مدیریت مصرف، راهی برای عبور از خشکسالی های پیاپی

گزارش خبرنگار  خبرگزاری صدا و سیما، عیسی بزرگ‌زاده، سخنگوی صنعت آب، با حضور در برنامه "میز اقتصاد" شبکه خبر در خصوص کم‌آبی گفت: طبق پیش‌بینی هواشناسی، امسال بهاری نرمال یا کمتر از نرمال خواهیم داشت، اما با توجه به اینکه در پنجمین سال خشکسالی هستیم و پاییز و زمستان تقریباً خشکی را نیز پشت سر گذاشتیم، این بارش‌های نزدیک به نرمال در این موقع از سال نمی‌توانند عقب‌افتادگی در حوزه منابع آبی را جبران کنند. همچنین باید توجه داشت که متوسط کشوری حدود ۳۷ درصد از نظر بارش‌ها عقب‌ماندگی داریم.

وی افزود: در برخی از مناطق کشور مانند گیلان، مازندران و زنجان شرایط آبی بهتری داریم، اما بیشتر استان‌های کشور از قبیل سیستان و بلوچستان و هرمزگان مشکل کم‌آبی قابل‌توجهی خواهند داشت. امروز در تهران شاهد بارش‌هایی بودیم، اما اگر تاریخ ۱۵ فروردین را معیار قرار دهیم، سد امیرکبیر نسبت به مشابه سال گذشته حدود ۴۷ درصد عقب‌تر است. همچنین سد لتیان که باید ۳۳ میلیون متر مکعب ذخیره آبی داشته باشد، الان ۱۱ میلیون مترمکعب از حد نرمال عقب‌تر است و عقب‌ماندگی‌ها در حوزه آبی جبران نشده است. با وجود بارش‌های موجود، در فصل گرم سال شرایط سختی را پیش رو خواهیم داشت و باید از امروز به فکر صرفه‌جویی در مصرف آب باشیم.

سخنگوی صنعت آب گفت: شهروندان تهرانی باید توجه داشته باشند که انتقال آب از سد طالقان به تهران از نظر سامانه، محدودیت ظرفیت خواهد داشت. به همین منظور، ایجاد یک سامانه دیگر برای انتقال آب از سد طالقان به تهران و کرج در دستور کار قرار گرفته است و بیش از ۵۰ درصد کار پیش رفته است.

وی افزود: تأمین آب به‌تنهایی پاسخگو نیست و حتماً باید مدیریت مصرف و تقاضا و همچنین اصلاح سبک زندگی مورد توجه قرار گیرد. 

عیسی بزرگ‌زاده سخنگوی صنعت آب بیان کرد: مشکلات آب تنها در درون وزارت نیرو حل نمی‌شود. مشکلات آب، مشکلات توسعه است و اگر روند و الگوی توسعه در کشور تاب‌آور تعیین نشود، به جواب مطلوب نخواهیم رسید.

وی افزود: در سند برنامه هفتم اشاره شده است که در طول ۵ سال این برنامه باید ۱۵ میلیارد مترمکعب رفع ناترازی آب داشته باشیم. اما برای پیشبرد این برنامه نیاز به ابزار و همچنین قانون خواهیم داشت.

بزرگ‌زاده گفت: در برنامه هفتم توسعه که به صنایع آب‌بر اشاره شده است، حدود ۴۲۰ واحد پرآب‌طلب در کشور شناسایی کرده‌ایم و برای هریک از آنها برنامه آزادسازی آب در نظر گرفته و در اختیارشان قرار داده‌ایم. این صنایع ملزم شده‌اند تا از منابع آب نامتعارف (پساب و دریا) استفاده کنند. 

وی افزود: صنایع کوچک و متوسط که اقتصاد ضعیف‌تری دارند، ملزم به استفاده از پساب هستند؛ زیرا پساب قیمت ارزان‌تری نسبت به آب دریا دارد. همچنین صنایع سودده و پرآب‌طلب باید از آب دریا استفاده کنند.

وی بیان کرد: حادثه تعرض به خط لوله انتقال آب شرب استان یزد که روز شنبه ۹ فروردین ۱۴۰۴ رخ داد، از لحظات ابتدایی حادثه با بهره‌گیری از منابع اضطراری موجود در محل، تلاش شد تا شدت تنش‌ها کاهش یابد. 

در این حادثه، ایستگاه‌های شماره ۳ و ۴ و همچنین سه حوضچه در مسیر خط انتقال به‌طور جدی آسیب دیدند که با تلاش بی‌وقفه همکاران، حوضچه‌ها تعمیر و ایستگاه شماره ۴ از ساعت ۱۰:۳۰ صبح امروز با یک پمپ وارد مدار شد. پمپ دوم نیز امشب وارد مدار خواهد شد و پیش‌بینی می‌شود مشکل تا فردا (۱۷ فروردین) به‌طور کامل برطرف شود.

وی ضمن قدردانی از همکاری شهروندان، کشاورزان و مدیریت مصرف در شهر‌های یزد، اردکان و میبد، افزود: همکاری جدی مردم موجب تسریع در روند تعمیر خطوط شد و نزدیک به ۱۴۰ محل ایستگاه پمپاژ در این شهر‌ها با تانکر‌های متعدد پشتیبانی شدند. همچنین در خصوص ایستگاه شماره ۳ که آسیب جدی‌تری دیده است، از یک ایستگاه کمکی برای رفع سریع‌تر مشکل استفاده شده است. 

سخنگوی صنعت آب بیان کرد: برای رفع ناترازی، نیازمند ابزار‌های مناسب و بهره‌وری هستیم و این ابزارسازی توسط برنامه هفتم توسعه در حال انجام است.

احمد وظیفه، رئیس مرکز اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، با حضور در میز اقتصاد گفت: در دنیا روند دما افزایشی است و هر درجه افزایش دما، کاهش بارندگی را به همراه خواهد داشت. ما طی ۵ دهه گذشته حدود ۲.۵ درجه به دمای کشور اضافه شده است و حدود ۴۰ تا ۵۰ میلی‌متر از بارش متوسط کشور کاسته شده است؛ بنابراین خشکسالی در کشور حکم‌فرما شده است.

وی افزود: باید توجه داشت که خشکسالی پدیده‌ای فراگیر است و همه کشور را به مرور فرا می‌گیرد. کشور‌های حوزه مدیترانه چندین سال است که مشابه ما با خشکسالی دست و پنجه نرم می‌کنند. 

وی ادامه داد: از ابتدای مهر تا ۱۶ فروردین، ۱۱۴ میلی‌متر بارش متوسط کشور به ثبت رسیده است. در حالی‌که بارش نرمال کشور در بازه زمانی از اول مهر تا به امروز، براساس آمار ایستگاه‌های سازمان هواشناسی، باید ۱۸۲ میلی‌متر باشد؛ اما حدود ۶۷ میلی‌متر نسبت به شرایط نرمال عقب‌تر هستیم. سال گذشته در همین بازه زمانی، اختلاف ۲۷ میلی‌متر به ثبت رسیده بود.

امین روزبهانی، کارشناس حوزه آب، با حضور در میز اقتصاد گفت: بارش متوسط در ایران به‌صورت میانگین حدود ۲۵۰ تا ۲۶۰ میلی‌متر در هر سال است که تقریباً حدود یک‌سوم میانگین جهانی است. بنابراین، کشور ایران یک کشور خشک است و این خشکی شرایط متفاوتی را برای کشور رقم خواهد زد. در چنین شرایطی، نیازمند یک برنامه‌ریزی دقیق برای مصرف آب خواهیم بود.

وی افزود: ما در کشور، هم بستر‌ها و قوانین مشخصی در خصوص برنامه‌ریزی برای مصرف آب داریم؛ از قبیل سند آمایش سرزمین، سند امنیت غذایی کشور و برنامه هفتم توسعه. اینها از جمله قانون‌های موجود در این زمینه هستند، اما به آنها عمل نمی‌شود.