۲۹ دی روز هوای پاک

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداو سیما پیامد‌هایی مانند آلودگی هوا امروزه معضلی است که سالانه جان انسان‌های زیادی را می‌گیرد که البته ساخته و پرداخته دست بشر است، چون فعالیت‌های انسان بر روی کره زمین چنان تغییراتی را در روند طبیعت ایجاد کرده که به مرور توان اکولوژیکی طبیعت تمام شده و به دنبال آن تعادل میان همه چیز به هم خورده است، این روند تا حدی پیش رفت که برخی از مسائل مانند آلودگی هوا به حد بحران رسیده اند.
در دنیا برای جلب توجه مردم به موضوعات مربوط به حفظ محیط زیست و تامین زندگی سالم در راستای نیل به اهداف توسعه پایدار، روز‌های نمادین خاصی در ارتباط با حفظ محیط زیست مشخص شده از جمله آن‌ها روز جهانی محیط زیست، روز زمین پاک، روز هوای پاک و ... است. در کشور‌های مختلف روز هوای پاک با عناوینی جمله روز بدون خودرو، روز بدون دود وغیره نامگذاری شده و اقدامات خاصی برای آگاهی عمومی صورت گرفته است.

در ایران نیز بحران آلودگی هوا در تهران و شش شهر آلوده آن شامل تبریز، مشهد، اراک، اصفهان، شیراز و اهواز، مسئولین ستاد اجرایی کاهش آلودگی هوا را بر این داشت تا برای ایجاد حساسیت در بین قشرهای مختلف جامعه، از سال ۱۳۷۴ روز ۲۹ دی ماه را به عنوان روز ملی هوای پاک اعلام نمایند و برای آگاهی بخشی عمومی در راستای مضرات آلودگی هوا و داشتن هوایی پاک یک هفته (۲۶ دی تا ۲ بهمن ماه) به نام هفته هوای پاک تعیین شده است 
بر اساس اعلام سازمان حفاظت محیط زیست روزشمار هفته پاک امسال بدین شرح اعلام شده است: (۲۴ دی‌ماه) روز هوای پاک، قانون و دستاوردها، (۲۵ دی‌ماه) روز هوای پاک، حمل و نقل عمومی، (۲۶ دی‌ماه) روز هوای پاک، سلامت و بهداشت عمومی و (۲۷ دی‌ماه) روز هوای پاک، نظام مدیریت سبز شهرداری‌ها، (۲۸ دی‌ماه) روز هوای پاک، تولید دانش بنیان و اشتغال سبز، (۲۹ دی‌ماه) روز هوای پاک، مشارکت و مسئولیت اجتماعی و (۳۰ دی‌ماه) روز هوای پاک، آموزش، فرهنگ سازی و رسانه نامگذاری شده است.
آلودگی هوا یعنی حضور یک، چند و یا مخلوطی از آلوده کننده‌های مختلف در هوای آزاد، به اندازه‌ای است که برای انسان مضر بوده و یا موجب زیان رساندن به حیوانات، گیاهان و اموال شود. اما پدیده آلودگی هوا در مناطق شهری، یکی از ره آورد‌های انقلاب صنعتی است که از سیصد سال قبل شروع و با توسعه صنعتی و زیاد شدن شهر‌ها بر میزان و شدت آن روز به روز افزوده می‌شود. تکیه اساسی بر منابع انرژی فسیلی از قبیل زغال، نفت، گاز و در نهایت آزاد شدن مواد ناشی از احتراق این مواد، فرآورده‌های مضر و زیان بخشی را به همراه می‌آورد که حیات موجودات زنده به ویژه انسان‌ها را تهدید می‌کند.

منابع آلودگی هوا به دو قسمت طبیعی و مصنوعی تقسیم بندی می‌شود. منابع طبیعی شامل فعالیت‌های آتشفشان‌ها و آتش سوزی جنگل ها، گرد و غبار طبیعی، دود و منوکسید کربن ناشی از آتش سوزی‌ها، گاز رادون ناشی از کانی‌های زمین، درختان کاج که ترکیبات آلی را از خود متصاعد می‌کنندو منابع مصنوعی شامل وسایل نقلیه موتوری مشکلی اساسی هستند که دی اکسید نیتروژن را که مهم‌ترین آلوده کننده هوا است، تولید می‌کنند. سایر منابع مصنوعی آلوده کننده هوا عبارت اند از زغال سنگ، صنایع مختلف آلودگی‌های ناشی از سوزاندن بقایای کشاورزی وغیره.
آلودگی هوا چندین سال است که مهمان ناخوانده بسیاری از شهر‌های کشور شده و سالانه خسارت‌های زیادی را بر کشور تحمیل کرده است. خودرو‌های غیر استاندارد، موتورسیکلت‌های از رده خارج، کارخانه‌های آلاینده، بنزین و سوخت‌های فسیلی و… دست به دست اینورژن یا وارونگی هوا در فصل پاییز داده است تا آلودگی هوا علت اصلی بروز بسیاری از بیماری‌ها در کشور باشد.
به عنوان مثال تهران از ابتدای سال تا آذر ماه امسال ۹ روز هوای پاک، ۱۷۹ روز هوای قابل قبول، ۶۱ روز هوای ناسالم برای گروه‌های حساس جامعه و ۷ روز هوای ناسالم برای همه افراد داشته است.
قانون هوای پاک که در سال ۹۶ تصویب شد، بنا داشت تا با تغییر در روند مصرف انرژی‌های فسیلی به منابع تجدیدپذیر و توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی دستگاه‌های مختلف را ملزم به رعایت اصول و قوانینی مشخص برای دست یابی به اهداف و تأمین هوای پاک به ویژه در کلانشهر‌های کشور کند، ولی اجرای آن هیچ وقت به صورت کامل اجرا نشده است. برخی آن را در اولویت نمی‌دانند و برخی می‌گویند بودجه کفایت نمی‌کند.
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست راه برون رفت از معضل آلودگی هوا را اجرای کامل قانون هوای پاک می‌داند و می‌گوید: متأسفانه بسیاری از مفاد قانونی طی دو دهه گذشته اجرا نشده است.

داریوش گلعلی زاده منشا آلودگی تهران و کلانشهر‌ها افزایش سالانه تعداد خودرو‌های فرسوده می‌داند و می‌گوید: مشکل آلودگی هوا مانند سال‌های گذشته منابع متحرک و ساکن است و سالانه به تعداد خودرو‌های فرسوده افزوده می‌شود و سن خودرو‌های فرسوده قبلی هم افزایش یافته است.
وی می‌افزاید:در طول یک سال گذشته یک میلیون خودروی نوشماره به وسایل نقلیه کشور افزوده شده، ولی فقط ۲۰ هزار و ۸۰۰ خودروی فرسوده از رده خارج شده است.
آقای گلعلیزاده می‌گوید: توسعه حمل و نقل عمومی مدیریت سوخت و اصلاح مصرف سوخت از جمله مسائلی است که باید مورد توجه قرار گیرد متأسفانه تحریم‌ها باعث شده که فناوری در زمینه مقابله با آلودگی هوا به روز رسانی نشود و وضعیت خودرو‌ها و نیروگاه‌ها بهبود یابد.
وی توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی، توسعه نیروگاه‌های تجدید پذیر خارج کردن، خروج خودرو‌های فرسوده را سه راهکار برای بهبود وضعیت هوا دانست.
علی سلاجقه، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست تخصیص‌نیافتن اعتبارات کافی را علت اجرا نشدن احکام قانون هوای پاک مداند و می‌گوید: باید دستگاه‌ها را مکلف کنیم که اتفاق‌های خوبی برای کنترل آلودگی هوا بیفتد و کاری در عمل انجام شود و این‌قدر برای مردم کلمات تکراری نگوییم.
مرادی معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست چالش آلودگی هوا را یکی از معضلات عصر حاضر و منبعث از عوامل اقتصادی و صنعتی می‌داند و می‌گوید:بدون جلب مشارکت هدفمند و اثربخش عموم مردم، دولت‌ها امکان مدیریت مطلوب امور محیط‌زیستی به خصوص آلودگی هوا را ندارند.
وی اثرات فزاینده مخاطرات محیط‌زیستی همچون آلودگی هوا بر زندگی عادی، کسب و کار و به خصوص سلامت را باعث ایجاد حساسیت جامعه نسبت به محیط زیست دانست و می‌افزود: طرح این مسائل منجر به علت‌یابی ادامه آلودگی هوا در رسانه‌ها و به خصوص شبکه‌های اجتماعی در بین مردم شده است.

همانطور که در اصل پنجاهم قانون اساسی تاکید شده که حفاظت از محیط زیست یک وظیفه عمومی است، می‌دانیم که حل مشکلات محیط زیستی با آگاه‌سازی و مشارکت دولت، بخش خصوصی و مردم میسر خواهد شد، در یکی دو دهه گذشته مشکلات و معضلات محیط زیستی زیادی دامن طبیعت را گرفته و تمام ابعاد زندگی بشر را تحت تاثیر قرار داده است.
این اصل حفاظت ازمحیط زیست را یک وظیفه عمومی اعلام می‌کند و مسئولیت اجرایی آن را به سازمان حفاظت ازمحیط زیست محول کرده است. اما استفاده نابجا از خودرو و تنظیم نبودن موتور وسایل نقلیه و نیز رفت و آمد‌های غیرضروری و ایجاد ترافیک سنگین فضای آلوده‌ای را برای شهر‌های صنعتی وبزرگ بوجود آورده است.
با هدف بالا بردن فرهنگ عمومی در زمینه‌های مرتبط با ترافیک و آلودگی هوا، ارایه آموزش‌های شهروندی و برنامه‌های متنوعی مانند نقاشی کودکان و حرکت گروه‌های دوچرخه سواری در سطح شهر به دنبال فرهنگ‌سازی و آموزش برای دستیابی به شهری زیبا و پاک و جلب مشارکت مردمی در برنامه ریزی‌ها برای تامین زندگی، اجرای برنامه‌های خاص سازمان‌ها در طول سال ضروری به نظر می‌رسد.