علوم انسانی اسلامی به لبیک بدنه علمی نیاز دارد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، حجت الاسلام والمسلمین احمد واعظی، رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم در مراسم افتتاحیه هفتمین کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی و ششمین جایزه جهانی علوم انسانی که امروز دوشنبه ۲۲ آبان در فرهنگستان علوم برگزار شد، گفت: متأسفانه فرهنگ غالب در عرصه علوم انسانی، علم انسانی غربی است بنابراین اساتید، نویسندگان و دانشمندان هویت خود را در اتصال و همنوایی و تقرب به غرب می‌بینند و هرچه خارج از این فرهنگ علمی باشد از نظر آن‌ها سبب هویت بخشی و به رسمیت شناختن نیست به شکل طبیعی جدایی و واگرایی نسبت به او احساس می‌کنند.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: ما زمانی موفق می‌شویم علوم انسانی را به عنوان مبنای تمدن اسلامی و شکل دهنده مناسبات اجتماعی، جامعه ساز و انسان ساز داشته باشیم که فرهنگ علمی جامعه ما بر اساس علوم انسانی اسلامی شکل بگیرد. یعنی بدنه مولدان رسمی و غیررسمی جامعه علمی به آن اعتقاد داشته باشند و چرخ دنده‌های آن را به حرکت دربیاورند.

وی با اشاره برخی موانع علوم انسانی اسلامی برای بدل شدن به فرهنگ علمی افزود: در ابتدا بازخوانی انتقادی علوم انسانی مدرن هنوز جدی گرفته نشده است و شناخت واقعی به ماهیت علوم انسانی مدرن در بین استادان و دانشجویان ما به شکل دقیق علمی نهادینه نشده است. اگر این بازخوانی صورت نگیرد رسوبات علم مدرن در اذهان نخبگان علمی علوم انسانی شکل می‌گیرد.

رئیس دفتر تبلیغات اسلامی با بیان اینکه کج تابی‌ها مفهومی و ایده‌ای به لحاظ مفهومی و روش‌شناسی در علوم انسانی امروز وجود دارد، افزود: حقیقت این است علوم انسانی اسلامی بسیار وسیع و شامل فلسفه فرهنگ، فلسفه فناوری، فلسفه حقوق و فلسفه سیاسی و ... است. ما عالمان را دعوت می‌کنیم که بر اساس مبانی اسلامی کار کنند تا حقانیت و اعتبار آن سرجای خود ثابت و ارکان آن تشدید شود.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه ما باید به لحاظ مفهومی و روش‌شناسی به تفاهم برسیم، افزود: در علوم انسانی اسلامی قطعاً به تکثر‌های مشربی می‌رسیم، اما باید مراقب باشیم که دچار کج تابی نشویم که انتظارات ناروایی از علوم انسانی اسلامی ایجاد نشود.

حجت الاسلام والمسلمین واعظی با بیان اینکه متأسفانه امروز قضیه علوم انسانی اسلامی، سیاسی شده است، اضافه کرد: برخی مخالفان به این تلقی غلط رسیدند که دفاع از علوم انسانی اسلامی حربه سیاسی برای مقابله با استکبار و غرب است و مخالفت خود را مبارزه سیاسی با نظام تلقی می‌کنند؛ گویا که کسی از علوم انسانی اسلامی دفاع کند از سیاست جاری کشور دفاع کرده است. بر همین اساس در قضیه غزه برخی در مقابل این همه جنایت آشکار سکوت کردند در حالی که وجدان‌های بیدار انسان‌ها در تمام دنیا را بیدار کرده است. در علوم انسانی اسلامی هم همین دوقطبی ایجاد شده است که باید شکسته شود.

وی گفت: نگاه اقتدارگرایانه و پروژه‌ای به مقوله علوم انسانی اسلامی خطاست. قطعاً ما احتیاج داریم که در ساختار و قوانین کشور علوم انسانی اسلامی حمایت شود. در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی و سیاست‌های شورای انقلاب فرهنگی باید مسأله علوم انسانی اسلامی مورد توجه قرار گیرد. علوم انسانی اسلامی وقتی بدل به فرهنگ علمی می‌شود که بدنه علمی جامعه در مراکز رسمی و غیررسمی به آن لبیک وجدانی و اعتقادی بدهد.

رئیس دفتر تبلیغات اسلامی افزود: ما در فضای اعتقاد به اندیشه سیاسی اسلامی و دنیایی که حوزه مطالعات سیاسی است حرف نو زده ایم. با مسأله حکومت دینی، مردم سالاری دینی و مدیریت کلان جامعه حرف جدیدی زدیم که تولیدات فراوانی در این زمینه صورت گرفته است، اما اشکال کار در این است که کار و تولید متوازن نبوده است یعنی استعداد و توانایی خود را در حوزه علوم انسانی را متوازن پخش نکردیم.

وی گفت: در جانب هنجاری علوم انسانی اسلامی در حوزه مباحث مبنایی و بنیادین دستاورد داشتیم، اما در دانش توسعه‌ای و نیمه بنیادین به شدت فقیر هستیم.

در ششمین دوره جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی که همزمان با هفتمین کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی صبح امروز دوشنبه ۲۲ آبان در تهران برگزار شد محمود حکمت نیا استاد گروه فقه و حقوق پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و استاد احمد واعظی رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزیده این دوره از جایزه جهانی شدند.


هفتمین کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی صبح امروز با حضور زلفی گل وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، غلامعلی حدادعادل رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، محمدرضا مخبر رئیس فرهنگستان علوم، حجت الاسلام احمد واعظی رئیس دفتر تبلیغات اسلامی، حجت الاسلام رضا غلامی رئیس مجمع عالی علوم انسانی اسلامی، عطاء الله رفیعی آتانی رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس و جمعی از اندیشمندان حوزه علوم انسانی اسلامی در فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی برگزار شد.

کمیسیون‌های تخصصی این دوره از کنگره نیز از ۲۳ آبان تا اول آذر در مراکز منتخب علمی کشور برگزار می‌شود.