خواب ناکافی و نامناسب، تهدیدی برای سلامت جسم و روح

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، دکتر پژمان بختیاری‌نیا با اشاره به هفته جهانی آگاه‌سازی خواب سالم، گفت: ارتقای سلامت خواب و نظم در برنامه‌ها یکی از موضوعات مهم در سلامت فرد، خانواده و جامعه است. هفته جهانی آگاه‌سازی خواب سالم از ۲۶ اسفند ماه تا سوم فروردین ماه ۱۴۰۳ برگزار می‌شود و مقرر است از سال ۱۴۰۳ در برنامه‌های فرهنگ‌سازی سبک زندگی سالم قرار بگیرد و با نظارت و با مدیریت واحد آموزش و ارتقای سلامت به‌طور سالانه برای برجسته‌سازی خواب سالم و موضوعات سلامت مرتبط برگزار شود.

وی افزود: شعار جهانی امسال Sleep Equity for Global Health (تعادل خواب برای سلامت جهانی) است. خواب به‌عنوان یکی از رفتار‌های سالم در بهداشت فردی، جایگاه مهمی در سبک زندگی سالم و برنامه ملی خودمراقبتی دارد و می‌تواند منجر به ارتقای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی فرد، خانواده و جامعه شود.

دکتر بختیاری نیا ادامه داد: سازمان‌دهی روز جهانی خواب توسط اعضای انجمن جهانی خواب، کارشناسان و متخصصان خواب و حامیان جامعه در بیش از ۷۰ کشور انجام می‌شود و یک رویداد بین‌المللی شناخته شده است که موجب ایجاد ارتباط و افزایش آگاهی سلامت خواب در میان محققان، کارکنان مراقبت‌های بهداشتی، بیماران و مردم می‌شود.

رئیس مرکز بهداشت خوزستان اضافه کرد: ترویج و فرهنگ‌سازی و آموزش خواب سالم و اهمیت سلامت خواب از طریق انتشار اطلاعات در فضا‌های مجازی، درج پیام در سربرگ مکاتبات اداری، آموزش رانندگان و ... از جمله اقدامات مهمی است که در این هفته باید ترویج شود و این اقدامات، در تمام مراکز ارائه‌دهنده خدمت و با بهره‌گیری از ظرفیت مشارکت اجتماعی امکان‌پذیر است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز می‌گوید: خواب یک رفتار طبیعی است و نباید آن را موضوعی کم‌ارزش و پیش پا افتاده انگاشت. افراد باید مانند سایر رفتار‌های مهم سلامت‌ساز مانند ورزش و تغذیه، به خواب خود نیز اهمیت بدهند. هر فردی در هر سنی می‌تواند با اولویت دادن به خواب و انجام راهکار‌هایی برای بهبود خواب و سلامت شبانه‌روزی، سلامت و رفاه جسمی روانی خود و خانواده را افزایش دهد.

چگونه خواب سالم داشته باشیم؟

وی با بیان اینکه خواب سالم فراتر از طی کردن یک زمان معمولی است، گفت: ۳ عنصر خواب با کیفیت عبارتند از؛ مدت زمان، تداوم و عمق خواب، مدت خواب باید به اندازه‌ای باشد که فرد در روز بعد هوشیار باشد. دوره‌های یک خواب کامل باید یکپارچه و بدون تکه تکه شدن باشد. خواب باید به اندازه‌ای عمیق باشد که ترمیم‌کننده جسم و روان باشد.

دکتر بختیاری‌نیا افزود: خواب ستون سلامت انسان است. اگر سلامت را به‌عنوان وضعیت رفاه کامل جسمی، روانی و اجتماعی و نه صرفا فقدان بیماری یا ناتوانی تعریف کنیم، می‌توان اهمیت خواب برای سلامت جسمی، ذهنی و اجتماعی را نشان داد. خواب مانند تغذیه و فعالیت بدنی برای سلامتی ضروری و یک ستون حیاتی سلامت است و به حمایت از حافظه و یادگیری کمک می‌کند.

وی ادامه داد: خواب به پاکسازی مواد زائد از مغز و ارتقای سلامت مغز کمک می‌کند. همچنین خواب از سلامت مغز حمایت می‌کند و سلامت مغز از خواب حمایت می‌کند. خواب از سیستم ایمنی بدن حمایت می‌کند. خواب به سیستم ایمنی کمک می‌کند تا باکتری‌ها و ویروس‌ها را پاک کند. همچنین به بازیافت سلول‌های قدیمی و حفظ بدن و سطح انرژی کمک می‌کند.

دکتر بختیاری نیا اضافه کرد: سلامت خواب به‌طور نابرابر بین گروه‌های مختلف سنی و شغلی توزیع شده و هدف مهمی برای عادلانه شدن توزیع سلامت است.

وی می‌گوید: خواب نامناسب و ناکافی می‌تواند تاثیر مهمی بر سلامت انسان داشته باشد. خواب ناکافی با چاقی، دیابت و بیماری عروق کرونر و مرگ و میر قلبی عروقی مرتبط است و می‌تواند پاسخ ایمنی را تضعیف و آسیب‌پذیری بیشتری برای ابتلا به عفونت‌ها ایجاد کند و کیفیت خواب را بیشتر کاهش دهد.

رئیس مرکز بهداشت خوزستان با بیان اینکه برخی اختلالات خواب مانند آپنه انسدادی خواب، با اختلالات شناختی و دمانس و زوال عقل، خطر تشنج و افزایش خطر سکته مغزی مرتبط هستند، افزود: خواب نامناسب می‌تواند منجر به کاهش زمان واکنش اختلال در قضاوت و اختلال شناختی مشابه مسمومیت با الکل شود. خواب‌آلودگی می‌تواند رانندگی ایمن را مختل کند، حتی اگر راننده به خواب نرود.

وی می‌گوید: متخصصان، به اهمیت خواب برای سلامت مغز پی برده‌اند و انجمن قلب آمریکا در سال ۲۰۲۲ خواب را به فهرست هشت عامل ضروری برای سلامت قلب و عروق اضافه کرد.