آیین نخل‌گردانی «جنگل» رشتخوار در انتظار ثبت‌ملی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز خراسان رضوی، مسئول میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان رُشتخوار گفت: نخل گردانی مراسمی ویژه روز عاشورا است که در سراسر ایران به ویژه منطقه خراسان رضوی (شهر جنگل) به صورت باشکوه برگزار می‌شود تا یاد و خاطره رشادت، فداکاری و بزرگی امام حسین(ع) و ۷۲ تن یار با وفای ایشان به تصویر کشیده شود.

کاظم کامیاب با بیان اینکه طبق روایات این روش از سوگواری از اوایل سده پنجم هجری شکل گرفته‌ است، گفت: بر این اساس شیعیان در شهر کرْخِ بغداد، زمان رفتن به مزار امیرالمومنین علی(ع) و امام حسین(ع)، اجسامی آذین بسته شده و طلا کاری به نام «منجنیق» با خود حمل می‌کردند.

وی بیان کرد: منجنیق در واقع قدیمی‌ترین تابوت‌واره مذهبی شیعیان و گفته می‌شود شباهت به نخل گردان‌های امروزی دارد و این آیین تقریبا با همین شکل و شمایل کنونی، از دوره صفویه در مناطق مرکزی و کویری ایران رواج یافته‌ است.

کامیاب با بیان اینکه ظاهر نخل، قوسی شکل و اسکلت آن یک اتاق مشبک است، افزود: اتاقکی چوبی و حجیم به شکل مکعب مستطیل با بام شیروانی مانند که دارای هشت تا ۲۰ تیرچه چوبی و ۱۲ تا ۱۴ ستون چوبی و ساخت نخل با مهارت خاصی توسط نخل‌بند انجام می‌شود.

کامیاب اظهار کرد: نخل در جلو و هیات‌ها و دسته‌های عزاداری پشت سر نخل حرکت می‌کنند و در حقیقت این مراسم نمادی از تشیع پیکر سالار شهیدان ، امام حسین(ع) است.

وی ادامه داد: در کنار مراسم نخل گردانی، تابوت‌ها و شیری بر روی دستان مردم همراه با نوحه خوانی، قربانی کردن گوسفند، دود کردن اسپند و توزیع نذری نیز انجام می‌شود.

مسئول میراث فرهنگی رُشتخوار بیان کرد: این آیین ارزشمند بعد شناسایی، مستندسازی و ارایه پرونده ثبتی در شورای ثبت استان مورد تأیید قرار گرفت و جهت ثبت و صدور ابلاغ حکم ثبت در فهرست میراث فرهنگی ناملموس ایران به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ارسال شد.

وی گفت: از مجموع ۲۵۰ اثر تاریخی شهرستان رُشتخوار، ۳۳ مورد در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌ است.

مرکز شهرستان ۶۱ هزار نفری رُشتخوار در فاصله ۱۹۹ کیلومتری جنوب مشهد واقع است. شهر جنگل در فاصله ۵۲ کیلومتری رشتخوار واقع شده است.

شهرستان ۲۲۵ هزار نفری تربت‌حیدریه در ۱۵۰ کیلومتری جنوب‌غربی مشهد قرار دارد.