عملیات روانی؛ جنگ خاموش رسانه‌ها برای تسخیر ذهن جوامع

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، دکتر محمدحسین آزادی، کارشناس رسانه، با حضور در استودیوی شبکه خبر به تشریح مفاهیم «عملیات روانی»، «خبر جعلی» و «سواد رسانه‌ای» پرداخت و تأکید کرد: عملیات روانی حمله‌ای سازمان‌یافته علیه عقلانیت و قابلیت تصمیم‌گیری جوامع است که با استفاده از ابزار‌ها و شگرد‌های رسانه‌ای انجام می‌شود.

وی با اشاره به تحولات دهه ۹۰ میلادی افزود: از این دهه، در هیأت حاکمه ایالات متحده آمریکا تصمیم گرفته شد در کنار ابزار‌های قدرت سخت شامل فشار‌های نظامی، سیاسی و اقتصادی، از ابزار‌های نرم و رسانه‌ای نیز برای دستیابی به اهداف خود علیه جوامع هدف استفاده شود. عملیات روانی و رسانه‌ای امروز بخش مهمی از اعمال قدرت نرم آمریکا علیه کشور‌های مستقل به شمار می‌رود.

آزادی با اشاره به «چرخه مشاهده، جهت‌گیری، تصمیم‌گیری و اقدام» گفت: دشمن تلاش می‌کند با بمباران اطلاعاتی و انتشار اخبار جعلی، این چرخه را مختل کند. وقتی ورودی اطلاعات شهروندان بر پایه داده‌های نادرست شکل بگیرد، تفسیر واقعیت‌ها نیز اشتباه خواهد بود و در نهایت تصمیم‌گیری و اقدام افراد می‌تواند پیامد‌های سنگینی برای جامعه به همراه داشته باشد.

این کارشناس رسانه خبر جعلی را یکی از مهم‌ترین ابزار‌های عملیات روانی دانست و افزود: پدیده اخبار جعلی به‌ویژه از سال ۲۰۱۶ به شکل جدی در محافل علمی و رسانه‌ای مطرح شد و امروز به ابزاری مؤثر برای اعمال عملیات روانی و رسانه‌ای تبدیل شده است.

آزادی با اشاره به مفهوم «انفجار از درون» اظهار کرد: این شیوه نوین عملیات روانی از حدود سال ۲۰۱۰ علیه برخی کشور‌های عربی و اسلامی به‌کار گرفته شد. در این روش، با استفاده از شبکه‌های اجتماعی که عمدتاً تحت مالکیت و سیاست‌گذاری شرکت‌های آمریکایی هستند، تلاش می‌شود کنترل ذهنی جوامع هدف به دست گرفته شود، رابطه دولت و مردم تضعیف و بی‌اعتمادی نسبت به نهاد‌های رسمی ایجاد شود.

وی تصریح کرد: در این شرایط، شهروندان جامعه هدف ممکن است ناخواسته به پیاده‌نظام دشمن در کشور خود تبدیل شوند؛ بدون آنکه نیروی نظامی خارجی وارد میدان شود.

این کارشناس رسانه با تأکید بر اهمیت روایت‌ها گفت: در دنیای کنونی، آنچه پیروزی یا شکست را تعیین می‌کند، روایت‌هاست. رسانه‌ها با تفسیر رویدادها، به آنها معنا می‌دهند و هر طرفی که بتواند روایت خود را غالب کند، در شکل‌دهی به افکار عمومی دست بالا را خواهد داشت.

آزادی در پایان با تأکید بر نقش سواد رسانه‌ای خاطرنشان کرد: مخاطبان باید بدانند رسانه‌های رسمی غربی در چارچوب سیاست‌های خارجی دولت‌های خود عمل می‌کنند. مواجهه انتقادی با اخبار، شناخت پیش‌فرض‌ها، بررسی منبع خبر و مقایسه روایت‌ها با منابع معتبر و رسمی از مهم‌ترین ابزار‌های شهروندان برای تشخیص خبر درست از نادرست است.