بازار موازی و بورس انرژی، دو راهی تولیدکنندگان برق

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، مدیرکل برنامه‌ریزی شرکت برق حرارتی ایران می‌گوید: بر اساس آمار بورس، ۲۰ سال طول می‌کشد تا سرمایه‌ی مورد نیاز برای تاسیس نیروگاه حرارتی، بازگردد.
نیروگاه‌داران می‌گویند علت طولانی بودن بازگشت سرمایه، ناکارآمد بودن اقتصاد این صنعت به دلایلی از جمله دستوری بودن قیمت برق، پرداخت نشدن مابه‌تفاوت قیمت تولید و خرید این انرژی و طلب‌های انباشته شده سرمایه‌گذاران از شرکت توانیر است. 

 رئیس سندیکای تولیدکنندگان خصوصی برق در این باره می‌گوید، این دلایل منجر شده در طول برنامه چهارم، پنجم و ششم، توسعه ظرفیت نیروگاه‌ها به پانزده هزارمگاوات هم نرسد درصورتی که طبق برنامه ششم، ظرفیت نیروگاه‌های کشور باید ۲۵ هزار مگاوات افزایش می‌یافت.

عرضه برق در بورس انرژی از ابتدای اردیبهشت امسال جدیدترین اتفاق در صنعت برق بود تا به قول مصطفی رجبی مشهدی، مدیرعامل شرکت توانیر موتور تولید بدهی دولت به نیروگاه‌داران متوقف و نقش آن در قیمت‌گذاری برق به کمتر برسد. 

حسنعلی تقی‌زاده، رئیس سندیکای تولیدکنندگان خصوصی برق به عنوان یک طرف از بازیگران این صنعت درباره شرایط بازار جدید می‌گوید: اکنون در کنار بازار بورس انرژی، بازار دومی به نام بازار برق وجود دارد که در گذشته خرید و فروش برق از طریق آن انجام می‌شد.
وی افزود: این بازار سقف قیمت دارد که درحال حاضر این قیمت ۱۲۵ تومان به ازای هر کیلووات ساعت است.
طبق گفته وی شرکت‌های توزیع‌کننده برق که عمده خریداران این انرژی هستند، اکنون می‌توانند از هر دو بازار خرید کنند، یک بازار بورس انرژی که در آن فروشنده و خریدار در نظام عرضه و تقاضا به قیمت توافقی می‌رسند و تولیدکنندگان پول فروش برق را نقد دریافت می‌کنند و دیگری بازار موازی است که به علت وجود سقف، قیمت از یک عدد مشخص بالاتر نمی‌رود و فروشندگان به ازای برقی که می‌فروشند اسناد خزانه و طلب‌های انباشته شده دریافت می‌کنند. 

تقی‌زاده معتقد است، سقف قیمتی بازار دوم، خود را به بازار بورس تحمیل کرده و مانع از شکل‌گیری قیمت توافقی و واقعی در بورس انرژی می‌شود و از آنجایی که برخلاف گذشته که توانیر هرماه مبلغی را به نیروگاه‌داران پرداخت می‌کرد تا صرف امور تولیدی و جاری خود کنند با شروع عرضه برق در بورس انرژی پرداخت این مبلغ قطع شده است؛ در نتیجه تولیدکنندگان برق مجبور هستند با قیمت‌هایی که ممکن است برای ادامه فعالیت نیروگاه‌ها کافی نباشد، برق خود را بفروشند. 

تقی‌زاده می‌گوید: سقف بازار دوم یا باید برداشته و یا باید شناور شود تا رقابت در بورس بتواند شکل بگیرد. 

وی در پاسخ به این پرسش که وجود این سقف ممکن است به علت افزایش پیدا نکردن قیمت برق به صورت نجومی در بورس انرژی و گران نشدن ناگهانی آن برای مشترکان باشد، می‌گوید:

کارشناسان می‌گویند عرضه برق در بورس انرژی باعث متوقف شدن بدهکاری دولت به بخش خصوصی می‌شود و از افزایش انباشت طلب تولیدکنندگان برق از وزارت نیرو جلوگیری می‌کند، اما مسئله‌ای که وجود دارد این است که قیمت خرید برق از تولیدکنندگان به‌گونه‌ای باشد که نیروگاه‌داران علاوه بر اینکه بتوانند هزینه‌های جاری خود را پرداخت کنند سوددهی هم داشته باشند تا سرمایه‌گذاری در این صنعت افزایش و ناترازی برق در کشور کاهش پیدا کند.