زبان فارسی، زبان فرهنگ و واسط ملت‌ها در تاریخ

علی‌اشرف صادقی، استاد زبان‌شناسی دانشگاه تهران در گفت‌و‌گو با خبرگزاری صداوسیما با اشاره به نقش تاریخی و تمدنی زبان فارسی اظهار داشت: زبان فارسی در گذشته قلمروی بسیار گسترده‌ای از شبه‌قاره هند تا آسیای صغیر، ماوراء قفقاز و آسیای میانه داشت.

 

وی ادامه داد: در این مناطق دانشمندان و شاعران بومی آثار خود را به زبان فارسی می‌نوشتند و مردمانی که فارسی زبان مادری‌شان نبود، از زبان فارسی برای زبان واسط یا زبان میانجی نو استفاده می‌کردند.

 

سرپرست فرهنگ جامع زبان فارسی با بیان اینکه زبان فارسی همواره در تبادلات علمی، فرهنگی و تجاری نقش کلیدی داشته است، افزود: برای نمونه، در چین و دیگر نقاط شرق آسیا، بازرگانان و تجار برای دادوستد و مراودات خود به زبان فارسی متوسل می‌شدند. این جایگاه یادآور نقش زبان سغدی(یکی از زبان‌های ایرانی شرقی) در دوران پیش از اسلام است که زبان رابط جاده ابریشم بود، اما پس از اسلام این وظیفه مهم به زبان فارسی منتقل شد.

 

عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه تأکید کرد: ادبیات غنی و پرمایه فارسی مهم‌ترین عامل گسترش این زبان بوده است. آثار فاخر شاعران بزرگی همچون فردوسی، سعدی، حافظ و مولوی نه تنها باعث تحکیم هویت فرهنگی ایرانیان شد، موجب شد فارسی در دربار‌ها و مراکز علمی و فرهنگی هند و دیگر کشور‌ها زبان رسمی و فرهنگی پذیرفته شود.

 

این استاد زبان‌شناسی دانشگاه تهران با اشاره به نمونه‌های تاریخی خاطرنشان کرد: شاعران و اندیشمندان غیرایرانی بسیاری به زبان فارسی علاقه‌مند شدند و حتی آثار برجسته‌ای به این زبان خلق کردند. برای مثال، اقبال لاهوری، شاعر و متفکر بزرگ شبه‌قاره، با وجود آنکه فارسی زبان مادری‌اش نبود، شاهکار‌های ادبی فراوانی به فارسی سرود که هنوز الهام‌بخش است.

 

وی تصریح کرد: امروز نیز ارزش و جایگاه زبان فارسی بیش از هر چیز مرهون ادبیات پربار آن است؛ ادبیاتی که توانست ملت‌ها را به هم پیوند دهد و میراثی ماندگار در تاریخ تمدن بشری بر جای بگذارد.