بهترین الگوی غذا خوردن در افراد مبتلا به دیابت چیست؟

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز فارس، دیابت شامل گروهی از اختلالات متابولیک است که با افزایش مزمن قند خون در نتیجه وجود نقص‌هایی در ترشح انسولین، عملکرد انسولین و یا هر دو حاصل می‌شود. دیابت یک بیماری خاموش، ولی پیشرونده است که به تدریج تمامی بافت‌های بدن را درگیر می‌کند و ممکن است فرد مبتلا، سال‌ها از ابتلای خود به این بیماری بی خبر باشد. بر اساس آخرین آمار، در جهان ۵۳۷ میلیون بزرگسال با دیابت زندگی می‌کنند (۱ نفر از هر نفر ۱۰). پیش بینی می‌شود این تعداد تا سال ۲۰۳۰ به ۶۴۳ میلیون نفر و تا سال ۲۰۴۵ میلادی، به ۷۸۳ میلیون نفر افزایش یابد.

انواع مختلف دیابت شامل دیابت نوع یک، دیابت نوع ۲ و دیابت بارداری است. اگر دیابت کنترل نشود عوارض آن به مروز زمان ظاهر می‌شود. از عوارض بلند مدت دیابت می‌توان به نارسایی کلیوی، مشکلات بینایی، سکته قلبی و مغزی اشاره کرد. اما رعایت برنامه غذایی سالم در کنار مصرف منظم دارو‌ها و کنترل قند خون، از بسیاری از عوارض جلوگیری می‌کند.

 

بهترین الگوی غذا خوردن در افراد مبتلا به دیابت، مصرف غذا در ۶ وعده (۳ وعده اصلی و ۳ میان وعده) و در ساعات معین است تا از افت قند خون جلوگیری شود.

توصیه می‌شود نان لواش، نان باگت، نان ساندویچی و به طور کلی نان‌هایی که با آرد سفید تهیه شده اند و فاقد سبوس، کمتر مصرف شوند. بهترین نان در بیماران مبتلا به دیابت که دچار نارسایی کلیوی نباشند، نان تهیه شده از آرد کامل (سبوس دار) است.

توصیه می‌شود برای پیشگیری از نوسان قند خون، برنج به صورت مخلوط با حبوبات و سبزی‌ها مانند عدس پلو، لوبیا پلو، ماش پلو مصرف شود.

مصرف قند‌های ساده (قند و شکر، عسل، شکلات، نقل، شیرینی‌ها و موارد مشابه) کاهش داده شود.

فیبر با طولانی کردن زمان گوارش، سطح قند خون را تعدیل می‌کند؛ بنابراین باید مقدار متعادلی میوه و سبزی در طی روز مصرف شود.

ممکن است شنیده باشید «فرد مبتلا به دیابت به هیچ وجه نباید برنج یا سیب زمینی یا میوه مصرف کند» یا «مواد غذایی تلخ باعث کاهش قند خون می‌شود» که مواردی از این دست، از باور‌های غلط در جامعه است و نباید بدان‌ها توجه شود.

رژیم غذایی غنی از پروتئین از نوروپاتی و ناراحتی‌های عصبی در افراد مبتلا به دیابت پیشگیری می‌کند. بهتر است مصرف گوشت قرمز کاهش و مصرف ماهی و مرغ افزایش یابد. البته در افراد مبتلا به دیابت که دچار نارسایی کلیوی میزان پروتئین مصرفی شده باشند، باید میزان مصرف مواد غذایی از سوی مشاور تغذیه تعیین شود.

اسید‌های چرب امگا سه با اثر ضد التهابی خود می‌توانند از عوارض دیابت پیشگیری کنند. به همین دلیل توصیه می‌شود دست کم دو بار در هفته ماهی (به ویژه ماهی سالمون و ساردین) استفاده شود.

مصرف روغن‌های جامد، غذا‌های آماده و سرخ شده و همچنین چربی‌های موجود در منابع حیوانی (کره، خامه، گوشت قرمز و فرآورده‌های آن) محدود شود.

مصرف مغز‌های خام و بدون نمک به علت اسید‌های چرب ضروری به عنوان میان وعده توصیه می‌شود. البته باید در نظر داشت که به دلیل کالری بالا موجب اضافه وزن و چاقی شده و در مصرف آن‌ها تعادل را باید رعایت کرد.

افراد مبتلا به دیابت بهتر است به نشانگر‌های رنگی تغذیه‌ای محصولات غذایی توجه کنند و محصولات با قند و چربی کمتر را انتخاب کنند.

به یاد داشته باشیم در افراد مبتلا به دیابت نوع دو، کاهش وزن به کنترل قند خون، کاهش فشارخون و کاهش خطر حملات قلبی و سکته کمک می‌کند.

با توجه به اهمیت شناسایی زودهنگام بیماری‌های مزمن در کاهش عوارض این بیماری ها، پویش ملی سلامت با شعار «آگاهی زودتر، مراقبت موثرتر» از ۲۰ آبان در استان فارس، همزمان با سراسر کشور آغاز شده است و در این پویش افراد بالای ۱۸ سال و تمامی مادران باردار در هر سنی با اندازه گیری فشار خون و انجام رایگان آزمایش قند خون در مراکز دولتی ارائه دهنده خدمت در مناطق شهری و روستایی، مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.

«سیده پریسا موسویان» دکتری علوم تغذیه و کارشناس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز