قضات از هوش مصنوعی و روش‌های فناورانه استفاده کنند

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، جلسه معرفی و رونمایی از برخی از دستاورد‌های مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه، از جمله سامانه مدیریت پرونده‌های قضائی هوشمند(سمپ هوشمند) با حضور حجت‌الاسلام‌ غلامحسین محسنی‌اژه‌ای رئیس قوه قضائیه برگزار شد.

رئیس قوه قضائیه در این نشست با قدردانی از اقدامات مجدانه رئیس و دست‌اندرکاران مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه، گفت: برای توسعه و بسط عدالت و همچنین تسهیل و تسریع در امورات قضائی و حقوقی مردم، ناگزیر هستیم تا هرچه بیشتر بر حجم و کیفیت ابزار‌ها و روش‌های فناورانه در دستگاه قضائی بیفزاییم؛ امروز کاربرد فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی در عرصه‌های مختلف زیست بشری و حوزه‌های مرتبط با حکمرانی، نه یک انتخاب و اختیار بلکه یک اجبار و امر اجتناب‌ناپذیر است؛ دیگر نمی‌توان با اتکاء به ابزار‌ها و روش‌های قدیمی، امور مرتبط با زندگی مردم در حوزه‌های اجتماعی و حکومتی را تمشیّت کرد.

محسنی‌اژه‌ای با تبیین و تشریح نقش فناوری‌های نوین و الگوریتم‌های هوش مصنوعی در پیشبرد امورات قضائی و حقوقی مردم افزود: ما در قوه قضائیه باید هر چه بیشتر، متمرکز بر به‌کارگیری و استعمال ابزار‌ها و روش‌های فناورانه و شیوه‌های مرتبط با هوش مصنوعی شویم تا از این جهت، پیشبرد امورات قضائی و حقوقی مردم، سرعت و سهولت پیدا کند؛ لکن در این میان، نباید آسیب‌ها و خطرات ناشی از کاربرد این ابزار‌ها و روش‌های مبتنی بر هوش مصنوعی را مورد غفلت قرار دهیم و ضروری است جهات پیشگیرانه را در کاربرد و توسعه آنها، لحاظ کنیم.

وی با اشاره به مزایا و آسیب‌های هوش مصنوعی گفت: قطعاً نمی‌توان از مزایای هوش مصنوعی در رسیدگی‌های قضائی چشم پوشید؛ لکن ضروری است تا آثار سوء ناشی از کاربرد هوش مصنوعی در رسیدگی‌های قضائی را نیز از بین ببریم؛ بواسطه هوش مصنوعی، فرایند‌هایی نظیر طبقه‌بندی اسناد قضائی، به صورت خودکار صورت می‌گیرند؛ این امر به ارتقای سرعت و دقت امورات قضائی می‌انجامد؛ از سویی دیگر، هوش مصنوعی زمینه تحلیل داده‌ها برای شناسایی الگو‌های جنایی را نیز فراهم می‌آورد و از این جهت به مقوله‌ی پیشگیری از وقوع جرم کمک می‌کند؛ هوش مصنوعی می‌تواند با رصد و احصاء الگو‌های تکراری مجرمانه، در مواردی به حصول علم قاضی نیز کمک کند؛ اینها مزایای به‌کارگیری هوش مصنوعی است که نمی‌توانیم از آنها چشم بپوشیم، لکن هوش مصنوعی با همه این مزایا، دارای آسیب‌ها و خطراتی نیز می‌باشد که ضروری است همه همت خود را صرف رفع آنها کنیم.

رئیس قوه قضائیه افزود: سوختِ هوش مصنوعی، داده و اطلاعات است؛ باید در ارائه داده‌ها و اطلاعات به سیستم‌های هوش مصنوعی نهایت دقت، تدبر و تعقل را به خرج دهیم تا هم در هنگام استفاده از آنها، نهایت انتفاع حاصل شود و هم جلوی بهره‌برداری دشمن و هک و سرقت اطلاعات گرفته شود.

محسنی‌اژه‌ای با اشاره به اهمیت آموزش نحوه به‌کارگیری فناوری‌های نوین و سیستم‌های هوش مصنوعی به قضات، گفت: به معاونت منابع انسانی قوه قضائیه دستور می‌دهم تا در فرآیند جذب و آموزش قضات به مقوله‌ی بهره‌گیری از هوش مصنوعی و کاربرد ابزار‌های فناورانه در مدیریت و تمشیّت پرونده‌های قضائی، توجه جدی داشته باشند؛ قاضی جدیدالورود ما باید در حد متعارف و لازم با فناوری‌های نوین و ابزار‌ها و سیستم‌های هوش مصنوعی، آشنایی داشته باشد؛ ایضاً به قضات باسابقه نیز باید نحوه استعمال فناوری‌های نوین را آموخت؛ در این عرصه جا دارد از اساتید مبرز و شیوه‌های روزآمد بهره گرفت.

«کاظمی‌فرد» رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه نیز در سخنانی در این جلسه گفت: یکی از سامانه‌هایی که سال‌ها در دستگاه قضائی مورد استفاده قرار گرفته، سامانه مدیریت پرونده‌های قضائی است؛ در این سامانه استعلامات، رسیدگی‌ها و ... به صورت الکترونیکی انجام می‌شود؛ ما در اجرای راهکار‌های سند تحول و تعالی قوه قضائیه، پروژه سمپ هوشمند (سامانه مدیریت پرونده هوشمند) را از سال ۱۴۰۱ کلید زده و امروز نسخه اولیه این سامانه را بعد از ۳ سال در دی ماه ۱۴۰۴ در سه استان خراسان جنوبی، قم و لرستان به صورت آزمایشی راه‌اندازی کرده‌ایم.

وی افزود: سمپ هوشمند، عملاً ما را از دادرسی الکترونیکی به سمت دادرسی هوشمند سوق می‌دهد؛ در دادرسی هوشمند، بسیاری از کار‌ها نظیر ارجاع پرونده‌ها، ارجاع کارشناسی‌ها و ...، توسط ابزار هوشمند انجام می‌شود.

کاظمی‌فرد با اشاره به اینکه راه‌اندازی و استفاده از سمپ هوشمند، به منزله ورود هوش مصنوعی به دستگاه قضائی است، گفت: سمپ هوشمند، یک دستیار در اختیار قاضی قرار می‌دهد که می‌تواند به همه سوالات حقوقی او پاسخ دهد و بانک بزرگی از دانش حقوقی شامل همه منابع حقوقی و همچنین آرای وحدت رویه، نظریات مشورتی و ... را در اختیار او بگذارد.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه افزود: ما در این سامانه به دنبال آن هستیم تا با حفظ محرمانگی‌های لازم، از هوش مصنوعی در انجام فرآیند‌های قضائی بهره بگیریم.

وی با اشاره به اینکه سمپ هوشمند به قاضی کمک می‌کند که رای خود را دقیق‌تر و سریع‌تر صادر کند، گفت: در سمپ هوشمند، رای قاضی از نظر اتقان مورد بررسی قرار می‌گیرد و مستندات رای با متون و مستندات پرونده تطبیق داده می‌شود؛ همچنین این سامانه قابلیت ارائه خلاصه پرونده به قاضی را دارا می‌باشد.

کاظمی‌فرد افزود: لازم است تاکید کنیم که در سمپ هوشمند، رای صادر نمی‌شود بلکه پیشنهاد رای به قاضی ارائه می‌شود.

حجت‌الاسلام «منتظری» رئیس دیوان عالی کشور، حجت‌الاسلام «موحدی» دادستان کل کشور، حجت‌الاسلام«عبداللهی» رئیس مرکز حفاظت و اطلاعات قوه قضائیه، حجت‌الاسلام «صادقی» رئیس مرکز توسعه حل اختلاف دستگاه قضا، حجت‌الاسلام «هادی» معاون حقوقی قوه قضائیه، «جهانگیر» معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دستگاه قضا، «موحدی» معاون منابع انسانی و امور فرهنگی قوه قضائیه و «بابایی» رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک، به طرح مطالب و نقطه‌نظرات خود درباره فرآیند‌های هوشمندسازی قوه قضائیه پرداختند.