ضرورت هوشمندسازی توزیع آب شهری

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما، سید محمدمهدی نوربخش ، دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان آب، اقلیم و محیط زیست با تاکید بر ضرورت هوشمندسازی توزیع آب شهری گفت: با حمایت ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان آب، اقلیم و محیط زیست، کنسرسیومی از شرکت‌های دانش‌بنیان تشکیل شده است که تجهیزات سخت‌افزای و نرم‌افزاری و ارتباطی هوشمندسازی توزیع آب را تأمین و سپس در شبکه‌های توزیع آب شرب شهری پیاده سازی می‌کنند.

بر اساس این گزارش، نوربخش، با اعلام این مطلب از رویکرد‌ها و برنامه‌های ستاد و شرکت‌های دانش‌بنیان این حوزه در زمینه مدیریت آب، مقابله با خشکسالی، بارورسازی ابر‌ها  خبر داد. 

وی گفت: ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان آب، اقلیم و محیط‌زیست در زمره ستاد‌هایی است که در دوره جدید فعالیت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، مأموریت جدیدتری تحت عنوان توسعه بازار شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور در این حوزه را بر عهده دارد.

نوربخش افزود: به عبارت دیگر، رسالت این ستاد، تلاش برای بکارگیری فناوری‌های دارای سطح بلوغ بالا و تجاری‌سازی آنها در راستای ارتقا بهره‌وری و حل مسائل مختلف بخش آب و آبفا و حوزه محیط‌زیست است. این مأموریت در قالب شناسایی، معرفی، همرسانی، تکمیل زنجیره ارزش و تأمین، تشکیل کنسریوم‌های دانش‌بنیان و فناور و اتصال شرکت‌های کوچک به صنایع بزرگ و دانش‌بنیان کردن فعالیت‌ها صنایع و توسعه صادرات انجام می‌شود. به منظور انجام این مأموریت، ابزار‌های مختلف مالی، اعتباری و حمایتی در اختیار ستاد قرار دارد.

دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان آب، اقلیم و محیط زیست گفت: برنامه‌های ستاد را در دو حوزه تأمین و مصرف می‌توان طبقه‌بندی کرد. این برنامه‌ها عمدتاً مسأله‌محور در تعامل با ذینفعان اصلی یعنی وزارت نیرو، وزارت کشور، سازمان حفاظت محیط‌زیست و سایر نهاد‌های متولی تدوین شده‌اند.

وی افزود: در بخش تأمین، فناوری‌های استحصال و شیرین‌سازی آب دریا، کاهش تبخیر و تلفات از مخازن و دریاچه‌ها، فناوری‌های باروری‌سازی ابر‌ها و یونیزاسیون، استحصال آب از رطوبت هوا، فناوری‌های شناسایی منابع آب زیرزمینی در دستور کار قرار دارند. در عین حال باید توجه داشت که در بخش استحصال منابع، محدودیت‌ها و عدم قطعیت‌های زیادی وجود دارند و تمرکز بر موضوع سازگاری با کم‌آبی و فناوری‌های مرتبط با مصرف بهینه آب در بخش‌های مختلف از اهمیت بیشتری برخوردار است. برنامه‌های ستاد در بخش بهینه‌سازی مصرف آب و سازگاری با کم آبی، دارای گستردگی بیشتری بوده و حوزه‌های تصفیه، توزیع، بهینه‌سازی و بازچرخانی را شامل می‌شود.

دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان آب، اقلیم و محیط زیست گفت:  این ستاد در مشارکت با سایر واحد‌های متولی در معاونت علمی از جمله ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان غذا و کشاورزی، برنامه ملی توسعه شهرک‌های گلخانه‌ای و شیلاتی، مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی و مرکز طرح‌های کلان و پیشران، برنامه‌ها و اقدامات متعددی را انجام داده و می‌دهند. این برنامه‌ها شامل اصلاح روش‌های آبیاری از جمله آبیاری زیرسطحی، آبیاری هوشمند، کشت هیدروپونیک، اصلاح بذر، کشت محصولات دارای ارزش اقتصادی بالاتر، افزایش نرخ تولید محصول با کود‌های طبیعی و مقابله با آفات به روش‌های بیولوژیکی است. 

نوربخش گفت: بارورسازی ابر‌ها موضوعی است که وزارت نیرو در دست بررسی‌دارد، معاونت علمی نیز در این حوزه پیشنهاد‌هایی داشته است. لطفا در این مورد توضیحاتی ارائه بفرمایید.

دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان آب، اقلیم و محیط زیست افزود: اساساً موضوع بارورسازی ابرها، موضوع جدیدی در دنیا و حتی ایران نیست. در سال ۱۳۵۳ برای نخستین بار طرح باروری ابر‌ها توسط وزارت نیرو به مدت چهارسال به منظور افزایش ذخیره آبی سد‌های لتیان و کرج با بهره‌گیری از امکانات اجرایی یک شرکت کانادایی و استفاده از ۳۰ ژنراتور زمینی و همچنین یک فروند هواپیما به اجرا درآمده است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، این اقدام منجر به افزایش متوسط ۱۳ درصدی بارش در محدود عملیات شده است. این علمیات طی سال‌های ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۵ هم ادامه یافت تا نهایتاً مرکزی تحت عنوان مرکز ملی تحقیقات و مطالعات باروری ابر‌ها در یزد تأسیس و کار خود را از سال ۱۳۷۶ آغاز کرد.

دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان آب، اقلیم و محیط زیست گفت: تعیین دقیق شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزه آب و خشکسالی و افراز آن از مجموعه حدود ۱۰ هزار شرکت دانش‌بنیان کار ساده‌ای نیست؛، زیرا بسیاری از شرکت‌ها به صورت غیرمستقیم در این حوزه فعال هستند و یا پتانسیل نقش‌آفرینی در این فضا را دارند.

وی اظهار کرد: به عنوان مثال در حوزه هوشمندسازی و اینترنت اشیا که در سیستم‌های نوین آبیاری می‌توانند تأثیرگذار باشند، شرکت‌های فراوانی فعالیت می‌کنند که در طبقه‌بندی‌های مرسوم، برچسب شرکت‌های مخابراتی و الکترونیکی را دارند. از سوی دیگری بسیاری از شرکت‌ها در حوزه آب و اقلیم، فناوری‌های به روز و بومی‌سازی شده‌ای را عرضه می‌کنند که الزاماً در فهرست شرکت‌های دانش‌بنیان قرار نگرفته‌اند. امّا در یک برآورد سخت‌گیرانه، تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان فعال مستقیم حوزه آب و خشکسالی را می‌توان حدود ۲۸۰ شرکت اعلام کرد.

برنامه‌های ستاد آب، اقلیم و محیط‌زیست در بخش آب و آبفا که در هماهنگی با نهاد‌های ذیربط از جمله وزارت نیرو تدوین شده است از حوزه تأمین و استحصال شروع شده و حوزه‌های توزیع، کاهش تلفات، بهینه‌سازی و بازچرخانی را شامل می‌شود. در عین حال حمایت از فعالیت‌های علمی اساتید، مراکز علمی و دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان حسب مورد در دستور کار قرار دارد. برخی از این برنامه‌ها زیرساختی و در راستای ترویج و توسعه زیست‌بوم اقتصاد دانش‌بنیان است و برخی دیگر به صورت مصداقی به حل مسائل و گلوگاه‌ها می‌پردازد. علاوه بر حوزه‌هایی مانند باروری ابر‌ها که قبلا به آنها اشاره کردم، در ادامه به برخی از این برنامه‌ها می‌پردازم.

دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان آب، اقلیم و محیط زیست افزود: همانطورکه اشاره کردم، یکی از مأموریت‌های ستاد‌های توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، کمک به توسعه این زیست‌بوم و نقش‌آفرینی به عنوان یکی از بازیگران مهم این زیست‌بوم است. در اولین گام ایجاد یک سکّوی شناسایی، پشتیبانی و بهم‌رسانی به منظور رصد بازار شرکت‌های فعال این حوزه هدفگذاری شد. با استفاده از این ابزار، موضوع تکمیل زنجیره تأمین و ارزش و در ادامه ایجاد کنسرسیوم شرکت‌های دانش‌بنیان و اتصال شرکت‌های کوچک به شرکت‌های بزرگ و صنایع تسهیل خواهد شد. آموزش و توانمندسازی، اطلاع‌رسانی، رتبه‌بندی خدمات و محصولات و زمینه‌سازی برای توسعه صادرات از دیگر اهداف این سکّو خواهد بود.