نگهداری از ۵۷۱ نسخه خطی با محوریت صحیفه سجادیه در کتابخانه حرم رضوی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز خراسان رضوی، رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی گفت: کتابخانه مرکزی این آستان مقدس، یکی از بزرگترین کتابخانه‌های ایران و جهان اسلام محسوب می‌شود که حافظ بیش از ۵۸ هزار کتاب خطی و ۲۲ هزار قرآن و جزوه قرآنی نفیس در مرکز نسخ خطی خود است.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید جلال حسینی افزود: در میان این مجموعه آثار، ۵۷۱ نسخه خطی از صحیفه سجادیه و آثار وابسته به آن شامل شروح، حواشی و ترجمه‌های صحیفه سجادیه، قابل بررسی است.

نمایش ۲۴ نسخه صحیفه سجادیه در موزه

او یادآور شد: با افتتاح گنجینه نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه در بهمن‌ ۱۴۰۱، مصادف با فرخنده زادروز حضرت علی (ع) در طبقه اول ساختمان موزه قرآن و هدایای مقام معظم رهبری حرم مطهر رضوی، منتخبی از نسخه‌های صحیفه سجادیه موجود در مرکز نسخ خطی کتابخانه که از نظر قدمت، کتابت و کتاب‌آرایی ممتاز هستند، به موزه منتقل شد.

این مسئول با اشاره به اینکه در گنجینه نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه آستان قدس رضوی، ۲۴ نسخه نفیس صحیفه سجادیه وجود دارد که بر اساس تاریخ کتابت در معرض نمایش قرار گرفته است، گفت: قدمت تاریخی قدیمی‌ترین نسخه صحیفه سجادیه این گنجینه به سال ۴۱۶ هجری قمری و قدمت جدیدترین نسخه آن به قرن ۱۲ هجری قمری برمی‌گردد.

حسینی تصریح کرد: بی‌تردید، صحیفه سجادیه که پس از قرآن و نهج‌البلاغه، مهم‌ترین میراث مکتوب شیعه به شمار می‌آید و به نام‌هایی همچون خواهر قرآن شناخته می‌شود، از جمله آثار ارزشمندی هستند که مشاهده نسخه‌های کهن آن در موزه آستان قدس رضوی برای زائران و مجاوران، جالب توجه است.

وی افزود: تمامی این نسخه‌ها که شامل متن صحیفه، شرح و ترجمه‌های مختلف است، گنجینه‌ای از میراث بی‌بدیل اسلامی و حکمت‌های دینی به شمار می‌آید.

معرفی قدیمی‌ترین نسخه

رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی درباره قدیمی‌ترین نسخه خطی صحیفه سجادیه موجود در این سازمان نیز گفت: این نسخه توسط حسن بن ابراهیم بن محمد الزامی، به‌خط نسخ پنج سطری بر روی کاغذ حنایی‌رنگ کتابت و با مقوا با روکش پارچه‌ای، مجلد شده است.

وی از این نسخه به‌عنوان کهن‌ترین نسخه صحیفه سجادیه شناخته شده در جهان نام برد و افزود: این نسخه ارزشمند متعلق به سال ۴۱۶ هجری قمری مشتمل بر ۳۸ دعا از ادعیه صحیفه مبارکه سجادیه است که توسط ابوبکر محمدبن‌علی کرمانی، روایت شده است.

حسینی همچنین با توجه به منابع موجود گفت: این نسخه در سال ۱۳۴۸ هجری شمسی در جریان تعمیر و مرمت قسمت‌هایی از رواق دارالسلام حرم مطهر رضوی به همراه تعداد دیگری از اوراق و قرآن‌های قدیمی به دست آمده و اکنون در موزه آستان قدس رضوی به نمایش گذاشته شده است.

وی اضافه کرد: در سال ۹۹۷ هجری قمری، زمانی که ازبکان به حرم مطهر حمله کردند و نفایس آن را به غارت بردند؛ با تدبیر متولیان وقت، نسخه‌های بسیار نفیسی در داخل بنای بقعه مبارک پنهان شد که این صحیفه سجادیه نیز از جمله آن نسخه‌ها، به شمار می‌آید.

منتخبی از نفایس کتابخانه و موزه

حسینی بیان کرد: نسخه‌های صحیفه سجادیه نفیس دیگری نیز متعلق به سده‌های ۵۵ تا ۱۲هجری قمری در موزه حرم مطهر رضوی به چشم می‌خورد که از جمله آنها، نسخه ای است که توسط محمدصالح‌بن‌غلام‌حسین نیشابوری در سال ۱۰۹۷ هجری قمری کتابت و به همت حاج غلام ایل‌بیگی در دیماه ۱۳۵۹ هجری شمسی، وقف کتابخانه این بارگاه ملکوتی شده است.

وی گفت: از دیگر نسخه‌های ارزشمند صحیفه سجادیه موجود در کتابخانه رضوی می‌توان از نسخه شماره ۱۹۵۹۹، نام برد که در سال ۱۰۰۹ هجری قمری به‌خط نسخ خوش ۱۲ سطری توسط محمود بن هاشم کتابت شده و این اثر، اهدایی رهبر معظم انقلاب در خردادماه ۱۳۷۳ است.

این مسئول خاطرنشان کرد: صحیفه سجادیه حاوی دعا‌ها و نیایش‌های پرشور امام سجاد (ع)، نه‌تنها برای شیعیان مورد احترام و توجه است بلکه به‌عنوان کتابی ارزشمند مورد توجه اهل سنت نیز قرار دارد.