پخش زنده
امروز: -
صنعت در سبزوار، میان واقعیتهای تلخ و افقهای امیدوارکننده
سبزوار با وجود ظرفیتهای طبیعی و کشاورزی، به دلیل کمتوجهی تاریخی، ضعف زیرساختها و بیرغبتی سرمایهگذاران، در بخش صنعت رشد نکرده است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز خراسان رضوی، در حالی که شهرستان سبزوار از ظرفیتهای طبیعی، کشاورزی، معدنی و موقعیت جغرافیایی ممتازی برخوردار است، اما بخش صنعت در این منطقه طی سالهای گذشته رشد قابلتوجهی نداشته و نتوانسته است سهمی متناسب با ظرفیتهای موجود از اقتصاد منطقه را به خود اختصاص دهد.
با وجود تلاشهای پراکنده در زمینه توسعه شهرکهای صنعتی و احداث زیرساختها، واقعیت میدانی صنعت سبزوار با چالشهایی اساسی مواجه است، چالشهایی که ریشه در کمتوجهی تاریخی به این بخش، رغبت پایین سرمایهگذاران و ضعف زیرساختها دارد.
موانع تاریخی و ضعف نگاه صنعتی در سبزوار
سبزوار همواره به عنوان شهری با پیشینه تجاری شناخته شده و همین ویژگی باعث شده تا سرمایهداران بومی عمدتاً در بخشهای تجاری، ساختمانی و خدماتی متمرکز باشند. سودآوری دیرهنگام صنایع در مقایسه با تجارت، باعث کاهش انگیزه سرمایهگذاری در صنعت شده است. به گفته برخی صنعتگران سبزواری، سرمایهگذاری در صنعت این شهر همواره با چالشهای جدی مانند نبود زیرساختهای کافی، بروکراسی اداری، کمبود انرژی، و عدم حمایت کافی مواجه بوده است.
از سوی دیگر، به اذعان کارشناسان، دستگاههای اجرایی و متولیان محلی در سالهای گذشته توجه چندانی به توسعه زیرساختهای صنعتی نداشتهاند و این موضوع باعث شده که سرمایهگذاران صنعتی در سبزوار، در مقایسه با شهرستانهای همردیف در استان و کشور، رغبت کمتری برای ورود به این حوزه داشته باشند.
حمید حیطه، از صنعتگران باسابقه سبزوار است که در حوزه ریخته گری فعالیت میکند، با انتقاد از شرایط فعلی میگوید:
ما بارها برای توسعه واحد ریخته گری خود اقدام کردهایم، اما نبود برق پایدار کار را برای ما مشکل کرده است و توان توسعه واحد را از ما گرفته است. علاوه بر انرژی، بروکراسیهای اداری دستوپایمان را بسته است. وقتی زیرساخت هم آماده نیست، رغبت برای سرمایه گذاری از بین میرود، در شهرکهای صنعتی سبزوار زیرساختهای لازم همچون آب و برق و گاز متناسب با توسعه واحدها نیست و عموما فکری برای زیرساختهای واحدهای بزرگتر در شهرکها نشده است.
آقای عامری، دیگر فعال صنعتی در حوزه تولید قطعات خودرو در شهرک صنعتی سبزوار که برخی او را پدر صنعت سبزوار میدانند گفت: ما جزو نخستین سرمایه گذاران در شهرک صنعتی سبزوار بودیم، شهرکی که تا چند سال پیش فاقد امکانات مناسبی بود و هم اکنون نیز تصفیه خانه ندارد که قرار است با اقدامات انجام شده بعد از چند دهه راه اندازی شود.
او نیز تأکید میکند: تا سالها صنعت در سبزوار نه اولویت مسئولان بود و نه دغدغه سرمایهداران چرا که شهر سبزوار شهری تجاری است و تجار سرشناسی در حوزه محصولات کشاورزی به خصوص زیره سبز و پنبه و تخم هندوانه در این شهر فعالیت میکردند و و امروزه از فعالیت آنها نیز کاسته شده است.
وی با گلایه از بی توجهی مسئولان استانی حوزه صنعت و معدن گفت: تا الان کمتر دیدهایم که حمایت جدی و موثر برای توسعه صنعت در سبزوار انجام شود. همه وعده میدهند، ولی عملی نمیشود. سرمایه گذاری بخش دولتی در صنعت سبزوار در مقایسه دیگر شهرهای استان در سالهایی که دولت سرمایه گذار اصلی توسعه این بخش بود بسیار ضعیف بود.
وی ادامه داد: تأمین انرژی، مشکلات گمرک، نبود تسهیلات، همه باعث شده حتی واحدهای فعال هم با حداقل ظرفیت کار کنند.
ظرفیتهای بلااستفاده؛ از کشاورزی تا معدن
سبزوار یکی از قطبهای کشاورزی و دامداری استان خراسان رضوی به شمار میرود و این منطقه قطب نخست محصولات متنوعی نظیر زیره سبز، پنبه، جو وگیاهان دارویی است. این شهرستان همچنین قطب نخست تولید مرغ و ماهی سردآبی و خاویار در استان خراسان رضوی را داراست و همه ساله حجم زیادی از شیر تولیدی در گاوداریهای صنعتی سبزوار به خاطر نبود صنایع تبدیلی به خارج از شهرستان و حتی استان ارسال میشود. با این حال، عدم توسعه صنایع تبدیلی در حوزه کشاورزی، باعث خامفروشی و خروج ارزشافزوده دیگر محصولات کشاورزی به خصوص زیره سبز و پنبه از منطقه شده است.
همچنین این شهرستان دارای معدنهای غنی بهویژه در بخش روداب است، اما تاکنون اقدامات جدی برای فرآوری و بهرهبرداری صنعتی از این ذخایر انجام نشده است و عمده فعالیت انجام شده به صورت استخراج و انتقال آن به طور خام به دیگر مناطق و حتی خارج از کشور است.
گامهایی در مسیر بهبود: از شهرک صنعتی جدید تا منطقه ویژه اقتصادی
با وجود انتقادهای فراوان، برخی اقدامات امیدوارکننده نیز در سالهای اخیر در دستور کار قرار گرفته است از جمله این موارد میتوان به آغاز عملیات احداث ۴۰ واحد کارگاهی جدید در فاز ۲ شهرک صنعتی سبزوار اشاره کرد.
جواد تولایی، مدیر شهرکهای صنعتی غرب خراسان رضوی، در آیین کلنگزنی ۴۰ واحد کارگاهی گفت: این واحدهای کارگاهی در متراژهای ۳۰۰ تا ۵۰۰ متربه متقاضیان به صورت ۲۰ درصد نقد و مابقی به صورت اقساط واگذار میشود و بعد از ساخت برای خرید تجهیزات نیز تسهیلات اعطاء خواهد شد.
وی با بیان اینکه ۱۲ قطعه زمین از این ۴۰ واحد به متقاضیان واگذار شده گفت: کار تخصیص ۱۳ قطعه نیز در حال انجام است و ما امیدواریم با واگذاری این اراضی فعالیت صنایع کوچک و خرد در شهرک صنعتی سبزوار رونق گیرد.
مدیر شهرکهای صنعتی غرب خراسان رضوی، ادامه داد: در حال حاضر حدود ۲۲۰۰ نفر در دو شهرک صنعتی سبزوار مشغول به کار هستند، اگرچه تلاشهایی برای توسعه و ارتقای زیرساختها در حال انجام است، اما این آمار در مقایسه با ظرفیتهای بالقوه شهرستان و سایر مناطق همتراز، عددی پایینی است و هنوز جای کار زیادی دارد.
در مجموع، طبق آمار رسمی، حدود ۵ هزار نفر در کل بخش صنعت شهرستان سبزوار شاغل هستند که با توجه به جمعیت و توان بالقوه منطقه، نشاندهنده ضعف جدی در توسعه صنایع مادر، صنایع تبدیلی و سرمایهگذاری دولتی به خصوص در دهههای گذشته است.
حامد قربانی، معاون استاندار و فرماندار ویژه سبزوار نیز در آیین کلنگزنی ۴۰ واحد کارگاهی گفت: واقعیت این است که توسعه زیرساختهای صنعتی در سبزوار متناسب با نیازها نبوده و سرمایهگذاران با چالشهای زیادی روبهرو بودند. امروز رغبت سرمایهگذاران به ما دیکته میکند که توسعه شهرکهای صنعتی دیگر را هم در دستور کار قرار دهیم، لذا احداث شهرک صنعتی شماره ۳ در دستور کار قرار گرفته و برخی زیرساختها مثل پست فوق توزیع برق در حال پیگیری است.
او همچنین به ظرفیتهای معدنی روداب اشاره کرد و افزود: شهرستان سبزوار در حوزه معدن ظرفیت بالایی دارد. احداث شهرک فرآوری معادن را جدی دنبال میکنیم و اقدامات مقدماتی آن در حال انجام است. همچنین ارتقای گمرک شهرک صنعتی و ایجاد نمایندگی اتاق بازرگانی برای تسهیل صادرات در حال پیگیری است.
بهروز محبی نجمآبادی، نماینده مردم در مجلس، نیز به تکمیل برخی زیرساختهای شهرکهای صنعتی سبزوار اشاره کرد و گفت: پایان طرح تصفیهخانه فاضلاب شهرک صنعتی با اعتبار ۴۰۰ میلیارد ریال و آمادهسازی پست برق ۲۰ مگاواتی سبزوار از مهمترین این اقدامات است که با راه اندازی تصفیه خانه و پست برق بخشی از مشکل زیرساختی شهرک صنعتی شماره یک و دو سبزوار برطرف میشود.
محمدرضا محسنیثانی، دیگر نماینده دیار سربداران در مجلس نیز به موقعیت منطقه ویژه اقتصادی سبزوار اشاره کرد و گفت: این منطقه با ۱۲۰۰ هکتار وسعت در ۳۰ کیلومتری شرق سبزوار واقع شده است، این منطقه اگرچه در مجاورت مرزهای کشور نیست ولی به خاطر وجود فرودگاه بین المللی، مرز هوایی محسوب میشود. این منطقه آمکاده پذیرش سرمایه گذران داخلی وخارجی است و با توجه به قرار گیری در دروزاه ورودی کشورهای اسیانه میانه و قرار گرفتن در جاده ابریشم ک در آینده حتما در سرنوشت اقتصادی منطقه تاثیر خواهد داشت.
وی گفت: منطقه ویژه اقتصادی سبزوار به معنای واقعی مانند یک موتور محرک توسعه برای کل منطقه خواهد بود افزود: سرمایهگذاری برای تولید بستر میخواهد؛ ما باید موانع اداری را برداریم و فرایند صدور مجوزها را تسهیل کنیم. منطقه ویژه اقتصادی سبزوار با برخورداری از گمرک، راهآهن، فرودگاه، و معافیتهای مالیاتی، فرصتی بینظیر برای سرمایهگذاری در حوزههای تجاری، صنعتی و صادرات است.
سخن آخر:
بخش صنعت در سبزوار نه در نقطه جهش قرار دارد و نه در حالت رکود مطلق، بلکه در برزخی میان غفلتهای گذشته و امیدهای آینده ایستاده است. اگرچه طی سالهای گذشته بیتوجهیهای زیادی به این حوزه شده، اما هماکنون نگاه توسعهگرایانهتری نسبت به صنعت در حال شکلگیری است مشروط بر اینکه این نگاه با اقدامات عملی، تسهیل مسیر سرمایهگذاری، ایجاد مشوقهای مالی و رفع موانع اجرایی همراه باشد، میتوان امیدوار بود که صنعت سبزوار از حاشیه خارج و به یکی از ارکان اصلی اقتصاد منطقه تبدیل شود.
خبرنگار: محمود درقدمی
سردبیر: محسن هدایتی فر
نظر شما