نهایی شدن طرح ارزش‌گذاری اقتصادی خدمات زیست‌ بوم ها

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، هادی کیادلیری معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: برای نخستین‌بار در کشور، ارزش‌گذاری اقتصادی خدمات زیست‌ بوم ها انجام شده و مراحل نهایی تصویب آن در هیأت وزیران در حال پیگیری است؛ بر این اساس از این پس در اجرای هر طرح، میزان خدمات زیست بوم و خسارت‌های زیست‌محیطی محاسبه می‌شود تا تصمیم‌گیری‌ها با درک دقیق‌تری از هزینه‌های تخریب محیط زیست انجام گیرد.

کیادلیری با تأکید بر اینکه یکی از چالش‌های اساسی در حوزه محیط زیست، ناملموس بودن منافع آن برای مردم و تصمیم‌گیران بوده است، افزود: تا زمانی که خدمات محیط زیست به‌درستی شناخته و به ارزش اقتصادی تبدیل نشود، ذی‌نفعان واقعی آن نیز شکل نمی‌گیرند. بسیاری از خدمات زیست بوم ها سال‌ها به‌صورت رایگان در اختیار جامعه بوده و همین موضوع موجب شده اهمیت آنها کمتر درک شود در حالی که اگر هزینه تخریب منابع طبیعی و ارزش واقعی خدماتی همچون ذخیره آب، جذب کربن و حفظ تنوع زیستی به‌صورت دقیق محاسبه شود، هم دولت‌ها و هم مردم در تصمیم‌گیری‌ها رفتار متفاوتی خواهند داشت.

وی تصریح کرد: امروز با بحران‌هایی مانند کم‌آبی، آلودگی هوا و تخریب زیستگاه‌ها روبه‌رو هستیم، اما هنوز دغدغه محیط زیست به معنای واقعی در جامعه نهادینه نشده است. بسیاری از ما زمانی نگران می‌شویم که مشکل مستقیماً زندگی شخصی‌مان را تحت تأثیر قرار دهد؛ در حالی که دغدغه واقعی محیط زیستی زمانی شکل می‌گیرد که حتی در شرایط مطلوب نیز نسبت به سرنوشت منابع طبیعی و گونه‌های زیستی حساس باشیم.

معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به ضرورت اقتدار قانونی این سازمان گفت: حفاظت مؤثر از محیط زیست نیازمند پشتوانه قانونی قوی است. در سال‌های گذشته، مسائل اجتماعی و فرهنگی مرتبط با محیط زیست کمتر به‌صورت ساختارمند مورد توجه قرار گرفته و بیشتر به پویش‌های مقطعی محدود شده است. رویکرد جدید سازمان بر ایجاد زیرساخت‌های قانونی و فرهنگی پایدار متمرکز است.

کیادلیری آموزش را محور اصلی تغییر رفتار دانست و اظهار کرد: یکی از برنامه‌های جدی ما آموزش دولتمردان است، زیرا تصمیمات مدیریتی نقش تعیین‌کننده‌ای در مسیر توسعه پایدار دارد. اگر مفهوم توسعه، خودکفایی و امنیت غذایی بدون توجه به تاب‌آوری محیط زیست تعریف شود، عملاً بحران‌ها به آینده منتقل خواهد شد. یکی از شاخص‌های مهم امنیت غذایی، پایداری و تاب‌آوری محیط زیست است و نمی‌توان بدون در نظر گرفتن ظرفیت‌های طبیعی، تولید را افزایش داد.

وی با بیان اینکه آموزش تنها محدود به عموم مردم نیست، افزود: جامعه هدف ما هم بزرگسالان و هم کودکان و نوجوانان را دربرمی‌گیرد. در حوزه کودکان، علاوه بر انتقال دانش، تقویت حس علاقه و تعلق به طبیعت اهمیت ویژه‌ای دارد. در همین راستا طرح «محیط‌یار» با همکاری وزارت آموزش و پرورش در حال اجراست و امسال در ۱۰ تا ۲۰ درصد مدارس کشور عملیاتی می‌شود.

تاکنون هزاران نفر از مدیران، معلمان و مراقبان سلامت آموزش دیده‌اند و ده‌ها هزار دانش‌آموز در اردو‌های آموزشی محیط زیستی شرکت کرده‌اند.

کیادلیری ادامه داد: تفاهم‌نامه‌هایی با نهاد‌های مختلف از جمله آموزش و پرورش، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، دانشگاه‌ها، حوزه‌های علمیه، پلیس راهور، وزارت ورزش و جوانان و همچنین شبکه‌های اجتماعی منعقد شده است تا از ظرفیت شبکه‌های گسترده اجتماعی برای ارتقای فرهنگ محیط زیستی استفاده شود. برای نمونه، در همکاری با پلیس راهور، جرائم محیط زیستی احصا شده و پیشنهاد شده آموزش‌های محیط زیستی در فرآیند دریافت گواهینامه رانندگی گنجانده شود.

وی با اشاره به ضرورت پیوند میان دانشگاه و اجرا گفت: در سال‌های گذشته شکافی میان تحقیقات دانشگاهی و دستگاه‌های اجرایی وجود داشته است. صد‌ها پژوهش در حوزه‌هایی مانند آب انجام شده، اما به‌دلیل نبود تعریف مشترک مسئله و مشارکت اجرایی در فرآیند تحقیق، نتایج آنها به‌کار گرفته نشده است. سازمان حفاظت محیط زیست تلاش کرده با امضای تفاهم‌نامه‌های گسترده با دانشگاه‌های کشور، این گسست را کاهش داده و پژوهش‌های مسئله‌محور را در دستور کار قرار دهد.

معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست همچنین از تهیه و تصویب سند ارتقای فرهنگ محیط زیستی خبر داد و گفت: این سند به‌صورت الزام‌آور در حال اجراست و در آیین‌نامه مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها نیز برای نخستین‌بار موضوع ارتقای فرهنگ محیط زیستی گنجانده شده است. علاوه بر این، در برگزاری رویداد‌های ورزشی، مذهبی و نمایشگاهی تدوین و اجرای پروتکل‌های محیط زیستی در دستور کار قرار گرفته است.

کیادلیری تأکید کرد: آموزش زمانی مؤثر است که به آگاهی و مسئولیت‌پذیری منجر شود. جامعه‌ای که اهمیت موضوع و پیامد‌های بی‌توجهی به آن را درک کند و مسئولیت خود را بپذیرد، حق مطالبه‌گری نیز خواهد داشت. هدف ما حرکت از اقدام ات مقطعی به سمت برنامه‌های ساختارمند و پایدار است؛ هرچند تغییر سبک زندگی زمان‌بر است و نتایج آن به‌سرعت نمایان نمی‌شود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: مسیر حفاظت پایدار از محیط زیست از هم‌افزایی علم، فرهنگ، قانون و مشارکت مردمی می‌گذرد و سازمان حفاظت محیط زیست با تدوین سند مشارکت مردمی و ایجاد ساختار‌های نوآورانه از جمله مرکز تخصصی نوآوری و هوش مصنوعی، در تلاش است این مسیر را به‌صورت نظام‌مند دنبال کند.