برگزاری سومین جشنواره علمی شهید چمران در دانشگاه تهران

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما؛ وحید آرایی، معاون علمی پژوهشی سازمان بسیج اساتید کشور و دبیر سومین جشنواره علمی شهید چمران گفت: این جشنواره در دو سطح استانی و ملی در شش محور و در سه گروه علوم انسانی، هنر، علوم پایه، کشاورزی و علوم فنی مهندسی برگزار شد.

آرایی افزود: از ۳۱۱ منتخبی که در سطح استان‌ها معرفی شدند، هیئت داوران، سیزده نفر را به عنوان برگزیده ملی در شش محور کتاب، مقاله، طرح پژوهشی، فناورانه، کرسی‌های مناظره، نقد نظریه پردازی و راهنمایی مشاوره، نظارت و راهبری علمی تعیین کردند.

معاون علمی پژوهشی سازمان بسیج اساتید کشور افزود: خوشبختانه با هم افزایی که در سطح استانی و ملی شکل گرفت، مشارکت بی نظیری در سومین جشنواره علمی شهید چمران ایجاد شد بطوریکه شانزده هزار و دویست اثر علمی به این جشنواره ارسال شد تا یک جریان سازی علمی مبتنی بر جهاد علمی مستمر و همه جانبه‌ای که مقام معظم رهبری تاکید دارند، ترویج و ترغیب شود.

محمد رضا مردانی، رئیس سومین جشنواره علمی شهید چمران گفت: ایران و ملت بزرگ کشورمان امروز درگیر یک جنگ ترکیبی تمام عیار است، این جنگ در ابعاد مختلف فرهنگی، شناختی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و در حوزه‌های امنیت و سایبری، فضای مجازی و رسانه و بویژه در عرصه علمی همچنان ادامه دارد.

مردانی افزود: دشمنان سعی می‌کنند با فشار مضاعف بر این آتش افروزی بیافزایند، نکته بسیار مهمی که در اینجا وجود دارد این است که با بررسی ماهیت این جنگ ترکیبی، صحنه بسزای قلم و فناوری برای تعیین سرنوشت به خوبی روشن و مشخص شده است.

مردانی با اشاره به دریافت ۱۶۲۰۰ اثر از سراسر کشور گفت: ۱۳ اثر در سطح ملی برگزیده شدند.

به گفته رئیس جشنواره شهید چمران، پیام این جشنواره تلاش استادان برای شتاب‌بخشی به رشد علمی کشور و متوقف نشدن آن در شرایط جنگ و خنثی‌سازی توطئه و آپارتاید علمی دشمن است.

همچنین در این مراسم، محمد مهدی زاهدی، وزیر اسبق وزارت علوم در این مراسم گفت: بیش از هفتاد درصد جمعیت دانشجوی کشور قبل از انقلاب در تهران بوده و این پراکندگی دانشگاهی را نداشتیم، در کشور فقط در چند شهر مثل تبریز، اهواز، مشهد و اصفهان دانشجو داشتیم، اما هفتاد درصد دانشجویان در تهران مشغول به تحصیل بودند.

وی افزود: در حال حاضر در سراسر کشور دانشجویان در دانشگاه‌ها مشغول به تحصیل‌اند و پراکندگی بسیار شده است.

این یک بحث بسیار عدالت محوری در کشور بوده که در حوزه آموزش عالی اتفاق افتاده است.

زاهدی افزود: در سال ۲۰۲۳، کشور ما موفق به کسب رتبه ۱۷ در سطح جهانی در پایگاه استنادی اسکوپوس شد. این در حالی است که پیشتر، رتبه ما ۵۴ بود. با توجه به افزایش قابل توجه تعداد مقالات علمی منتشر شده، ایجاد ۷۳ هزار تولید علم در زمینه‌های مختلف نمایانگر پیشرفت روزافزون کشور در حوزه علم و فناوری است.

به گفته زاهدی، این پیشرفت نه تنها نمایانگر توانمندی‌های علمی و پژوهشی ماست، بلکه نشان‌دهنده تلاش‌های مستمر برای بهبود جایگاه علمی کشور در سطح بین‌المللی است. همچنین، با امضا قرارداد‌های علمی و پژوهشی با نهاد‌های معتبر بین‌المللی، افق‌های جدیدی برای همکاری‌های علمی و تبادل دانش باز شده است.

انتظار می‌رود این روند صعودی ادامه یابد و کشور ما در سال‌های آتی شاهد دستاورد‌های بیشتری باشد.

وزیر اسبق وزارت علوم گفت: در سال‌های اخیر، شاهد تحولات قابل توجهی در عرصه شرکت‌های دانش‌بنیان در کشور بوده‌ایم. تا کنون حدود ۱۰ هزار شرکت دانش‌بنیان در کشور فعال هستند و به طور کلی ۵۳۳ هزار نفر در این شرکت‌ها مشغول به کار هستند.

به گفته زاهدی، گردش مالی این شرکت‌ها به ۱۸۵۵ همت (۱۸۵۵ هزار میلیارد تومان) رسیده است که رقم بسیار بزرگی به حساب می‌آید. این پیشرفت نشان دهنده توانمندی‌ها و پتانسیل‌های علمی و اقتصادی کشور در زمینه فناوری و تحقیق و توسعه است.

وی گفت: همچنین، این شرکت‌ها در زمینه صادرات نیز فعالیت‌های گسترده‌ای داشته‌اند و در سال گذشته ارزش صادرات به دو میلیارد دلار رسید که نمایانگر موفقیت‌های چشمگیر در این حوزه است.

وزیر اسبق وزارت علوم افزود: این دستاورد‌ها نشان‌دهنده کار بزرگی است که در راستای توسعه اقتصادی کشور و ایجاد اشتغال انجام شده و امید داریم روند رو به رشد این شرکت‌ها در آینده ادامه یابد.

چالش‌ها و موفقیت‌های علمی کشور در عرصه‌های پیشرفته

حسین امید، رئیس دانشگاه تهران هم در این مراسم گفت:در حوزه‌های پیشرفته علمی مانند کوانتوم، فیزیک هسته‌ای و هوش مصنوعی، کشور ما با چالش‌های جدی مواجه است. از آنجا که مجامع بین‌المللی به دلیل محدودیت‌های سیاسی و تحریم‌ها اجازه ورود به این حوزه‌ها را به محققان ایرانی نمی‌دهند، این موضوع به یکی از مسائل مهم برای جامعه علمی تبدیل شده است.

امید افزود: در حال حاضر، هشت یا نه رشته علمی از این قاعده مستثنی نیستند و علاوه بر کشور ما، برخی کشور‌های دیگر نیز با این محدودیت‌ها رو‌به‌رو هستند.

به گفته رئیس دانشگاه تهران، در گذشته، ورود به عرصه‌های نوین علمی مانند نانو فناوری با وجود منابع محدود و حمایت‌های دولتی انجام شد و با تلاش‌های مستمر، زمینه‌های افتخارآفرینی برای کشور فراهم گردید. امروزه، Iran in the field of nanotechnology شناخته شده و از جایگاه خوبی برخوردار است.

وی افزود: این تحولات نمایانگر تلاش‌های جامعه علمی کشور برای غلبه بر چالش‌ها و ارتقاء سطح دانش و فناوری در سطح جهانی است و انتظار می‌رود با رفع موانع و ارائه فرصت‌های بیشتر، دستاورد‌های بیشتری حاصل شود.

امید گفت: در دانشگاه تهران، نزدیک به ۷۰ نفر از متخصصان حوزه هوش مصنوعی در حال فعالیت هستند. با این حال، برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی به سرمایه‌ای بیش از هزاران میلیارد تومان نیاز است که متأسفانه، دانشگاه تنها قادر به تأمین یک درصد از این نیاز مالی است.

رئیس دانشگاه تهران گفت: تمرکز بر حوزه‌های نوین علم و فناوری که امروز محور توسعه جهانی هستند، از جمله هوش مصنوعی، نانوتکنولوژی، و کوانتوم، نیازمند تجمیع منابع و بازنگری در سیاست‌های مالی است. دانشگاه‌ها، همانند گذشته، دیگر قادر به تأمین این نیاز‌های مالی به تنهایی نیستند و باید به این موضوع توجه ویژه‌ای داشته باشند.

وی افزود: برای ارتقاء جایگاه علمی کشور و جلوگیری از عقب‌افتادگی بیشتر، ضروری است که ضمن دقت در تجمیع منابع مالی، شبکه‌سازی بین اساتید و نخبگان علمی کشور نیز مورد توجه قرار گیرد. این اقدامات می‌تواند به بهبود وضعیت علمی کشور و تحقق اهداف توسعه‌ای کمک شایانی کند.

رئیس دانشگاه تهران افزود: دانشمندان و نخبگان جوان کشور به حمایت‌های مالی و معنوی بیشتری نیاز دارند. این حمایت‌ها باید شامل تأمین زیرساخت‌های لازم و تعیین ریل‌گذاری‌های صحیح برای پیشرفت علمی کشور باشد.

امید گفت: در دانشگاه تهران، آمادگی خود را برای توسعه چهار موضوع کلیدی در این راستا اعلام کرده‌ایم. هدف ما ایجاد شبکه‌هایی از دانشمندان جوان در سراسر کشور و تمرکز منابع است. با همکاری و مساعدت دولت، دستگاه‌ها و شرکت‌ها، می‌توانیم ظرفیت‌های لازم را فراهم کنیم و بستر مناسب برای پیشرفت را ایجاد نماییم.

امید گفت: به وضوح مشخص است که هم‌اکنون، دیگر امکان‌پذیر نیست که هر دانشگاه زیرساخت‌های مجزایی داشته باشد. دانشگاه تهران، دانشگاه امیرکبیر، دانشگاه صنعتی شریف و علم و صنعت باید در این زمینه همکاری کنند.

وی گفت: منابع کشور، چه از لحاظ مالی و چه ارزشی، بسیار محدود است. بنابراین، لازم است که تجمیع و تمرکز در یک نقطه انجام گیرد تا از هدر رفت منابع جلوگیری شود و پیشرفت علمی کشور به صورت مؤثرتری اتفاق بیفتد.

امید از آمادگی دانشگاه تهران برای همکاری با دولت در حل چالش‌های علمی و اجتماعی خبر داد.

رئیس دانشگاه تهران افزود: توسعه علمی در کشور باید به‌گونه‌ای باشد که منجر به رفاه عمومی شود و نه تنها به تحصیصات و پیشرفت‌های علمی بسنده کند. دانشگاه تهران اعلام کرده است که می‌تواند در حوزه‌های مختلف به دولت کمک کند، از جمله در زمینه‌های آب و انرژی.

وی افزود: این دانشگاه با شناسایی مشکلات، خطرات و چالش‌های موجود در این حوزه‌ها، ظرفیت‌های کشور را برای برون‌رفت از این چالش‌ها نیز بیان کرده است. به‌علاوه، در زمینه امنیت قضایی، دانشگاه تهران اعلام آمادگی کرده است تا مشاوره‌های لازم را به دولت ارائه دهد و از تجربیات بزرگانی که در این حوزه تخصص دارند، بهره‌برداری کند.

رئیس دانشگاه تهران افزود: با توجه به وابستگی کشور به نهاده‌ها و ضعف‌های موجود، دانشگاه تهران به‌دنبال همکاری مؤثر با دولت است تا بتواند مشاوره‌های سازنده‌ای ارائه دهد و گام‌های همسوتر با نیاز‌های کشور بردارد. این اقدامات می‌تواند به ارتقاء سطح علمی و بهبود شرایط عمومی در کشور کمک شایانی کند.

سردار احمد وحیدی، جانشین فرمانده کل سپاه نیز در این مراسم، به نقش حیاتی علم نافع اشاره کردند وگفت: این نوع علم باید مورد توجه جامعه دانشگاهی، نخبگان و استادان قرار گیرد. وی تأکید کرد: اهمیت این موضوع در جنگ دوازده روزه به‌وضوح به نمایش گذاشته شد.

سردار وحیدی همچنین از سازمان بسیج اساتید برای تلاش آنها در شبکه‌سازی و تسهیل همکاری بین نخبگان جامعه دانشگاهی برای پیشرفت کشور قدردانی کرد. وی بر ضرورت همکاری همه نخبگان و دانشگاهیان برای آبادانی کشور تأکید کرده و علم نافع را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تکالیف جامعه علمی معرفی کردند.

به گفته سردار وحیدی، علم نباید تنها حاصل ادراک باشد، بلکه باید ناشی از عقلانیت و تفکر عمیق باشد. هیچ‌گاه نمی‌توان جامعه اسلامی را با سطح علمی پایین تصور کرد، چرا که این موضوع با اصول بنیادی اسلام مغایرت دارد. جانشین فرمانده کل سپاه تأکید کرد: بر اساس فرمایشات رهبر معظم انقلاب یکی از ویژگی‌های بارز جامعه اسلامی، ارتقاء سطح علمی و پرداختن به مسائل مرتبط با علم است.

سردار وحیدی افزود: طبق ارزیابی‌های اخیر، دانشگاه‌ها به‌عنوان نقطه‌ی ثقل شکست و پیروزی هر جامعه مطرح شدند که نشان‌دهنده‌ی مسئولیت سنگین نخبگان در این راستا است. در این زمینه، مقام معظم رهبری بار‌ها به تلاش دشمن برای ایجاد دوگانه‌های جعلی و اعمال جنگ شناختی اشاره کرده‌اند.

به گفته جانشین فرمانده کل سپاه، هدف اصلی جنگ شناختی، شکست انسجام معنایی جامعه است. وی افزود: حجم وسیع پیام‌سازی دشمن به همین منظور صورت می‌گیرد و در صورت بروز این شکست معنایی، دیگر هیچ یک از پیام‌ها کمکی نخواهد کرد. بنابراین، حفظ انسجام معنایی جامعه حول ارزش‌ها و مفاهیم اساسی یکی از مسئولیت‌های مهم امروز نخبگان است.

سردار وحیدی تأکید کرد: دشمن تمامی ظرفیت‌های خود را در جنگ شناختی به میدان آورده و به‌دنبال شکستن انسجامی است که در جنگ دوازده روزه به‌خوبی نمایان شد. وی همچنین به فریب فتنه آمریکایی اشاره کرده و هشدار داد که دشمن در تلاش است تا این فتنه را به‌صورت جدیدی بازسازی کند.

در نهایت، این تبعین علمی و نخبگانی به‌عنوان یکی از ضروریات در مقابله با چالش‌ها و تهدیدات موجود مطرح شد و بر اهمیت فعالیت نخبگان در این حوزه تأکید کرد.

سردار وحیدی با اشاره به اولین شکست دشمن و آزادسازی خرمشهر به‌عنوان یک نماد پیروزی، گفت: "این رمز پیروزی ما در همه‌جا همان خداوند زنده است که همیشه حضور دارد. " وی یادآوری کرد که تفاوت میان خدای زنده و خدای مرده‌ای که در مکتب غرب مطرح می‌شود، بر پشتیبانی و انسجام نظام مؤثر است.

جانشین فرمانده کل سپاه همچنین به پیروزی در جنگ دوازده روزه اشاره کرد و توضیح داد که این موفقیت، به لطف خدا و توجهات اهل بیت و بازدارندگی‌های ایمانی و ابزاری حاصل شد. وی ادامه داد که دشمن در تلاش است تا بار دیگر شکست بخورد، چرا که بازدارندگی شناختی که مردم ایجاد کرده‌اند، موجب تمیز درست از نادرست و همچنین شناسایی فرصت‌های مناسب شده است.

وی تأکید کرد: فرصت‌های جدیدی در صحنه حاضر است و دشمن با این درک، در شکست دوم خود نیز ناکام بود.

سردار وحیدی افزود: در ارزیابی‌های اخیر، به برنامه‌ریزی‌های آمریکا در قبال ایران و چالش‌هایی که با آن مواجه هستند، اشاره شد. طبق گزارش موسسه استراتژیک لندن، توان دفاعی ایران به‌گونه‌ای توسعه یافته که محاسبه هزینه و فایده اقدام نظامی علیه این کشور برای طرف مقابل پرریسک و پیچیده شده است. این مسئله اهمیت کار گروهی و همکاری در اوضاع کنونی را نشان می‌دهد.

وی گفت: یکی از اندیشکده‌ها در این زمینه به نقش پیشرفت فناوری‌های بومی اشاره کرده و تأکید کرد کشور‌هایی که توانسته‌اند فناوری‌های حساس دفاعی را در داخل توسعه دهند، وابستگی راهبردی خود را کاهش داده و سطح بازدارندگی خود را افزایش داده‌اند. در این راستا، مقام معظم رهبری بار‌ها بر اهمیت تمرکز بر فناوری‌های بومی تأکید کرده‌اند و از سازمان‌ها، نخبگان و مراکز علمی خواسته‌اند در این جهاد علمی، با جدیت و بهره‌گیری از ظرفیت‌های ملی حرکت کنند.

به گفته جانشین فرمانده کل سپاه، این رویکرد، به وضوح نشان‌دهنده‌ی مسیر درستی است که کشور در زمینه کاهش وابستگی دفاعی و تقویت توانمندی‌های داخلی در پیش گرفته است. تلاش‌های صورت گرفته با جشنواره علم شهید چمران نیز در این راستا قرار دارد و به تأسیس یک روند علمی و مستقل کمک می‌کند.

مصطفی رستمی، رئیس نهاد نمایندگی در دانشگاه‌ها هم گفت: این مراسم نشان‌دهنده‌ی اهتمام به ترویج فرهنگ شهید و شهادت و الهام بخشی به نسل‌های آینده است.

حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با تأکید بر اینکه مسئولیت اجتماعی باید به‌عنوان یک اصل در ادبیات و آموزش عالی مطرح شود، گفت: دانشگاه‌های پیشرو در دنیا به‌تنهایی آموزشی یا پژوهشی نیستند، بلکه باید نسبت به مسائل کشور نیز بی‌تفاوت نباشند.

سیمایی صراف افزود: برنامه درسی باید با توجه به مسائل کشور طراحی شود و ارزیابی‌های ما از دانشگاه‌ها و استادان باید بر اساس توانایی و عملکرد آنها در حل مشکلات کشور باشد. وی تأکید کرد: مسئولیت‌پذیری اجتماعی باید در تمامی ابعاد دانشگاه‌ها لحاظ شود تا بتوانند به تأمین آینده‌ای بهتر برای کشور کمک کنند.

این سخنان نشان‌دهنده‌ی عزم وزارت علوم برای بهبود وضعیت آموزش عالی و ارتباط آن با نیاز‌های جامعه است.

همچنین در این مراسم از ۱۳ استاد برتر در سطح ملی قدردانی شد.