جایزه کتاب سال، سنجش علمی آثار مکتوب است

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، محمدعلی مهدوی راد دبیر علمی جایزه کتاب سال در مراسم قدررانی از نویسندگان برگزیده گفت: بر این باورم که آیین‌نامه آخرین دین الهی با فرمان «اقرأ» و دعوت به خواندن آگاهانه، آغازگر تمدنی شد که دانش، اندیشه، قلم و کتاب را در کانون حیات فرهنگی خود قرار داد. دانش‌اندوزی، خواندن، اندیشیدن و نوشتن در پرتو آموزه‌های قرآن کریم معنا یافت و کتاب، به‌عنوان یکی از ارکان تمدن اسلامی، در جامعه مسلمانان جلوه‌گر شد.

وی افزود: میراث مکتوب اسلامی، همواره معیار سنجش فرهیختگی، خردورزی و بالندگی جوامع بوده است. تاریخ تمدن اسلامی، تلاش عالمان و اندیشه‌ورزانی را ثبت کرده است که بی‌ادعا و فارغ از نام و نشان، عمر خود را در کتابخانه‌ها و مراکز علمی صرف کردند و حاصل رنج خویش را سخاوتمندانه در اختیار نسل‌ها قرار دادند.

محمد علی مهدوی راد گفت: جریان دانش و کتاب، هرچند در طول تاریخ با فراز و فرود همراه بوده، هیچ‌گاه متوقف نشده است. اکنون چهل‌وسومین جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران امکان بازنگری در آنچه نوشته و منتشر شده را فراهم کرده است. در این دوره، ۲۱ هزار و ۸۸۲ کتاب در یازده حوزه موضوعی داوری شد و ۲۳۵ اثر به مرحله دوم راه یافت. نتیجه بررسی‌های دقیق داوران و تأیید نهایی هیئت علمی، معرفی ۱۲ کتاب برگزیده و ۲۷ کتاب شایسته تقدیر بود.

دبیر علمی جایزه کتاب سال افزود: قدردانی از یک اثر در حوزه سیاست و همچنین تجلیل از یک استاد برجسته در بخش «شخصیت علمی»، بر پایه نظر هیئت علمی جایزه انجام شد. گزارش تفصیلی روند داوری و ارزیابی علمی، در پیوست‌های رسمی این دوره منتشر شده است.

وی گفت: آمار آثار برگزیده نشان می‌دهد که تألیف همچنان جایگاه اصلی را در تولید علم بومی حفظ کرده است. نُه عنوان از آثار برگزیده به بخش تألیف و سه عنوان به تصحیح و احیای متون کهن اختصاص دارد و اثری در حوزه ترجمه، موفق به کسب عنوان برگزیده نشده است. این وضعیت، اهمیت تعمیق پژوهش‌های اصیل و همچنین توجه روشمند به ترجمه‌های علمی را یادآوری می‌کند.

محمد علی مهدوی راد افزود:تنوع موضوعی آثار برگزیده در هفت حوزه از یازده موضوع رده‌بندی دیویی، نشانه پویایی نسبی نشر علمی است؛ هرچند نبود اثر برگزیده در برخی حوزه‌ها، نیازمند آسیب‌شناسی جدی و برنامه‌ریزی آینده‌نگرانه است.

دبیر علمی جایزه کتاب سال گفت: وضعیت آثار شایسته تقدیر نیز غلبه تألیف را نشان می‌دهد. رشد قابل توجه آثار تصحیح و احیای متون کهن در سال‌های اخیر، حاصل توجه برخی مراکز علمی و نشر به میراث خطی و متون کلاسیک ارزیابی می‌شود؛ رویکردی که تقویت آن برای صیانت از هویت علمی و فرهنگی ضروری است.

وی افزود: تجربه سال‌های گذشته، از جمله دوره سی‌وپنجم جایزه کتاب سال، نشان داده است که چالش اصلی همچنان غلبه کمیت بر کیفیت در برخی حوزه‌های پژوهشی است. امکانات و ابزار‌های امروز، انتظارات بالاتری را از پژوهشگران و نویسندگان ایجاد کرده است و پژوهش استوار، نیازمند دقت، وسواس علمی، بهره‌گیری کامل از منابع و پرهیز از شتاب‌زدگی است.

آقای مهدی راد در پایان گفت: دیدگاه‌های اصلاحی و انتقادی درباره آیین‌نامه جایزه، مورد توجه و احترام قرار دارد. استفاده از این نظرات در مسیر بهبود فرآیند داوری، از اولویت‌های دبیرخانه علمی جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.