وقتی قصه‌ها، مدرسه‌ای برای زندگی می‌شوند

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ ادبیات کودک بخشی جدی از جریان فرهنگی ایران معاصر است؛ جریانی که نه‌تنها به سرگرمی کودکان توجه داشته بلکه همواره در پی پرورش نسلی آگاه، خلاق و مسئولیت‌پذیر بوده است. در کنار مراکز فرهنگی مختلف، این نویسندگان هستند که با قلمشان مسیر تازه‌ای را برای ذهن و تخیل کودکان گشوده‌اند. همچنین در زمان کنونی رسانه‌ها بخش بزرگی از ذهن کودکان را شکل می‌دهند، ادبیات کودک همچنان جایگاهی یگانه در پرورش تخیل، هویت فرهنگی و نگاه انتقادی نسل آینده دارد. گفت‌وگو با دو نویسنده برجسته حوزه کودک و نوجوان نشان می‌دهد که داستان و شعر، نه فقط سرگرمی، بلکه بستری برای رشد اجتماعی و فکری کودکان است.

 

 

ژاله آموزگار، نویسنده و پژوهشگر، معتقد است که بازاندیشی در داستان‌ها ضرورتی انکارناپذیر است.او می‌گوید: نویسنده‌های خوبی داریم، فقط باید میدان پیدا کنند؛ نه آن‌قدر در داستان‌های جدید بمانند که از گذشته غافل شوند و نه فقط به روایت‌های قدیمی بسنده کنند. نسلی که تربیت شد حاصل کار کسانی بود که عاشق کارشان بودند و برای دل خودشان می‌نوشتند، نه از سر اجبار.

آموزگار همچنین خاطره‌ای از دوران اوج فعالیت‌های فرهنگی کانون پرورش فکری کودک و نوجوان به عنوان یکی از مراکزی که برای گروه سنی کودک و نوجوان محتوای فرهنگی تولید می کند، ادامه داد: دختر من در آن زمان جز خوانندگان و استفاده کنندگان آثار کانون بود و من همیشه تحسین کردم آثاری را که این انتشارات با بهترین نقاشی‌ها و ادبیات فارسی خیلی خوب منتشر می کرد. با موضوعات ابتکاری ذهن بچه رو باز می‌کرد و انگیزه درش ایجاد می‌کرد و اصلا خسته‌اش نمی‌کرد.

 

 آموزگار با اشاره به اینکه ادبیات کودک را پلی میان گذشته و آینده است، افزود: پلی که هم باید بر روایت‌های اساطیری و سنتی استوار باشد و هم پاسخگوی دغدغه‌های کودک امروز. از نگاه او، عشق و باور نویسنده به کار خود مهم‌تر از هر سیاست و برنامه رسمی است.

 

 

 مصطفی رحماندوست شاعر و نویسنده کودک و نوجوان بر زبان به‌عنوان ستون اصلی ادبیات کودک تأکید کرد و گفت: کانون خوشبختانه به زبان‌آموزی در کتاب‌ها توجه دارد و این خیلی مهم است. انتظار اصلی ما از کتاب کودک همین است؛ اینکه زبان بیاموزد. ما با وجود تفاوت‌های قومی، مذهبی و فرهنگی یک زبان مشترک داریم و آن زبان فارسی است. این زبان بخش مهمی از هویت ملی ماست و باید به ساده‌ترین شکل به بچه‌ها آموزش داده شود.

 

رحماندوست با این نگاه، ادبیات کودک را عرصه‌ای برای پاسداشت هویت ملی می‌بیند. از نظر او، شعر و داستان کودکانه تنها برای سرگرمی یا حتی آموزش مستقیم اخلاق نیست، بلکه وسیله‌ای برای تثبیت زبان و ایجاد پیوند میان اقوام مختلف ایرانی است؛ پیوندی که می‌تواند همبستگی اجتماعی را تقویت کند.

 

اگرچه ژاله آموزگار بر بازاندیشی و عشق در خلق داستان‌ها تأکید می‌کند و مصطفی رحماندوست بر زبان و هویت ملی، اما نقطه مشترک هر دو روشن است: ادبیات کودک نقشی فراتر از سرگرمی دارد و می‌تواند آینده فرهنگی و اجتماعی یک جامعه را شکل دهد. این دیدگاه‌ها بار دیگر نشان می‌دهد که ادبیات کودک نیازمند توجهی جدی‌تر از سوی نویسندگان، خانواده‌ها و نهاد‌های فرهنگی است.