علائم و عوارض مصرف زیاد ویتامین D

به گزارش خبرگزاری صداوسیما؛ مرکز سمنان،️ ویتامین D برای سلامت بدن بسیار مهم است و چندین نقش را در سالم نگه داشتن سلول‌های بدن و عملکرد صحیح آن‌ها ایفا می‌کند. بسیاری از مردم به میزان کافی ویتامین D دریافت نمی‌کنند به همین دلیل استفاده از مکمل‌های این ویتامین متداول است.
اگرچه کمبود ویتامین D شایع است، اما گاهی اوقات تولید بیش از حد این ویتامین سبب مسمومیت در بدن می‌شود. 

مشکلات ناشی از کمبود ویتامین D
ویتامین D در جذب کلسیم، عملکرد ایمنی بدن و محافظت از سلامت استخوان، عضله و قلب نقش دارد. این ویتامین به طور طبیعی در برخی مواد غذایی وجود دارد و هنگامی که پوست در معرض نور خورشید قرار دارد می‌تواند توسط بدن تولید شود.
با این وجود به غیر از ماهی‌های چرب، غذا‌های کمی وجود دارند که غنی از ویتامین D هستند. علاوه بر این، بیشتر افراد در معرض آفتاب قرار ندارند تا بدن این ویتامین را تولید کند؛ بنابراین کمبود ویتامین D بسیار شایع است و در حقیقت تخمین زده می‌شود که حدود یک میلیارد نفر در سراسر جهان با کمبود ویتامین D مواجه هستند.
مکمل‌های ویتامین D دردسترس می‌باشند و می‌توانند به شکل مکمل D۲ و D۳ مصرف شوند. ویتامین D۳ در واکنش به مواجهه با نور خورشید تولید شده است و در محصولات حیوانی یافت می‌شود در حالی که ویتامین D۲ در محصولا ت گیاهی یافت می‌شود. مشخص شده است که ویتامین D۳ سطح خون را به میزان قابل توجهی بیش از D۲ فزایش می‌دهد.

مسمومیت با ویتامین D
مطالعات نشان می‌دهد که مصرف روزانه هر ۱۰۰ IU ویتامین D۳ سطح ویتامین D خون را به میزان ۲.۵ نانومول در لیتر افزایش می‌دهد. با این حال مصرف مقادیر بسیار زیاد ویتامین D۳ برای مدت طولانی ممکن است منجر به تجمع بیش از حد در بدن شما شود.
مسمومیت با ویتامین D هنگامی رخ می‌دهد که سطح خون از ۱۵۰ نانوگرم برمیلی لیتر (۳۷۵ نانومول بر لیتر) افزایش یابد. از آن جا که این ویتامین در چربی بدن ذخیره شده و به آرامی در جریان خون آزاد می‌شود اثرات سمیت ممکن است چندین ماه پس از قطع مصرف مکمل‌ها هم ادامه داشته باشد.
نکته مهم این است که مسمومیت ویتامین D معمول نبوده و تقریبا در افرادی رخ می‌دهد که مکمل‌ها را به مدت طولانی و با دوز بالا و بدون نظارت بر سطح خون خود مصرف می‌کنند در مقابل امکان دریافت بیش از اندازه ویتامین D از طریق رژیم غذایی و قرار گرفتن در معرض خورشید به تنهایی وجود ندارد.

عوارض شایع زیاده روی در مصرف ویتامین D
در ادامه با برخی عوارض جانبی استفاده بیش از حد ویتامین D بیشتر آشنا خواهید شد.

۱. پر خون شدن و افزایش گلبول‌های قرمز
دستیابی به مقادیر کافی از ویتامین D در خون ممکن است به تقویت ایمنی بدن کمک کرده و شما را در برابر بیماری‌هایی مانند پوکی استخوان و سرطان محافظت کند.
اگر چه به طور معمول سطح ویتامین D، ۳۰ نانوگرم بر میلی لیتر در نظر گرفته می‌شود، اما شورای ویتامین D حفظ سطوح ۴۰-۸۰ نانوگرم برمیلی لیتر (۱۰۰-۲۰۰ نانومول بر لیتر) را توصیه می‌کند و اعلام کرده است که هر چیزی بالاتر از ۱۰۰ نانوگرم بر میلی لیتر (۲۵۰ نانومول بر لیتر) ممکن است مضر باشد.
یک مطالعه اخیر داده‌های بیش از ۲۰۰۰۰ نفر را در طی یک دوره ۱۰ ساله بررسی کرده است و نتایج نشان می‌دهد که فقط ۳۷ نفر دارای سطوح بالای ۱۰۰ نانوگرم در میلی لیتر بودند و فقط یک نفر با ۳۶۴ نانوگرم در میلی لیتر (۸۹۹ نانومول برلیتر) مسمومیت واقعی داشت.
اگر چه فقط دوز‌های بسیار زیاد می‌توانند به سرعت باعث مسمومیت شوند، اما طرفداران سرسخت این مکمل‌ها حد بالای ۱۰۰۰۰ IU در روز را توصیه می‌کنند.

۲. افزایش یافتن سطح کلسیم خون:
ویتامین D به جذب کلسسیم از مواد غذایی مصرفی کمک می‌کند در حقیقت این یکی از مهم‌ترین نقش‌های ویتامین D محسوب می‌شود. با این وجود مصرف بیش از اندازه ویتامین D می‌تواند سطوح کلسیم در خون را خطرناک کند.
برخی از نشانه‌های هایپرکلسمی یا سطوح بالای کلسیم خون عبارتند از:
مشکلات گوارشی مانند استفراغ، تهوع و درد شکمی
خستگی، سرگیجه و سردرگمی
تشنگی بیش از حد
تکرر ادرار
سطح نرمال کلسیم خون ۸.۵-۱۰.۲ میلی گرم در دسی لیتر (۲.۱-۲.۵ میلی مول بر لیتر) است.

۳. تهوع، استفراغ و اشتهای ضعیف:
بسیاری از عوارض جانبی بیش از حد ویتامین D مربوط به کلسیم بیش از حد در خون است. این موارد شامل حالت تهوع، استفراغ و اشتهای کم است. با این حال این علائم در همه افراد با افزایش سطح کلسیم رخ نمی‌دهد.
نکته مهم این است که این نشانه‌ها در واکنش به دوز‌های بسیار بالا از ویتامین D رخ می‌دهد که سطوح کلسیم را به بیش از ۱۲ میلی گرم در دسی لیتر (۳.۰ میلی مول بر لیتر) افزایش می‌دهند.

۴. درد شکمی، یبوست یا اسهال:
درد شکمی، یبوست و اسهال از علائم رایج دستگاه گوارش است که اغلب مربوط به عدم تحمل غذا یا سندروم روده تحریک پذیر می‌شود. با این حال این علائم می‌تواند نشانه افزایش سطح کلسیم ناشی از مسمومیت با ویتامین D نیز باشد. این علائم ممکن است در کسانی که دوز‌های بالایی از ویتامین D را برای اصلاح کمبود آن دریافت می‌کنند، ایجاد شود.

۵. تحلیل رفتن استخوان:
از آن جا که ویتامین D نقش مهمی در جذب کلسیم و متابولیسم استخوان دارد دریافت کافی آن برای حفظ استحکام استخوان‌ها بسیار مهم است،  با این حال مصرف ویتامین D زیاد می‌تواند برای سلامت استخوان‌ها مضر باشد. اگر چه بیشتر نشانه‌های مصرف بیش از حد ویتامین D با سطوح بالای کلسیم در خون مرتبط هستند، اما برخی تحقیقات نشان داده اند که مگادوز‌های این ماده مغذی ممکن است به سطوح پایین ویتامین K۲ در خون منجر شود.
یکی از مهم‌ترین عملکرد‌های ویتامین K۲ حفظ کلسیم در استخوان‌ها و خارج ازخون است. اعتقاد به این است که سطوح بالای ویتامین D ممکن است فعالیت ویتامین K۲ را کاهش دهد.
به منظور محافظت از استخوان‌ها و تحلیل رفتن آن ها، از مصرف بیش از حد مکمل‌های ویتامین D پرهیز کنید و مکمل ویتامین K۲ مصرف کنید و همچنین مواد غذایی سرشار از ویتامین K۲ از جمله لبنیات و گوشت را مصرف نمایید.

۶. نارسایی کلیوی:
مصرف بیش از حد ویتامین D می‌تواند به آسیب کلیوی منجر شود. اکثر مطالعاتی که در این زمینه صورت گرفته است آسیب متوسط تا شدید کلیه در افرادی را گزارش کرده اند که با سمیت ویتامین D روبرو شده بودند.
نارسایی کلیوی با هیدراتاسیون خوراکی یا داخل وریدی و دارو درمان می‌شود.