌آیند به کمتر از یک دهم خود تقلیل پیدا کرده و همچنین یکی از کشور‌های همسایه دیگر به جهت ملاحظاتی که وجود دارد در صدور روادیدشان، آمار گردشگری ورودی شان به حدود ۵۰۰ هزار نفر نسبت به دوره قبل کرونا و نسبت به سال ۹۸ کمتر شده است. جمع بندی ام این است اگر این روندی که اشاره کردم ادامه پیدا کند، طبیعتاً آخر سال ۱۴۰۲ ما به آمار قبل از کرونا خواهیم رسید.

سؤال: هشت میلیون نفر؟

شالبافیان: بله، به آمار قبل از کرونا به استثناء بازار‌هایی که عرض کردم خواهیم رسید.

سؤال: برآورد عددی تان چقدر است تقریباً؟

شالبافیان: به نظرم تقریباً شش میلیون نفر را خواهیم داشت به جهت این که ما تا هفت ماهه سال حدود سه میلیون و ۹۰۰ هزار نفر وارد کشور شدند، این رقم در خصوصاً چهار ماهه آخر سال یک افزایشی را خواهد داشت، به طور معمول ما در مهر و آبان ماه به جهت این که در بازار‌های همسایه هم موضوع مدارس است و فصلی است، این‌ها یک کاهشی را خواهیم داشت، مثلاً اگر من مقایسه‌ای کنم مهر ماه ۱۴۰۱ ما کل گردشگر ورودی مان ۲۶۷ هزار نفر بوده در مهر ماه سال ۱۴۰۲؛ ۵۲۵ هزار نفر بوده، اما اگر بخواهم آمار شهریور ۱۴۰۲ را با مهر مقایسه کنم؛ در شهریور ۱۴۰۲؛ ۷۴۱ هزار نفر وارد کشور شدند. در مهر ماه ۵۲۵ هزار نفر است. این نشان دهنده این است که موضوع فصلی بودن در مهر ماه و آبان تأثیر گذار است و در ماه‌های منتهی به آخر سال به جهت تقارن تقویم قمری و مناسبت‌های مذهبی، این جبران خواهد کرد. بنابراین این طور می‌خواهم نتیجه گیری کنم ما اگر این روندی که خوشبختانه رو به رشد است ادامه دهیم، شاید نسبت به بسیاری از کشور‌های دیگر دنیا به استثناء آن دو موردی که عرض کردم به بازیابی‌های قبل از کرونا خواهیم رسید. البته امیدواریم با تصویب موضوع لغو روادیدی که عرض کردم ما بازارهایمان و خصوصاً بهبود روابط سیاسی با برخی کشور‌های منطقه، طبیعتاً این گردشگران جایگزین خواهند شد.

سؤال: قبل از کرونا خیلی وضع ویژه‌ای نداشتیم که خوشحال باشیم به قبل از کرونا بر می‌گردیم.

شالبافیان: نه من روند جهانی را می‌گویم، عرض می‌کنم در روند‌های جهانی طبیعتاً رسیدن به ارقام قبل از کرونا یک موضوعیتی دارد که این مقایسه‌ها با آن صورت می‌گیرد.

سؤال: برنامه هفتم با توجه به این که در مجلس درگیر تصویب آن هستیم، یکی از شاخص‌هایی که فکر می‌کنم چند روز قبل مصوب کردند این است که در سال پایانی برنامه هفتم ما سالانه ۱۵ میلیون نفر مسافر باید داشته باشیم، یعنی الآن فرمودید حدود هفت و هشت میلیون نفر، دو برابر این باید اتفاق بیفتد، ما زیرساخت هایمان این قدر جوابگو است که یک چنین افزایشی داشته باشیم

شالبافیان: یکی از دغدغه‌های اصلی که وجود داشته و دارد راجع به زیرساخت هاست، به همین جهت، یکی از مصوبات خوبی که در دو سال گذشته در قانون بودجه آمد و دولت هم تصویب کرد؛ اختصاص بخشی از اعتبارات تملک دارای استان‌ها در حوزه زیرساخت‌های گردشگری که ما می‌توانیم بگوییم یک جهش قابل توجهی را در تخصیص اعتبارات استانی به زیرساخت‌های گردشگری داشت. در این دو سال حدود ۱۲۶۵ پروژه با حجم سرمایه گذاری بیش از ۳۱ هزار میلیارد تومان افتتاح شد. یکی از دلایل افتتاح این پروژه ها؛ تکمیل زیرساخت‌های گردشگری در پروژه‌های با پیشرفت فیزیکی بالا از طریق همین مصوبات بود. به همین جهت این را دولت در قانون بودجه ۱۴۰۲ هم تکرار کرد و موجب شد یک حجم مشارکت خوبی توسط استانداران شکل بگیرد. حجم پروژه‌های گردشگری که الآن در دست احداث است حدود دو هزار ۵۸۰ پروژه با مبلغ سرمایه گذاری ۳۶۷ هزار میلیارد تومان است. به همین جهت بخشی از نقص‌هایی که در زیرساخت‌ها وجود دارد از طریق تکمیل همین پروژه‌ها صورت می‌گیرد.

سؤال: عمدتاً چیست پروژه ها، در کدام شهرهاست؟

شالبافیان: یک تراکنش جغرافیایی متفاوتی دارد، اما یکی از برنامه‌هایی که دنبال شد؛ خصوصاً در تخصیص اعتبارات تبصره ۱۸، تخصیص اعتبارات نوسازی و بازسازی پروژه‌های موجود است. در برخی استان‌ها خصوصاً استان‌های بزرگ ما که با چالش تخصیص زمین مواجهیم برای تأسیسات گردشگری، یکی از راه‌هایی که می‌تواند جبران کند کمبود ما و نقص‌های ما را خصوصاً در شهر‌هایی مثل شیراز، اصفهان، تهران، یزد؛ بازسازی تأسیسات موجود است که هم حمایت از فعالین این حوزه است و هم جبران کننده عدم وجود زمین مناسب در برخی از نقاط شهری است. در کنار آنها، آن ۲۵۸۰ پروژه‌ای که عرض کردم عمدتاً پروژه‌های اقامتی و تفریحی هستند، از طریق آن ۱۲۶۵ پروژه حدود ۲۹ هزار تخت اقامتی اضافه شد. یکی از شاخص‌هایی که در برنامه هفتم هم در نظر گرفته شده، تکمیل زیرساخت‌های حوزه گردشگری از طریق در نظر گرفتن برخی از مشوق هاست. به عنوان مثال، برای تکمیل زیرساخت‌های گردشگری در حوزه تفریحی، با پیشنهاد دولت و تسریع مجلس، کلیه هزینه‌های واردات کشتی‌های تفریحی، تجهیزات ویژه گردشگری، خودرو‌های ویژه‌های گردشگری که ما نقص داریم. ما همین الآن یکی از چالش‌هایی که در نقل و انتقال زمینی گردشگران داریم، اتوبوس‌ها و خودرو‌های ویژه گردشگری است. در حوزه گردشگری تفریحی به عنوان مثال استفاده از جاذبه‌های گردشگری کویر ما در تجهیزات ویژه تفریحی دچار مشکل هستیم. دولت یک ابتکاری را به خرج داد؛ موضوع ورود...

سؤال: این که فرمودید یعنی مثلاً مثل خودرو‌های کمپر، کاربرد و غیره را می‌فرمایید؟

شالبافیان: بله، کلیه خودروها، اتوبوس ها، تجهیزات ویژه گردشگری که برای حوزه گردشگری استفاده می‌شود با تأیید وزارت میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی و همچنین همکاری وزارت راه و شهرسازی از پرداخت حقوق ورودی معاف خواهند شد.

سؤال: یعنی هر کس برود آن طرف بیاورد گمرکی ندارد؟

شالبافیان: بله گمرکی ندارد، این یک مشوق جدی بود که دولت در نظر گرفت. در بقیه احکام برنامه هم همین طور است، به عنوان مثال یک مصوبه خوبی که توسط مجلس و با همکاری سازمان برنامه و بودجه در مجلس اضافه شد، بخش مشوق‌ها و تسهیلاتی است که در دوره برنامه برای تکمیل همین پروژه‌ها اضافه شد. یکی از احکام دیگر در خصوصاً با توجه به ابلاغیه‌ای که رهبر معظم انقلاب در سیاست کلی برنامه هفتم داشتند، هم بند مستقلی که در حوزه گردشگری وجود دارد، هم اقتصاد دریامحور، فعال کردن اقتصاد گردشگری ساحلی و دریایی است. مستقلاً دو حکم در برنامه هفتم آمده؛ یکی از احکامش این است که فرایند تصمیم گیری و صدور مجوز را برای پروژه‌های گردشگری ساحلی و دریایی تسهیل کند با تفویض اختیار به استانداران. این یکی از احکام بسیار خوبی است که البته به کمیسیون تلفیق برگشته است، امیدواریم که به نحو مناسبی تقویت شود و در صحن مجدداً تصویب شود. یکی از مشوق‌های دیگری که در نظر گرفته شد بحث تأسیسات ترکیبی است. ااین باید تصدیق کنیم که برخی از تسهیلات مالی که دارد اختصاص داده می‌شود از نظر فرایند تخصیص اعتبارات زمان بر است به جهت محدودیت‌های اعتباری که ممکن است بانک‌ها داشته باشند. در تأسیسات ترکیبی، امکان ایجاد تأسیسات گردشگری در کنار کاربری‌های تجاری و اداری ممکن شد با تصویب مجلس. این به عنوان یکی از روش‌های تأمین مالی جدیدی است که در حوزه گردشگری به عمل آمد و این برخی از احکامی که توضیح دادم در کنار مهمترین حکمی که در برنامه هفتم در حوزه گردشگری آمد، تقویت بخش خصوصی و نهاد‌های مرتبط با بخش خصوصی است به گونه‌ای که ابتکار عمل، واگذاری برخی از اموری که در حیطه بخش خصوصی است به تشکل معروف است ابتکار عمل را برای حضور بخش خصوصی فعال خواهد کرد. به این معنی که به صورت مختصر بخواهم جواب سؤال شما را عرض کنم، زیرساخت‌های ما چالش جدی دارد و باید یک تحرک جدی صورت بگیرد. خیلی از کشور‌های منطقه هم که مورد سؤال خیلی از مردم است یا بقیه کارشناسان است، یک تصمیمات جدی گرفتند تا توانستند گردشگری شان را توسعه دهند. برخی از احکامی که در برنامه هفتم آمده مثل موضوع تسهیل حضور شرکت‌های هواپیمایی یا موضوع تسهیل حضور سرمایه گذاران در حوزه گردشگری می‌تواند کمک کننده باشد.

سؤال: یکی از اتفاقاتی که الآن دارد می‌افتد به جهت هزینه‌ها مثل اقامت در هتل برای شهروندان خواهد داشت، این گرایش به سمت سفر‌های کمپر است که الآن معادل کمپر را نمی‌دانم، چیست بعداً ایراد نگیرند معادل فارسی اش را به کار نمی‌برید، به هر حال آن چیزی که جا افتاده؛ کمپر است. آن است که استفاده می‌شود. این که شما فرمودید که مثلاً، یک مقدار می‌خواهم متمرکز شوم روی این ماجرا که از آن طرف می‌توانند بیاورند، این خیلی اتفاق خوبی است، اما کسانی می‌توانند این کار را انجام دهند که وضعشان خوب است؛ یعنی پولش را دارد برود اروپا، یا مثلاً کشور‌های همسایه بخرد بدون گمرکی بیاورد داخل. ولی همه این‌ها که داخل کشور خودشان شاید غیر از برند؛ در اصل ویژندی که وجود دارد که در کارت خود تحت عنوان کمپر یا کاروان ثبت شده، مابقی همه چیزش دست ساز است و این‌ها مشکل بیمه دارند، مشکل پلاک و تردد دارند، گهگاه حتی با پلیس راهنمایی و رانندگی درگیر هستند بابت این ماجرا که این خود کاربردش چیز دیگری است، شما چرا این را تبدیل به این کردید. در این حوزه‌ها یعنی برای کسانی که آن بضاعت را ندارند از آن طرف بخرند بیاورند و اتفاقاً توسعه این نوع سفر‌ها خیلی می‌تواند به گردشگری ما کمک کند، وزارتخانه واقعاً چه اقدامی را انجام داده که این افراد بتوانند با خیال راحت، کمپر یا خودرویی که می‌خواهند اینجا بگیرند تغییر کاربری دهند، تجهیزش کنند و با خانواده بتوانند یک سفر کم هزینه‌ای بروند.

شالبافیان: عرضی که من داشتم، یکی از مصادیق اش در واقع کمپر برای وارداتش است. اما یک سری از مکان‌های اقامتی ما نیاز به حمل و نقل داخلی گردشگران خودشان نیاز به اتوبوس‌های مطمئن دارند، خودرو‌های ویژه گردشگری دارند، نیاز به تجهیزات تفریحی دارند.

مجری: من به خاطر توسعه‌ای که در این حوزه اتفاق افتاد عرض کردم یعنی گرایش مردم به این سمت.

شالبافیان: مشخصاً اگر بخواهم در خصوص کمپر‌ها اشاره کنم، دغدغه شما دغدغه درستی است. البته پلیس راهور هم دغدغه‌های ایمنی خاص خود را دارد، به همین جهت کارگروهی شکل گرفت و در طول پنج ماه گذشته در حال ساماندهی این هاست به گونه‌ای که هم امکان فعالیت این‌ها وجود داشته باشد و هم از جهت ایمنی مردم اطمینان حاصل شود که خرید و فروش این‌ها به گونه‌ای نظام‌مند شود. این هم پاسخ به نیازی است که شما اشاره کردید و هم اطمینان حاصل کردن از این که اگر خرید و فروشی صورت می‌گیرد باید در چارچوبی باشد که از ایمنی و امنیت آن‌ها اطمینان حاصل شود.

سؤال: یک اتفاق خیلی مهمی که افتاد راجع به روستای کندوان در آذربایجان شرقی بود که در اجلاس سازمان جهانی گردشگری به عنوان روستای جهانی گردشگری؛ ثبت جهانی شد، یک سؤال راجع به این است که برای توسعه گردشگری و زیرساخت‌ها به ویژه در این روستا چه برنامه‌ای دارید و اگر بخواهید مثلاً این را مقایسه کنید با کاپادوکیه ترکیه که به لحاظ شکل و شمایل باهم بی شباهت نیستند، آن جا گفته می‌شود که سالانه میزبان دو میلیون گردشگر خارجی است، آیا کندوان آذربایجان شرقی هم می‌تواند به چنین جایگاهی برسد؟

شالبافیان: اجازه می‌خواهم این را در یک چارچوب کلان تری ابتدا پاسخ دهم، بعد به صورت مشخص فرمایش شما را عرض خواهم کرد. یکی از سیاست‌های محوری ما در حوزه گردشگری داخلی و خارجی، توزیع سفر به مقاصد مختلف است، به همین جهت در سال ۲۰۲۲ مازندران میزبان کشور‌های عضو اکو بود به عنوان پایتخت کشور‌های عضو اکو، در سال ۲۰۲۳ اردبیل این میزبانی را داشت. در اجلاسی که اخیراً بود خوشبختانه استان سمنان به عنوان عضو ائتلاف شهر‌های جاده ابریشم پذیرفته شد و این سیاست توزیع گردشگری، چه گردشگری داخلی و چه گردشگری ورودی به کشور بین شهر‌های مختلف یکی از سیاست‌های محوری است که ما دنبال خواهیم کرد. همکاران شما در ایام اوج سفر کمک زیادی به ما می‌کنند که مقاصد گردشگری مکمل و جایگزین را معرفی کنیم و نتیجه این را می‌بینیم. ما به جد قائل هستیم که گردشگری داخلی ما نباید محدود شود به برخی از شهر‌های شناخته شده، به خاطر این که تمامی این شهر‌ها دارد. ما به طور مشخص سه محور را مورد توجه قرار دادیم؛ یکی محور غرب؛ استان‌های محور غرب کشور که از نظر ظرفیت‌های تاریخی و طبیعی ظرفیت‌های منحصر به فردی دارند، آثار ثبت جهانی ما در حوزه تاریخی و طبیعی، آثار تاریخ پیشین که وجود دارد؛ این‌ها نباید محروم از آثار اقتصادی گردشگری باشند و گردشگری امنیت آفرین است. یکی از موضوعاتی که محور توجه سفر ریاست جمهور در سفر آتی شان به استان کردستان قرار خواهد گرفت؛ توجه این سفر به حوزه گردشگری است. به جهت این که حوزه گردشگری این ویژگی‌ها را هم پتانسیل‌های ذاتی آن استان در حوزه محورغرب و هم فرصت‌هایی که می‌تواند بیافریند در این دو سال اخیر مورد توجه قرار گرفت. یکی از محور‌های دیگر؛ محور شمال غرب کشور است. در شمال غرب کشور چه از استان اردبیل که عرض کردم، در استان آذربایجان شرقی و غربی؛ ما ظرفیت‌های بی نظیری داریم، بنابراین انتخاب این روستا‌ها و معرفی شان از طرف جمهوری اسلامی ایران یک سیاست آگاهانه‌ای بود که کدام روستا‌ها معرفی شوند. ما هشت روستایی که انتخاب کردیم با همین محوریت بود که کدام روستا‌ها می‌توانند این سیاست توزیع را به نحو مناسبی ایجاد کنند. البته هر کدام از این هشت روستا که معرفی شد و البته روستای کندوان در سال ۲۰۲۳ انتخاب شد و این فرایند ادامه خواهد داشت و هر سال تکرار خواهد شد ظرفیت‌های خود را داشتند. در خصوص کندوان این عرض را داشته باشم از نظر پتانسیل‌های ذاتی کندوان این ظرفیت را دارد. یکی از کار‌هایی که دنبال شد؛ معرفی در شأن کندوان بود که با ثبت جهانی، این صورت گرفت. یکی از موضوعات دیگری که به موازات توسط استان آذربایجان شرقی صورت گرفته، یکی از شروط ماست برای معرفی روستا‌های آتی، توجه به زیرساخت‌های گردشگری است. این را عرض کنم استان اردبیل، ایلام، آذربایجان شرقی در فهرست بهترین استان‌هایی بودند که اعتبارات زیرساختی تخصیص دادند به حوزه گردشگری. این روند در کندوان بر اساس طرحی که آماده شده ادامه پیدا خواهد کرد به گونه‌ای که ظرفیت قابل تحمل روستا زیر سؤال نرود و زندگی ساکنین محلی و تعاملات شان تحت الشعاع قرار نگیرد. چرا که یکی از ارزش‌هایی که موجب ثبت کندوان و سایر روستا‌ها می‌شود، همین باقی ماندن تعاملات و ارزش‌های روستا است.

سؤال: الآن تقریباً چقدر گردشگر دارد در سال؟

شالبافیان: حوزه گردشگران داخلی طبیعتاً یکی از مقاصد مورد بازدیدی که در استان آذربایجان شرقی است، حتماً استان کندوان است، به جهت همین شما برخی ایام سال همچنین ایام اوج سفر شلوغی‌های زیادی در کندوان می‌بینید. این باید برنامه دید، ظرفیت سازی شود برای زیرساخت‌ها که موجب عدم رضایتمندی چه جامعه محلی و چه گردشگران نشود.

سؤال: الآن شرایط فعلی که این ظرفیت را ندارد که مثلاً دو میلیون گردشگر در سال آن هم برای کندوان؟

شالبافیان: طبیعتاً در کندوان باید کار‌های زیرساخت صورت بگیرد تا بتوانیم.

سؤال: چطور مثلاً در ترکیه می‌تواند اتفاق بیفتد؟

شالبافیان: همین را عرض کردم هر چه توجه به حوزه گردشگری شود، همان قدر ما این ظرفیت سازی را داریم. باید تسریع کرد ظرفیت سازی و توجه زیرساختی، تبلیغاتی و حوزه حمل و نقل که در ترکیه شده، ما شروع کردیم، برخی از احکام و اقداماتی که عرض کردم نشان دهنده عزم حاکمیت است که توجه کند به این حوزه ها، بنابراین متناسب با توجه و ظرفیت سازی که شده باید انتظار داشت که نتیجه گرفت.

سؤال: ما الآن لغو روادیدمان با چین یک طرفه است، درست است؟ چرا یک طرفه است؟

شالبافیان: بله، یکی از سیاست‌های گردشگری که کشور‌ها دنبال می‌کنند برای جذب گردشگر ورودی، لغو روادید یک طرفه است، به هر ترتیب، این یک سیاست گردشگری است که کشورها، کشور‌های منطقه هم ملاحظه کنید با تعداد قابل توجهی از کشور‌ها لغو روادید دارند.

سؤال: مردم می‌گویند چطور چینی‌ها بدون روادید بیایند ما می‌خواهیم برویم باید برویم ؟

شالبافیان: یکی از برنامه‌هایی که می‌تواند دستگاه دیپلماسی کشور هم دنبال کند؛ بحث اجرایی کردن لغو روادید است. این نکته را عرض کنم در طرح لغو روادیدی که با همکاری وزارت خارجه و هدایت دوستان وزارت خارجه انجام شده برخی کشور‌ها دو طرفه لغو روادید خواهند شد که امکان سفر هموطنان مان هم میسر شود کما این که راجع به روسیه به صورت لغو روادید گروهی دو طرفه محقق شده الآن.
سؤال: الآن پنجاه کشور وعده شده بود که این‌ها لغو روادید؟

شالبافیان: ما طرحی که وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به دستور ریاست جمهور و بر اساس تصریح سند تحول دولت و سند انتظار آماده شد، بیش از ۶۰ کشور است، البته طبیعتاً وزارت امورخارجه و دستگاه مسئول دیگر باید بررسی کنند، نقطه نظرات شان لحاظ شود و لیست نهایی پس از تصویب دولت اعلام خواهد شد.

سؤال: این اسامی کشور‌ها را می‌شود گفت؟

شالبافیان: بله اسامی کشور‌هایی که ما تهیه کردیم می‌شود گفت، منتهی من اگر بخواهم معیار‌ها و شاخص اش را عرض کردم مبتنی بر سیاست همسایگی و کشور‌های مسلمان، عضویت‌هایی است که دولت سیزدهم در سازمان‌های بین المللی مثل شانگ‌های و بریکس داشته بر اساس همین است. البته در حوزه کشور‌هایی که ظرفیت‌های گردشگری دارند، مثال می‌زنم؛ کشور‌های حوزه بریکس کشور‌هایی هستند که یکی از جذاب‌ترین مقاصد گردشگرفرست برای همه کشور‌های دنیا هستند، بنابراین قرارگیری کشور‌های برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی جزو سیاست‌های دولت است هم متناسب با سیاست‌های خارجی دولت سیزدهم است و هم بر اساس جذابیت‌هایی که این کشور‌ها برای ورود گردشگر به ایران دارند.

سؤال: الآن کسانی که به عنوان سرمایه گذار در حوزه گردشگری ایران در هر نقطه‌ای سرمایه گذاری قبلاً کردند، پیگیرشان بودید که ببینید راضی هستند اصلاً، برایشان جذاب بوده یا نه؟

شالبافیان: من اگر حضور ذهن داشته باشم نکته‌ای عرض کردم که اولویت ما ابتدا حمایت و برطرف کردن مشکلات سرمایه گذاران فعلی است. در تبصره ۱۸ و در اصلاحیه دستورالعمل تبصره ۱۸ این به خوبی نشان داده شد و بازسازی و نوسازی و تجهیز واحد‌های اقامتی. در حوزه پروژه‌های گردشگری در حال ساخت، به ابتکار وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، کارگروهی برای بررسی موردی پروژه‌های بزرگ مقیاس شکل گرفته، خصوصاً پروژه‌هایی که دستگاه‌های دیگر مسئول هستند. یک مثال بزنم؛ یکی از پروژه‌های بزرگ استان کهگیلویه و بویر احمد با سفر ریاست جمهور رفع مشکل شد؛ موضوع پروژه سرمایه گذاری است که بیش از هزار میلیارد تومان حجم سرمایه گذاری اش است. این پروژه از سال‌های قبل متقاضی داشته، اما با پیگیری وزیر، معاون اجرایی ریاست جمهور و مساعدت ویژه وزیر کشاورزی، این پروژه رفع مشکل شد. ما اگر بخواهیم به صورت موردی بگوییم، حدود ۳۰ پروژه است که با ویژگی بزرگ مقیاس بودن و تعامل با بقیه دستگاه‌ها مشکلشان رفع شده و بقیه سرمایه گذارانی که در حال احداث است پروژه هایشان؛ این‌ها کسانی هستند که پیشرفت فیزیکی ۷۰ درصد یا بعضاً بالاتر دارند.

سؤال: من سؤالم این است کسی که سال‌های قبل فرض بفرمایید هتلی ساخته، الآن حالش خوب است؟

شالبافیان: برخی از این سرمایه گذاران به جهت موقعیت قرارگیری پروژه هایشان یک ابراز رضایتی دارند، اما به صورت کلی عرض کنم، چون نگاه وزارتخانه و نگاه دولت، اضافه کردن مشوق‌های حوزه گردشگری برای در اولویت قرار دادن این حوزه است. ما نباید کتمان کنیم که حوزه گردشگری از ابتدای سال ۹۸ به جهت سیل و موضوع ناآرامی‌های آبان ماه ۹۸، موضوع هواپیمای اوکراینی بعد کرونا آسیب دید و یکی از سیاست‌های دولت این بود که بحث مشوق‌ها را هم حفظ کند و هم توسعه دهد. به عنوان مثال، در سال ۱۳۹۰ تعرفه گاز تأسیسات اقامتی تا هفت برابر افزایش پیدا کرده بود، این یکی از موضوعاتی بود که به تعبیری ناخوش می‌کرد احوال تأسیسات آسیب دیده را. این با حمایت دولت، پیگیری وزیر میراث فرهنگی و همچنین مساعدت وزیر نفت که جای تشکر دارد این برگشت به حالت قبلی. مجدداً در سال ۱۴۰۲ هم دولت علیرغم این که یکی دو ماه این چهار برابر شد مجدداً حمایت کرد به جهت همین ویژگی ها. این نکته که می‌خواهم عرض کنم؛ به تعبیری پیام‌هایی است که از حوزه گردشگری و سیاست گذاری گردشگری باید مخابره شود به سرمایه گذاران موجود و آتی که رویکرد؛ رویکرد حمایتی است.

سؤال: من می‌گویم اگر سرمایه گذاری که سال‌ها پیش سرمایه گذاری کرده، الآن حالش خوب باشد، اصلاً نیاز برای سرمایه گذاری برای سرمایه گذاران آینده نیست. فرض کنید هتل ساخته سال‌های قبل الآن هر که به او مراجعه کند این طور نیست که بگوید پولت را اصلاً در هتل و گردشگری نگه ندار برو سمت دلالی، سکه بخر، ماشین یا هر چه، این طور است یا می‌گوید اگر می‌خواهی واقعاً سرمایه گذاری کنی بیا در حوزه گردشگری هتل بساز، اصلاً بیا در این منطقه نمی‌دانی چه دنیایی است، تعریف‌ها الآن چیست؟

شالبافیان: عرضم همین است مشوق‌هایی که به صورت تولید چه کالا، چه خدمات باید اضافه شود تا آن سرمایه به سمت سفته بازی و مواردی که شما اشاره کردید نرود. برای همین ما نمی‌توانیم کتمان کنیم که برخی مواقع سفته بازی و مواردی که شما اشاره کردید پرسودتر بوده، راهش چیست؟ راهش این است که سیاست گذار مشوق بگذارد و تشویق کند این جریان را.

سؤال: الآن هست؟

شالبافيان: مي خواهم بگويم برخي موارد نه.

سؤال: من مي گويم آن كسي كه قبلاً سرمايه گذاري كرده، الآن وضعش خوب است؟ الآن راضي است؟

شالبافيان: برخي مصاديقي كه عرض كردم مثل عدم امكان بهره مندي از معافيت هاي مالياتي كه وجود داشت يا بحث تعرفه هاي انرژي؛ اينها مواردي بود كه در مقايسه با برخي كشورهاي منطقه، ما مشوق هاي كمتري گذاشتيم، براي همين است كه عرض مي كنم در رويكرد، رويكرد حمايتي بوده چه در حوزه زيرساخت و بايد بهتر شود. با همين رويكرد بود كه با تدبير و ابتكار نمايندگان مجلس قوانين تشويقي اين حوزه در حال به روز رساني است. قوانين اين حوزه  ما به بيش از سه دهه قبل بر مي گردد. طرحي كه با ابتكار 203 نفر از نمايندگان ارائه شده، با عنوان طرح حمايت و تشويق سرمايه گذاري در صنعت گردشگري، به دنبال پيدا كردن راه هايي است براي اين كه سرمايه گذار موجود و آتي بتواند يك اطمينان خاطري داشته باشد كه جواب سؤال شما را يك بله قطعي و واقعي بدهد.

سؤال: چيست آن مشوق ها، آن كه خيلي برجسته و ويژه است؟

شالبافيان: برخی از این مشوق ها؛ قطعی کردن سهم گردشگری از تسهیلات کلان کشور است. در سال ۱۴۰۱ سهم گردشگری از تسهیلات کلان کشور از دو درصدی که بود به ۱۰ درصد اضافه شد، اما این موردی بود، همان طور که عرض کردم بحث هزینه قابل قبول مالیاتی، تدبیری است که دولت سیزدهم در نظر گرفته، بحث اختصاص پنج درصد از اعتبارات تملک دارایی سرمایه‌ای به زیرساخت‌های حوزه گردشگری ابتکار، تدبیر و تشویقی بود که دولت سیزدهم به کار گرفت. این‌ها باید ادامه دار باشد، به صورتی که با تغییر سیاست‌ها و رویکرد‌ها دچار نوسان نشود. آن طرح به صورت مجمل و خلاصه برخی از این مصادیقی که عرض کردم را در حال تثبیتش است در قالب جامعه قانونی.

سؤال: راجع به سفرهاي اخيري كه اتفاق افتاد، شما چند تا با مقامات خارجي، سفرهاي خارجي داشتيد، هفته پيش هم با وزير ازبكستان بوديد، اين سفرها چه دستاوردهايي براي صنعت گردشگري كشورمان دارد؟

شالبافيان: طبيعتاً ذات گردشگري؛ تعامل است، یکی از راه‌هایی که باید دنبال شود، حضور در مجامع بین المللی و ارائه ظرفیت‌های گردشگری کشور و تسهیل ورود گردشگران است. در سفری که چه به کشور روسیه، چه چین و چه ازبکستان، تاجیکستان و پاکستان صورت گرفت، به دنبال هم ظرفیت‌های گردشگری است، معرفی ظرفیت گردشگری به بخش خصوصی است. در بسیاری از این سفر‌ها بخش خصوصی همراه هیأت دولتی هستند و امکان تبادل همکاری‌ها را با طرف‌های تجاری خودشان دارند. به عنوان مثال در سفر چین، بخش خصوصی ایرانی امکان یک تعامل رو در روی یک هفته‌ای را با ۲۰۰ دفتر خدمات مسافرتی بزرگ چین و هشت آژانس برخط چینی پیدا کرد و این‌ها ظرفیت‌هایی است که به کمک بخش خصوصی می‌آید. به صورت خلاصه، عرضم این است که اگر ما بخواهیم سهم خودمان را از گردشگری بین المللی بالا ببریم و بازارهایمان را متنوع کنیم به گونه‌ای که با نوسانات سیاسی دچار کمترین آسیب شویم، طبیعتاً این تنوع در بازار‌ها لازم است که دارد پیگیری می‌شود.

سؤال: ما يك ستادي داريم؛ ستاد ملي هماهنگي خدمات سفر كه سالانه در چند نوبت تشكيل جلسه مي دهد با مشاركت دستگاه هاي مختلف، آن چه كه مردم مي بينند معمولاً آمار و ارقام است كه از اين ستاد مي آيد بيرون، چه كار خاصي در اين ستاد اتفاق مي افتد براي سفر؟

شالبافيان: در اينستا ۲۷ دستگاه عضو هستند، بیش از یک میلیون نفر در نوروز را عرض می‌کنم، یک میلیون نفر به صورت ثابت، پاره وقت و دوره‌ای به صورت شغل و همچنین فعالیت‌های داوطلبانه فعالیت می‌کنند تا این سفر‌های حوزه گشت داخلی صورت بگیرد. به عنوان مثال شما می‌فرمایید چه فعالیت‌هایی صورت می‌گیرد؟ در حوزه حمل و نقل دستگاه‌های متعددی در حوزه حمل و نقل است. همراهی این‌ها با حوزه خدمات داوطلبانه‌ای که هلال احمر ارائه می‌کند یا فعالیت‌هایی که سازمان‌هایی مثل وزارت بهداشت ارائه می‌کنند یا تطبیق این‌ها با فعالیت‌هایی که اطلاع رسانی که سازمان صدا و سیما صورت می‌گیرد. اگر من عرض کردم موضوع توزیع زمانی و مکانی سفر، توسط این دستگاه‌ها صورت می‌گیرد، زیرساخت‌های گردشگری در اختیار این دستگاه هاست. شما در دو سال گذشته شاهد برخی تغییرات اقلیمی بودید که توسط دوستان هواشناسی، اطلاع رسانی سازمان صدا و سیما و عملیاتی نمودن به عنوان مثال اسکان مسافرانی که در راه ماندند، شما متعدد همین سال گذشته دیدید که ظرفیت‌ها باید به کار بیایند تا مسافران در راه مانده ظرفیت‌های وزارت آموزش و پرورش در مواقع اضطرار، وزارت ورزش و جوانان، تأسیسات گردشگری که وجود دارد، این‌ها باید به صورت نظام‌مند کنار هم بنشینند، به صورت خلاصه ستاد هماهنگی سفر رویکرد هم افزایی برای ارائه خدمات مناسب به گردشگران را دنبال می‌کند و تغییری هم که ایجاد شده به یک ستاد دائمی تبدیل شده یعنی از یک ستادی که صرفاً در ایام نوروز فعالیت می‌کند به ستادی تبدیل شده که در ایام سال ما خصوصاً بعد از کرونا در حوزه مدیریت گردشگری داخلی توسط این دستگاه‌ها اقدامات حقیقتاً زیادی صورت گرفت، چون پاسخگویی به تقاضای گردشگران داخلی بعد از کرونا کار مضاعفی را می‌طلبید. هماهنگی یکی از اصلی‌ترین اهدافی است که دنبال می‌شود. این جا می‌خواهم عرض کنم بیش از دو دهه است که توزیع زمانی سفر از اهدافی است که دنبال می‌شود و دو روزه شدن تعطیلات. یکی از رویکرد‌هایی که در این ستاد دنبال شد با هم افزایی دستگاه ها؛ پیشنهادی بود که در قالب اصلاح قانون مدیریت خدمات کشوری مجلس ارائه شد و پیشنهاد دو روزه شدن تعطیلات. اگر این هم افزایی بین دستگاه‌ها نبود و مطالبه‌ای که صورت گرفت، طبیعتاً مثل دو دهه گذشته به نتیجه نمی‌رسید. یا موضوع رویداد‌های گردشگری. بیشتر از ۱۸۰۰ رویداد در کشور برگزار می‌شود سالانه، از رویداد‌های کشاورزی و جشنواره‌های برداشت محصولات کشاورزی که واقعاً جلوه‌های زیبای نشاط را نشان می‌دهند. جشنواره‌های خوراک، رویداد‌های مذهبی و آیینی که برگزار می‌شود همه این‌ها زمینه جذب گردشگران داخلی و خارجی را دارد. یکی از اقداماتی که در ستاد خدمات سفر صورت گرفت، سطح بندی این رویداد‌ها و پای کار آوردن ستاد خدمات سفر آن شهرستان برگزار کننده رویداد است. همین مثالی که راجع به کندوان شما زدید، در بسیاری از شهر‌های دیگر هم امکانش هست که اگر رویدادی بخواهد برگزار شود، نیازمند کمک پلیس راهور است. نیازمند خدمات پشتیبانی است که برای خدمات رسانی توسط دستگاه‌ها باید داده شود. ما در دستورالعملی که ابلاغ کردیم به شرطی رویداد‌ها را می‌آییم و معرفی می‌کنیم به گونه‌ای ثبت می‌کنیم و توسط نهاد‌های مختلف ازجمله سازمان صدا و سیما معرفی و تبلیغش می‌کنیم که مثلاً جشنواره توت فرنگی که شما نشان دادید در کردستان یکی از جلوه هایش است که ستاد خدمات سفر آن شهرستان که به گونه‌ای تولیت مدیریت سفر را دارد، تعهدات لازم را برای ارائه خدمات مناسب بدهد، به همین جهت در سامانه رویداد‌های گردشگی کشور ما به دقت پس از قبول مسئولیت ستاد خدمات سفر شهرستان این‌ها را و متناسب با ظرفیت رویداد، این‌ها سطح بندی و معرفی می‌شود.   

سؤال: شما صحبت از حوزه زماني و مكاني كرديد، يك زماني صحبت از تعطيلات زمستاني بود كه اتفاق هم نيفتاد، آيا برنامه اي داريد در اين زمينه؟

شالبافيان: طبيعتاً طرح ساماندهي تعطيلات؛ طرحي چند بعدي و چند محوري است. يكي از برنامه هايي كه دنبال شد همين دو روزه شدن تعطيلات بود كه به مجلس پيشنهاد شد. يك طرح كلان تري را داريم كه بتواند يك ساماندهي مناسبي را انجام دهد بين تعطيلات شمسي، تعطيلات تقويم قمري و مناسبت هاي مذهبي كه متناسب با تقويم قمري است و مناسبت هاي ملي كه ما داريم كه بين اين ها جمع شود. طبيعتاً برخي تعطيلات زمستاني كه شما اشاره كرديد در قالب آن پرداخته شده كه نيازمند موقع  مناسب براي ارائه اين طرح است.

سؤال: وضعيت شما در اتصال به درگاه ملي صدور مجوزها، چون خيلي متقاضي وجود دارد الآن به چه صورت است؟

شالبافيان: يكي از حوزه‌هایی که هم متقاضی وجود دارد و به تعبیری تنوع وجود دارد، حوزه گردشگری است، بیش از ۱۲۳ کاربرگ ما داریم. می‌خواهم عرض کنم ما با چه حجمی از کار روبرو بودیم، البته این اقدام واقعاً شایان قدر دانی بود که توسط مجلس و دولت صورت گرفت و طبیعتاً باید یک تحرک جدی هم در دستگاه‌ها صورت بگیرد. ما در حوزه کاربرگ ها؛ یک فعالیت مناسبی را داشتیم. در حوزه اتصال صدور مجوزها، تقریباً همه مجوز‌های ما متصل شدند، اما بعضاً بسته به این که این هم یک اقدام سخت افزاری و هم یک اقدام نرم افزاری فرهنگ سازی است که باید صورت بگیرد. این از نظر ما، فعالیت اول به نحو مناسبی صورت گرفته، فعالیت دوم به صورت مستمر هم توسط وزارتخانه به عنوان پیشگام صورت می‌گیرد و به صورت مستمر نظارت می‌شود. به نظر ما لازم است که برخی از مصادیقی هم که وجود دارد به گونه‌ای باز هم تسهیل شود، این نکته را عرض کنم که خود ما غیر از آن ۱۲۳ کاربرگ، در شرایطی که در کاربرگ‌ها پیشنهاد کردیم به وزارت امور اقتصاد و دارایی به گونه‌ای بود که برخی کمیته ها، برخی رویکرد‌هایی که موجب می‌شد مجوز‌ها به تعویق بیفتند حذف شد توسط پیشنهاد ما، البته به نظر من، این یک فرایند است. نیاز دارد که هم اصلاح شود، هم نیاز دارد که بالغ شود و یک کار مستمری است که باید در دستور کار دستگاه‌ها صورت بگیرد.

سؤال: با توجه به تأكيدي كه آقاي رئيس جمهور داشتند روي سفرهاي ارزان، مي شود گفت اين سفر ارزان منظور چيست و بعد شما چه برنامه اي براي آن داشتيد؟

شالبافيان: شايد يكي از اصلي ترين موضوعاتي كه به حوزه كاري ما مرتبط مي شود، در حوزه سفر؛ اقامت است. براي اولين بار واگذاري زمين در حوزه گردشگري مذهبي در قالب زائرسراها ممكن و واگذار شد. اين يك اتفاق خوبي بود كه صورت گرفت، اتفاق دوم استفاده از ظرفيت خالي اقامتگاه هاي دستگاه ها بود. ما اين مصوبه را از دولت گرفتيم، مجدداً معاون اول رئيس جمهور در يك بخشنامه اي ابلاغ كردند به دستگاه ها، هنوز كارمان تكميل نشده اما به دنبال اين هستيم كه ظرفيت خالي اقامتي دستگاه ها شناسايي شود و آن ظرفيت خالي به نحو مناسبي توزيع شود بين مردم خصوصاً كارمندان دولت. در بخش اولش؛ مصوبه گرفته شده، سامانه اي طراحي شده، دستگاه ها ملزم شدند كه ظرفيت اقامتي خود را معرفي كنند تا بتواند برنامه ريزي شود براي آن.