مدیریت پایدار آب با ایجاد واحد‌های کوچک برای تصفیه پساب ممکن می‌شود

 

 به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، علیرضا زاکانی، در ادامه سفر به چین در سخنرانی خود در دهمین رویداد «پلی برای شهرها» آژانس توسعه صنعتی سازمان ملل (UNIDO) به تشریح تجربه تهران در زمینه مدیریت پایدار آب پرداخت و گفت: تهران، همچون بسیاری از کلان‌شهر‌های جهان با چالش‌هایی جدی در زمینه کمبود آب، فشار بر منابع زیرزمینی و آلودگی فاضلاب مواجه است. در پاسخ به این شرایط، شهرداری تهران طرحی با رویکردی نوآورانه شامل  احداث تصفیه‌خانه‌های محلی با شبکه غیرمتمرکز، درست در دل محلات شهری را آغاز کرده است

 

وی افزود: ما در شهر تهران برای ایجاد طراوت در زندگی شهروندان و کاهش آلودگی هوا، رویکرد توسعه فضا‌های سبز را پیگیری کردیم تا جایی که فضای سبز بعد از پیروزی انقلاب اسلامی طی ۴۶ سال ۲۰ برابر شده است و سرانه فضا‌های سبز داخل و خارج شهر، هر دو بیش از میانگین جهانی است. البته یکی از مؤثرترین موانع، آب مورد نیاز این فضاهاست. علاوه بر آن در همین زمان نیز جمعیت تهران سه برابر شده که این امر نیاز به آب را تشدید کرده است.

 

 

زاکانی ادامه داد: ۴۶ سال پیش تمام آب مصرفی فضای سبز از چاه‌ها برداشت می‌شد که ادامه آن، فاجعه بزرگ فرونشست زمین را به همراه داشت. محدودیت برداشت از ذخایر زیرزمینی آب باید با بازچرخانی درست آب جبران شود. تا کنون موفق شده‌ایم ۳۶ درصد آب مورد نیاز فضا‌های سبز داخل تهران را با بازچرخانی آب تأمین کنیم و برنامه‌ریزی کرده‌ایم ظرف ۶ سال آینده این میزان را به ۱۰۰ درصد برسانیم و تمام آب مورد نیاز فضا‌های سبز و بخش زیادی از آب مورد نیاز شست‌وشوی شهروندان را نیز از این طریق تأمین کنیم.

 

شهردار تهران درباره جزئیات فنی این طرح گفت: ایده این طرح آن است که به‌جای انتقال تمام فاضلاب به تصفیه‌خانه‌های بزرگ مرکزی، در همان نقاطی که فاضلاب تولید می‌شود، واحد‌هایی کوچک برای تصفیه بخشی از پساب ایجاد شود؛ واحد‌هایی با مقیاس محدود، مجهز به سامانه پایش آنلاین و با قابلیت استفاده از آب تصفیه‌شده برای آبیاری فضا‌های سبز یا مصارف صنعتی وابسته. این رویکرد چند مزیت هم‌زمان دارد؛ از جمله حجم ورودی فاضلاب به شبکه مرکزی کاهش پیدا می‌کند، انرژی کمتری برای انتقال مصرف می‌شود و فشار بر منابع آب شرب نیز کمتر می‌شود.

 

 

وی تأکید کرد: این راهکار بر دو اصل اساسی استوار است؛ "تقسیم بار تصفیه" و "بازیابی منابع". وقتی فاضلاب در همان محل تولید تصفیه شود، دیگر نیازی به صرف هزینه‌های سنگین برای انتقال، پمپاژ و نگهداری شبکه‌های وسیع لوله‌کشی نخواهد بود. مطالعات بین‌المللی نیز نشان داده‌اند که شبکه های های غیرمتمرکز می‌توانند گزینه‌ای کارآمد، مقرون‌به‌صرفه و پایدار برای کاهش فشار بر زیرساخت‌های متمرکز باشند.

 

زاکانی در ادامه با طرح پرسشی افزود: پرسش مهم این است که چگونه می‌توان کیفیت آب خروجی را تضمین کرد؟ پاسخ ما روشن است؛ طراحی بر پایه استاندارد‌های سخت‌گیرانه ملی و بین‌المللی انجام می‌شود و کنترل کیفیت به‌صورت پایش آنلاین و بدون‌درنگ در هر واحد انجام می‌شود. علاوه بر این، نمونه‌برداری‌های دوره‌ای در آزمایشگاه‌های مستقل انجام و نتایج آن منتشر می‌شود تا اعتماد میان ناظران و شهروندان تقویت شود. در صورتی که کیفیت آب از حد مجاز پایین‌تر بیاید، سامانه هشدار فعال می‌شود و تیم فنی فوراً وارد عمل می‌شود.

 

وی درباره قابلیت اجرای طرح در همه مناطق تهران گفت: ممکن است این پرسش مطرح شود که آیا این رویکرد در همه محلات تهران قابل اجراست؟ پاسخ ما این است که بله، اما با ملاحظاتی. نخست، هزینه سرمایه‌گذاری اولیه و تأمین زمین مناسب در بافت‌های متراکم شهری چالشی جدی است. دوم، نیرو‌های فنی آموزش‌دیده برای بهره‌برداری مستمر از هر واحد کوچک نیاز است . سوم، ضرورت ارتقای فرهنگ عمومی و مشارکت اجتماعی در حفاظت از زیرساخت‌های محلی و چهارم، هماهنگی میان دستگاه‌های گوناگون شهری و زیست‌محیطی ضرورت دارد.

 

شهردار تهران در توضیح نحوه اجرای این طرح گفت: رویکرد ما در برابر این چالش‌ها، اجرای مرحله‌ای طرح است. ابتدا در محلاتی با شرایط فنی و اقتصادی مناسب‌تر آغاز کرده‌ایم، سپس با مشارکت بخش خصوصی و بهره‌گیری از الگو‌های سرمایه‌گذاری خلاقانه، اجرای آن را به سایر مناطق گسترش می‌دهیم. همچنین طرحهای آزمایشی در چند محله اجرا شده‌اند و اکنون در مرحله ارزیابی و بازخورد قرار داریم تا ظرفیت مدیریت محلی را تقویت کنیم. در کنار آن، اطلاع‌رسانی شفاف و گفت‌وگوی مستمر با مردم، کلید موفقیت و پایداری این طرح است.

 

زاکانی افزود: تجربه ما نشان داده است که این راهکار صرفاً نظری نیست؛ در عمل نیز نتایج مثبتی به همراه داشته است. در برخی کلان‌شهر‌های جهان، شبکه های غیرمتمرکز در کنار شبکه‌های مرکزی به کار گرفته شده‌اند و امکان بازیابی آب محلی را فراهم کرده‌اند. در مواردی حتی واحد‌های کوچک تصفیه در ساختمان‌ها نصب شده‌اند تا پساب در همان منطقه مورد استفاده قرار گیرد. مطالعات فنی نیز تأیید کرده که چنین راهکار‌هایی می‌توانند هزینه‌های سرمایه‌ای و عملیاتی را کاهش دهند و از انعطاف‌پذیری و مقیاس‌پذیری بیشتری برخوردار باشند.

 

وی تصریح کرد: هدف ما این است که این طرح نه به‌عنوان طرحی صرفاً مهندسی بلکه به‌مثابه تحولی ساختاری در اداره شهر دیده شود. ما می‌خواهیم شهری مقاوم در برابر کم‌آبی، سبزتر و با شهروندانی آگاه و مشارکت‌جو بسازیم؛ شهری که هر محله‌اش سهمی واقعی در مدیریت منابع آب داشته باشد و بتواند الگویی برای کلان‌شهر‌های مشابه در منطقه و جهان باشد.

 

 

شهردار تهران تاکید کرد: من باور دارم که حتی یک اقدام کوچک در مقیاس محله می‌تواند نقطه آغاز تحولی بزرگ باشد. خواست و نظر مردم شرط اساسی و رمز موفقیت در همه کارهاست.

 

 

زاکانی با اشاره به شرایط غزه گفت: در حالی که موضوع صحبت ما منابع آبی است، بر خود لازم می‌دانم به تخریب غیرانسانی تقریباً تمامی منابع آبی غزه در جنایات و نسل‌کشی محیط‌زیستی رژیم غاصب اسرائیلی اشاره کنم. هرچند به دلیل عزم و اراده قوی مردم غزه، این رژیم نتوانست طی دو سال جنایت جنگی و نسل‌کشی، مردم قهرمان فلسطین را تسلیم کند و مجبور به تن دادن به آتش‌بس شد. همین‌جا برخود فرض می‌دانم از بزرگی و عظمت مردم فلسطین یاد کنم و جنایت اسرائیل را در غزه محکوم کنم و از همه ملت‌های آزادی‌خواه در کره خاکی تشکر کنم.