بررسی اسناد نوشتاری و مدارک نویافته از غار هستیجان در موزه ملی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در نشستی تخصصی با عنوان «میراث در خطر ایران: در پرتو اسناد نوشتاری و مدارک نویافته از غار هستیجان» به بررسی و پژوهش آنچه بر این غار تاریخی گذشته است، پرداخت. 
علی دارابی معاون میراث فرهنگی، احسان قاضی‌زاده هاشمی عضو کمیسیون فرهنگی مجلس، مصطفی ده‌پهلوان رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی، جبرئیل نوکنده رییس کل موزه ملی ایران، محمدرضا نعمتی سرپرست گروه کاوش هستیجان، خداداد رضاخانی پژوهشگر دانشگاه لایدن هلند از جمله سخرانان این نشست بودند.
«هستیجان»، غاری در دلیجان از توابع استان مرکزی است که کاوش‌های باستان‌شناسان تاریخ این غار را به اواخر دوره ساسانی نسبت داده است. باستان‌شناسان تا سه چهار ماه پیش از وجود چنین غاری اطلاعی نداشتند.
رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی در این زمینه گفت: نه در نقشه باستان‌شناسی و نه در گزارش‌های باستان‌شناسی به نام این غار اشاره‌ای نشده بود، تا اینکه یکی از کارشناسان زبان پهلوی در خارج از کشور متوجه چرم‌نوشته‌هایی شد که اطلاعات ذی‌قیمتی را در اختیار می‌گذاشت. 
مصطفی ده پهلوان افزود: در ادامه با پیگیری متوجه شد بسیاری از این آثار از کشور خارج شده است و با پرس‌وجو متوجه شد خاستگاه این چرم‌نوشته‌ها غاری در استان مرکزی است؛ بنابراین کاوش اضطراری در غار هستیجان آغاز شد.
او با اشاره به غارت و خروج بسیار از این اسناد از کشور، از انتشار تصویر یکی از این اسناد از سوی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری خبر داد و افزود: این پوست‌نوشته نامه‌ای است خصوصی متعلق به اواخر عصر ساسانی یا آغاز عصر اسلامی با خط و زبان پهلوی، که در منطقه‌ای میان قم و کاشان نوشته شده و نشان از رواج سواد و کتابت در میان عامه مردم ایران پیش از اسلام دارد.
پوست نوشته مذکور در کتابخانه بنکرافت در برکلی کالیفرنیا در ایالات متحده نگهداری می‌شود. قطعات دیگری از این بایگانی بزرگ اسناد پهلوی، امروزه در مجموعه‌های مختلفی از جمله در برکلی، برلین و لس‌آنجلس نگهداری می‌شوند. کهن‌ترین سند از این مجموعه یک سند حقوقی از سال دوم حکومت هرمز ساسانی است.