میلاد با سعادت امام جواد (ع) مبارک

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مازندران، ۱۰ رجب، سالروز ولادت با سعادت امام جواد (ع) بر دوستداران اهل بیت عصمت و طهارت مبارک.

امام جواد علیه السلام نهمین امام شیعیان دوازده امامی بعد از پدرش علی بن موسی الرضا و قبل از پسرش هادی می‌باشد. از امام جواد علیه السلام گاهی با عنوان ابوجعفر هم یاد می‌کنند. «جواد» و «تقی» مهم‌ترین و مشهورترین القاب امام نهم است.

تولد امام جواد (ع)

امام جواد علیه السلام میوه دل ثامن الحجج علیه السلام در دهم رجب ۱۹۵ ق در مدینه منوّره زاده شد و بر شاخسار امامت شکوفا گشت. پدر بزرگوار امام جواد (ع)، حضرت امام رضا علیه السلام و مادرش بانوی گرامی و بافضیلتی به نام «سبیکه» است که امام رضا علیه السلام او را «خیزران» نامید. حضرت همواره از ایشان به نیکی یاد کرده او را با تعابیری، چون بانویی پاک دامن و بانوی بافضیلت نام می‌بردند.

سال‌های اولیه زندگی امام جواد (ع)

امام جواد علیه السلام به ابن الرضا (پسر رضا) نیز خوانده می‌شد. پدر امام جواد علیه السلام او را ابوجعفر خطاب می‌کرد؛ و برای اینکه با محمد باقر، امام پنجم، که او هم ابوجعفر نامیده می‌شد اشتباه نشود، تاریخ نویسان امام جواد علیه السلام را ابوجعفر ثانی می‌نامیدند.

امام جواد علیه السلام در مدینه به دنیا آمد و به نوشته شیخ کلینی، مادرش کنیزی از نوبیا در شمال آفریقا به نام حبیبه بود. با این حال برخی او را خیزران، از امپراتوری روم شرقی می‌دانند و برخی دیگر او را از خانواده ماریه، همسر پیامبر اسلام می‌دانند. پدر امام جواد علیه السلام عادت داشت به اصحابش یادآوری کند که صاحب فرزندی خواهد شد که بعد از او عهده دار منصب امامت خواهد شد.

با این حال زمان زیادی گذشت تا شیعیان، فرزند مذکور را با چشم خودشان ببینند. امام جواد علیه السلام تنها چهار سال داشت وقتی پدرش مجبور شد او را در مدینه تنها گذاشته، برای بر عهده گرفتن مقام جانشینی که مامون برایش تدارک دیده بود، عازم سفر به خراسان شود. شیعیان عادت داشتند از رضا بپرسند آیا اگر برای او اتفاقی بیفتد، پسری در آن سن خواهد توانست مسئولیت امامت و رهبری شیعه را بر عهده بگیرد؛ و رضا معمول بود داستان عیسی را برایشان نقل کند که حتی سن کمتری داشت وقتی به مقام نبوت رسید.

کنیه‌های امام جواد (ع)

برای امام جواد علیه السلام چهار کنیه وجود داشته است. امام محمد تقی علیه السلام با عنایت به اینکه تنها فرزند امام رضا علیه السلام بوده‌اند کنیه «ابن الرضا» و با توجه به نام تنها فرزند پسرشان امام علی نقی علیه السلام کنیه «ابوعلی» و در پرتو بندگی خدا کنیه «ابوعبدالله» داشته‌اند. اما کنیه مشهور امام جواد علیه السلام، «ابوجعفر» بوده است.

ابوجعفر در صحیفه فاطمیه الهی که در اختیار امامان بوده و اکنون در نزد امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف می‌باشد ثبت است. این کنیه به قدری مشهور شده و به کار رفته که جایگزین نام اصلی آن حضرت گردیده است.

القاب امام جواد (ع)

لقب‌هایی که برای امام جواد علیه السلام تنها فرزند امام رضا علیه السلام در تاریخ زندگانی آن حضرت به کار رفته است گویای فضایل و اوصاف الهی این امام است و امتیازات این اسوه عالی رانشان می‌دهد.

تقی، جواد، منتجب، مرتضی، مختار، متوکل، متقی، زکی، قانع، نجیب و عالم یازده لقب برای امام امام جواد علیه السلام است که ابعاد شخصیت بزرگ الهی آن حضرت را آشکار می‌نماید.

«جواد» و «تقی» مهم‌ترین و مشهورترین القاب امام نهم است. البته در میان ایرانیان بیشتر لقب جواد رایج است و آن حضرت با عنوان «جوادالائمه» شناخته می‌شوند. جود و بخشش و سخاوتمندی فوق العاده امام عامل اشتهار آن حضرت به جواد بوده است.

دوران امامت امام جواد (ع)

دوران کودکی امام جواد علیه السلام از دوران شیرخوارگی تا زمانی که در سن هفت سالگی به امامت رسید، با حوادث گوناگون آمیخته است.

با شهادت امام رضا علیه السلام و به امامت رسیدن امام جواد در سن کودکی، یکی از موضوعاتی که حتی برخی از یاران امام هشتم را دچار شک و تردید کرد، کم سن و سالی امام جواد علیه السلام جهت مقام امامت بود. به همین دلیل در مواردی امام رضا علیه السلام و در موارد دیگری، خود امام جواد به تبیین آن پرداختند و به شبهه‌ها پاسخ گفتند.

جایگاه امام جواد (ع) نزد خدا

امام جواد علیه السلام به دلیل قابلیت و لیاقت و بهره‌مندی از موهبت الهی از جایگاهی رفیع در پیشگاه خداوند، پیامبر اکرم، پدر بزرگوارش و تمام کسانی که بهره‌ای از شناخت امام دارند برخوردار است. اگر چه دشمنان دین و حاکمان معاصر امامان معصوم علیهم السلام همواره در مقام توطئه و سرکوب و تحقیر آنان بوده‌اند، اما حقانیت و صداقت و نورانیت امامان شیعه پیوسته نقشه‌های دشمنان را خنثی و بی‌تأثیر می‌ساخته است و در برخی موارد، حتی دشمنان تحت تاثیر وجود پر برکت آنان قرار می‌گرفته‌اند.

ازدواج امام جواد (ع)

امام جواد علیه السلام نیز با هوشمندی و درایت مخصوص‌به‌خود، در برخورد با حاکم ستمگر عباسی، مامون، که قاتل پدرش امام رضا علیه السلام بود به گونه‌ای عمل نمود که مامون نیز افتخار خویش را در انتخاب او برای ازدواج با دخترش ((ام فضل (لبابه) |ام فضل))می‌دید.

در دوران زندگی مشترک امام جواد علیه السلام با‌ام فضل (تا هنگام شهادت) حوادث گوناگونی اتفاق افتاده است.

شهادت

امام جواد (علیه‌السّلام) حدود هشت سال داشتند که با شهادت پدر بزرگوارشان در سال ۲۰۲ق به امامت منصوب شدند؛ و در سال ۲۲۰ق، در سن بیست و پنج سالگی به فرمان معتصم عباسی، توسط همسرش‌ام الفضل دختر مامون عباسی مسموم و به شهادت رسیدند و در بغداد کنار قبر جدش، موسی بن جعفر (علیه‌السّلام) به خاک سپرده شدند.

دوران امامت

پیشوای نهم در مجموع دوران امامت خود، که حدود ۱۷ سال بود، با دو خلیفه عباسی یعنی مامون و معتصم، معاصر بوده است، که معتصم بعد از روی کار آمدن، حضرت را به اجبار از مدینه به بغداد احضار کرد و طبق شیوه سیاسی‌ای که مامون در مورد امام رضا (علیه‌السّلام) به کار برده بود، او را در پایتخت تا هنگام شهادتشان که حدود یک سال طول کشید، تحت نظارت شدید خود قرار داد.

مولودی پر خیر و برکت

تولد امام جواد (علیه‌السّلام) برکاتی را به دنبال داشت. با تولد این مولود عزیز، امام رضا (علیه‌السّلام) توانست از مشکلاتی که با آنان رو‌به‌رو بود، رهایی یابد. مشکلاتی که در عصر امامان قبل بی‌سابقه بوده است. زیرا از یک سو پس از شهادت امام کاظم (علیه‌السّلام) تا حدود چهل و هفت سالگی، دارای فرزند نشده بود و، چون احادیث رسیده حاکی بود که امامان دوازده نفرند، که نه نفر آنان از نسل امام حسین (علیه‌السّلام) خواهند بود، فقدان فرزند برای امام رضا (علیه‌السّلام)، هم امامت خود آن حضرت و هم تداوم امامت را زیر سؤال می‌برد و واقفیه این موضوع را بهانه قرار داده و امامت حضرت رضا (علیه‌السّلام) را انکار می‌کردند.

گواه این ادعا، اعتراض حسین بن قیاما واسطی به امام هشتم در این مورد و پاسخ آن حضرت است. "ابن قیاما" که از سران واقفیه بوده است، طی نامه‌ای به امام رضا (علیه‌السّلام) او را متهم به عقیمی کرد و نوشت: چگونه ممکن است امام باشی در حالی که فرزند نداری؟ امام در پاسخ نوشت: از کجا می‌دانی که من دارای فرزند نخواهم بود، سوگند به خدا بیش از چند روزی نمی‌گذرد که خداوند، پسری به من عطا می‌کند که حق را از باطل جدا می‌کند.

تولد حضرت جواد (علیه‌السّلام) به این سمپاشی‌ها خاتمه داد و موضع امام و شیعیان که از این نظر در تنگنا قرار گرفته بودند، تقویت گردید و اعتبار و وجهه تشیع بالا رفت. شاید به همین خاطر بود که در خانواده امام رضا (علیه‌السّلام) و در محافل شیعه از حضرت جواد (علیه‌السّلام) به عنوان مولودی پر خیر و برکت یاد می‌شد. چنانکه ابویحیی صنعانی می‌گوید: روزی در محضر امام رضا (علیه‌السّلام) بودم، فرزندش ابوجعفر را که خردسال بود، آوردند. امام فرمود: این مولودی است که برای شیعیان ما، با برکت‌تر از او زاده نشده است.

شبهه امامت کودک

از آن‌جا که حضرت جواد (علیه‌السّلام) نخستین امامی بود که در کودکی به منصب امامت رسید، طبعا نخستین سؤالی که به اذهان بسیاری می‌رسد، این است که چگونه یک نوجوان می‌تواند، مسئولیت حساس و سنگین امامت و پیشوایی مسلمانان را بر عهده بگیرد؟ این مساله‌ای بوده است که در زمان خود حضرت نیز مطرح بوده و آنان را با استدلال پاسخ داده‌اند.

پاسخ امام جواد (ع)

به عنوان نمونه روایت علی بن اسباط، یکی از یاران امام رضا (علیه‌السّلام) و امام جواد (علیه‌السّلام) است که می‌گوید: روزی به محضر امام جواد (علیه‌السّلام) رسیدم؛ در ضمن دیدار، به سیمای حضرت خیره شدم، تا قیافه او را به ذهن خود سپرده، پس از بازگشت به مصر برای ارادتمندان آن حضرت بیان کنم. درست در همین لحظه امام جواد (علیه‌السّلام) که گویی تمام افکار مرا خوانده بود، در برابر من نشست و به من توجه کرد و فرمود: علی بن اسباط! کاری که خداوند در مساله امامت انجام داده، مانند کاری است که در مورد نبوت انجام داده است.

خداوند دربار یحیی (علیه‌السّلام) می‌فرماید: ما به یحیی در کودکی فرمان نبوت دادیم.

و درباره حضرت یوسف (علیه‌السّلام) می‌فرماید: هنگامی که به حد رشد رسید، به او حکم (نبوت) و علم دادیم.

و درباره حضرت موسی (علیه‌السّلام) می‌فرماید: و، چون به سن رشد و بلوغ رسید به او حکم (نبوت) و علم دادیم

بنابراین همانگونه که ممکن است خداوند، علم و حکمت را در سن چهل سالگی به شخص عنایت کند، ممکن است همان حکمت را در دوران کودکی نیز عنایت کند.

نواییان و گزارشی در این زمینه: