افزایش تولید و فروش سالانه صنعت در سایه افت ماهانه تولید

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، بر اساس تازه‌ترین گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شاخص تولید و فروش شرکت‌های صنعتی و معدنی بورسی در دی‌ماه ۱۴۰۴ در مقایسه با مدت مشابه سال قبل افزایش یافته است؛ موضوعی که بیانگر تداوم فعالیت صنایع بزرگ و حفظ سطح تولید در مقیاس سالانه است.

در دی ماه سال ۱۴۰۴، شاخص تولید و فروش نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش ۶/۵ و ۹/۸ درصدی را تجربه کرده‌اند، درمقابل نسبت به ماه قبل شاخص تولید و فروش کاهش ۵/۴ و ۴/۲ درصدی داشته‌اند.

این در حالی است که شاخص تولید و فروش رشته فعالیت خودرو و قطعات نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش ۱۹/۶ و ۱۲/۶ درصدی داشته است. همچنین شاخص تولید و فروش رشته فعالیت شیمیایی به جز دارو نسبت به ماه مشابه سال قبل افزایش ۹/۹ و ۱۳/۷ درصدی داشته است.

در دی ماه سال ۱۴۰۴ نرخ رشد ماهیانه قیمت شرکت‌های صنعتی بورسی افزایش ۱۲/۴ درصدی داشته و رشد نقطه به نقطه با افزایش ۵/۱ واحد درصدی نسبت به ماه قبل، به ۵۹/۹ درصد رسیده است.

گفتنی است، میانگین سالیانه شاخص قیمت فعالیت‌های صنعتی بورسی در دی ماه سال ۱۴۰۴ نسبت به ماه قبل ۱/۶ واحد درصد افزایش یافته و میزان ۴۹/۱ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

بر اساس این گزارش، بخش قابل توجهی از رشد سالانه به عملکرد رشته‌فعالیت‌های پیشران از جمله خودرو و قطعات، فلزات پایه و صنایع شیمیایی مربوط می‌شود؛ صنایعی که به دلیل سهم بالاتر در ارزش افزوده و وزن شاخص کل، نقش تعیین‌کننده‌ای در جهت‌دهی به روند عمومی صنعت دارند.

با این حال، بررسی تغییرات ماهانه نشان می‌دهد شاخص تولید و فروش در دی‌ماه نسبت به آذر کاهش یافته است. این افت همزمان در تولید و فروش، به گفته کارشناسان می‌تواند ناشی از ترکیبی از عوامل از جمله محدودیت در تأمین انرژی، افزایش هزینه نهاده‌های تولید، ملاحظات فصلی و احتیاط بنگاه‌ها در برابر نااطمینانی‌های اقتصادی باشد.

همچنین در میان صنایع، گروه خودرو و قطعات با وجود ثبت رشد در مقیاس سالانه، در مقایسه ماهانه کاهش تولید و فروش را تجربه کرده است. صنایع شیمیایی (به‌جز دارو) و فلزات پایه نیز که در ماه‌های گذشته از محرک‌های اصلی رشد صنعتی به شمار می‌رفتند، در دی‌ماه با افت یا توقف نسبی رشد مواجه شده‌اند. همزمانی این کاهش‌ها در چند رشته‌فعالیت مهم، نشان می‌دهد افت ماهانه صرفاً محدود به یک صنعت خاص نبوده و متأثر از شرایط عمومی حاکم بر فضای تولید است.

در کنار تحولات تولید، روند قیمت‌ها نیز بر وضعیت صنعت تأثیرگذار بوده است. شاخص قیمت شرکت‌های صنعتی بورسی در دی‌ماه نسبت به ماه قبل افزایش قابل توجهی داشته و تورم نقطه‌به‌نقطه قیمت‌های صنعتی همچنان در سطوح بالا قرار دارد. افزایش هزینه‌ها از یک‌سو فشار بیشتری بر بنگاه‌های تولیدی وارد کرده و از سوی دیگر در صورت انتقال به مصرف‌کننده، می‌تواند به تداوم فشار‌های تورمی در اقتصاد منجر شود.

با وجود افت ثبت‌شده در دی‌ماه، بررسی میانگین متحرک سه‌ماهه تولید و فروش نشان می‌دهد روند کلی صنعت هنوز وارد فاز رکودی عمیق نشده و در سطحی نسبتاً باثبات در حال نوسان است. با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند تداوم کاهش‌های ماهانه می‌تواند در ماه‌های آینده بر رشد سالانه نیز اثرگذار باشد.

در مجموع، داده‌های دی‌ماه ۱۴۰۴ حکایت از آن دارد که بخش صنعت و معدن کشور در شرایطی میان رشد و احتیاط قرار گرفته است؛ وضعیتی که تداوم آن به ثبات سیاست‌های اقتصادی، کاهش نااطمینانی‌ها و بهبود شرایط تأمین انرژی و مواد اولیه وابسته خواهد بود.

شاخص تولید، فروش و قیمت بخش صنعت و معدن مبتنی بر شرکت‌های بورسی از اطلاعات ماهیانه ۳۸۰ شرکت بورسی استخراج می‌شود و با توجه به اینکه این شاخص با شاخص تولید صنعتی بانک مرکزی و مرکز آمار هم حرکتی مناسب دارد، با دقت زیادی میتواند تحولات بخش صنعت و معدن کشور را به صورت ماهیانه رصد کند.
 
طی دی ماه سال ۱۴۰۴ شاخص تولید بخش صنعت مبتنی بر شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش ۶/۵ درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش ۵/۴ درصدی مواجه شده و همچنین شاخص فروش بخش صنعت مبتنی بر شرکت‌های صنعتی بورسی نسبت به ماه مشابه سال قبل با افزایش ۹/۸ درصدی و نسبت به ماه قبل با کاهش ۴/۲ درصدی مواجه شده است. 

شاخص قیمت شرکت‌های صنعتی بورسی نیز نسبت به ماه مشابه سال قبل ۵۹/۹ درصد افزایش و نسبت به ماه قبل ۱۲/۴ درصد افزایش یافته است.

در دی ماه ۱۴۰۴ با توجه به اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی از هفته میانی این ماه، صنعت غذایی و آشامیدنی و به ویژه زیربخش‌های لبنیات و روغنی‌ها در هر دو شاخص تولید و فروش نسبت به ماه قبل رشد مثبت را نشان می‌دهند، در حالی که رشد نقطه به نقطه این شاخص‌ها همچنان منفی است. 

از آنجا که محصولات لبنی و روغنی عمدتاً متکی بر تقاضای بازار داخلی بوده و سهم محدودی در صادرات دارند، تحولات این زیربخش‌ها بیش از سایر گروه‌ها تحت تأثیر تغییرات قدرت خرید خانوار‌ها قرار می‌گیرد. در این چارچوب، کاهش تقاضای مؤثر داخلی در پی افزایش سطح قیمت‌ها و تضعیف درآمد واقعی مصرف کنندگان، یکی از عوامل اصلی منفی شدن رشد نقطه به نقطه تولید و فروش در ا ین زیربخش‌ها محسوب می‌شود. 

همچنین رشد مثبت ماهانه می‌تواند نشان دهنده شکل گیری سطحی جدید از تقاضای حداقلی و تعدیل تدریجی تولید و فروش بنگاه‌ها با شرایط جدید بازار و حرکت به سمت تعادلی پایین‌تر از سطح سال گذشته باشد.
بررسی گزارش‌های دی ماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد صنایع فلزات پایه و شیمیایی به جز دارو، با وجود انتقال به تالار دوم در پی افزایش نرخ ارز، با رشد شاخص تولید مواجه بوده‌اند. عملکرد نسبتاً مطلوب ا ین صنایع را می‌توان در چارچوب اتکای بالاتر به بازار‌های صادراتی و تقویت انگیزه‌های صادراتی ناشی از افزایش نرخ ارز تبیین کرد. 

در این صنایع، افزایش نرخ ارز، به رغم افزایش هزینه‌های تولید، از طریق بهبود مزیت نسبی قیمتی در بازار‌های خارجی و افزایش درآمد ریالی حاصل از صادرات، به عاملی محرک برا‌ی حفظ یا افزا یش سطح تولید تبدیل شده است. از این رو، وابستگی کمتر به تقاضای داخلی و امکان انتقال شوک‌های قیمتی به بازار‌های خارجی، موجب شده است که شاخص تولید این گروه‌ها در دی ماه روندی افزایشی را تجربه کند.

برای مشاهده گزارش کامل اینجا کلیک کنید