انتقاد ایران از سوءاستفاده آمریکا از جایگاه ریاست شورای امنیت

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاری صدا و سیما از نیویورک، آمریکا نشست یادشده شورای امنیت را بدون حضور سفیر و نماینده دائم ایران تشکیل داد.

 امیرسعید ایروانی بعد از این جلسه شورای امنیت در محل سخنرانی اعضای سازمان ملل در کنار شورای امنیت و در جمع خبرنگاران حضور یافت و موضع جمهوری اسلامی ایران را در این باره اعلام کرد.

متن کامل این سخنان سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل به این شرح است:

مایلم موضع جمهوری اسلامی ایران را درباره نشست امروز شورای امنیت که تحت عنوان به‌ اصطلاح دستورکار «عدم اشاعه» برگزار شد، تشریح و تبیین نمایم. ایالات متحده، در مقام رئیس فعلی شورای امنیت، بار دیگر از جایگاه خود سوءاستفاده کرده و اعضا را برای برگزاری این نشست تحت فشار قرار داده است.

برگزاری نشستی تحت دستورکاری که مأموریت آن پیش‌تر به پایان رسیده است، چیزی جز سوءاستفاده آشکار از اختیارات و رویه‌های شورای امنیت برای اهداف محدود سیاسی نیست.

موضع جمهوری اسلامی ایران روشن، منسجم و به‌طور رسمی ثبت شده است؛ از جمله در مکاتبات رسمی آن با دبیرکل و رئیس شورای امنیت طی ماه‌های گذشته. قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) شورای امنیت به‌طور قطعی در تاریخ ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ خاتمه یافت. از آن تاریخ به بعد، این قطعنامه فاقد هرگونه اثر حقوقی یا مأموریت اجرایی محسوب می‌شود. این موضع از سوی برخی اعضای شورا نیز مورد تأکید قرار گرفته است.

در نشست امروز، دو عضو دائم شورا مواضعی اصولی و حقوقی اتخاذ کردند و نسبت به دستورکار نشست اعتراض كردند و آن را غیرقانونی و مصداق سوءاستفاده ایالات متحده از اختیارات ریاست شورا و نقض آیین‌کار شورای امنیت دانستند.

ادعایی که امروز از سوی فرانسه، بریتانیا و ایالات متحده مطرح شد مبنی بر اینکه به‌اصطلاح سازوکار «بازگشت خودکار تحریم‌ها» فعال شده است، بی‌اساس و آشکارا ساختگی است. این سازوکار تنها در اختیار مشارکت‌کنندگان فعلی برجام قرار داشت که با حسن نیت عمل می‌کردند. مشارکت یک وضعیت حقوقی است که بر مبنای پایبندی مستمر تعریف می‌شود، نه صرفاً یک عنوان تاریخی. سه کشور اروپایی به‌طور مستمر و قابل توجه در اجرای تعهدات خود قصور داشته‌اند.

بر اساس اصول بنیادین حقوق بین‌الملل، طرفی که مرتکب نقض اساسی تعهدات شده است نمی‌تواند به سازوکار‌های اجرایی متوسل شود. تلاش پیشین سه کشور اروپایی برای فعال‌سازی سازوکار حل‌وفصل اختلافات نیز از حیث حقوقی و رویه‌ای معیوب بوده و موضوع آن خاتمه یافته است. بر این اساس، نقش شورای امنیت ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ به‌طور قطعی پایان یافته است. تمامی مفاد، اقدامات و محدودیت‌های مرتبط با موضوع هسته‌ای به‌طور دائمی خاتمه یافته‌اند.

جمهوری اسلامی ایران هیچ تلاشی از سوی هیچ دولت یا نهادی را برای احیا، تفسیر مجدد یا اجرای این اقدامات و سازوکار‌های خاتمه‌یافته در هیچ شکلی، از جمله کمیته ۱۷۳۷ یا هیئت کارشناسان، به رسمیت نخواهد شناخت.

در نشست امروز نیز نمایندگان برخی اعضای غربی شورا بار دیگر ادعا‌های بی‌اساس و اطلاعات نادرست عامدانه‌ای درباره برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز ایران و توانمندی‌های دفاعی ایران مطرح کردند و در پی آن بودند که شورای امنیت را برای اهداف محدود سیاسی به ابزاری تبدیل کنند.

ایران این اتهامات فاقد مبنای حقوقی و با انگیزه‌های سیاسی را به‌طور قاطع رد می‌کند. ادعای اینکه ایران اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد—سطحی که گفته می‌شود برای تولید سلاح هسته‌ای لازم است—غنی‌سازی کرده است، تحریفی از واقعیت‌هاست و علت واقعی وضعیت کنونی را نادیده می‌گیرد.

تصمیم ایران برای افزایش سطح غنی‌سازی صرفاً در پاسخ به نقض تعهدات از سوی ایالات متحده و کشور‌های اروپایی اتخاذ شد و هدف آن ایجاد اهرمی برای واداشتن آنان به بازگشت به تعهداتشان بود. اقدامات ایران قانونی بوده و به‌صراحت در چارچوب برجام مجاز شمرده شده است.

آنچه امروز در حال وقوع است در واقع جنگی غیرقانونی و نامشروع است که از سوی اسرائیل و ایالات متحده—دو رژیمی که خود دارای سلاح هسته‌ای هستند—علیه یک دولت مسئول و غیرهسته‌ای عضو معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) آغاز شده است.

از سال ۲۰۰۳، طی بیش از بیست سال، اسرائیل بار‌ها ادعا کرده است که ایران در آستانه دستیابی به سلاح هسته‌ای قرار دارد، در حالی که گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در طول سال‌ها به‌طور مستمر چنین ادعا‌های بی‌اساسی را رد کرده‌اند.

بر اساس همین دروغ‌ها، ایالات متحده—به‌عنوان یک دولت دارای سلاح هسته‌ای و یکی از دولت ها‌ی امین معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای—در ژوئن ۲۰۲۵ به یک دولت مسئول غیرهسته‌ای حمله کرده و تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز آن را که کاملاً تحت نظارت و پادمان‌های آژانس قرار داشت، بمباران کرد.

این اقدام غیرقانونی نقض آشکار منشور ملل متحد، اصول حقوق بین‌الملل، اساسنامه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، قطعنامه‌های مربوطه آژانس و معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای بود که ایالات متحده یکی از دولت‌های امین آن است.

برنامه هسته‌ای ایران همواره ماهیتی کاملاً صلح‌آمیز داشته است. این برنامه تحت گسترده‌ترین و مداخله‌گرانه‌ترین نظام راستی‌آزمایی که تاکنون بر یک دولت غیرهسته‌ای اعمال شده قرار داشته است. هیچ دولت دیگری با چنین حجم گسترده‌ای از بازرسی‌ها و نظارت مواجه نیست.

با این حال، ایران مجازات می‌شود، در حالی که کسانی که به تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان حمله می‌کنند مورد اغماض قرار می‌گیرند. این آشکارترین نمود استاندارد‌های دوگانه است و دقیقاً همین ریاکاری است که اعتبار و یکپارچگی رژیم جهانی عدم اشاعه را تضعیف می‌کند.

ادعای اینکه ایران از مذاکرات هسته‌ای کناره‌گیری کرده است کاملاً نادرست است. ایران هرگز دیپلماسی را رها نکرده است. با این حال، در حالی که مذاکرات در جریان بود، ایران برای دومین بار توسط ایالات متحده مورد حمله قرار گرفت. همین واقعیت به‌تنهایی فقدان حسن نیت از سوی ایالات متحده را آشکار می‌کند. در واقع، تلاش ایران برای پیگیری دیپلماسی با تجاوز از سوی ایالات متحده و اسرائیل پاسخ داده شد.

اکنون مایلم چند کلمه نیز درباره نشست دیروز شورای امنیت که به تصویب یک قطعنامه ناعادلانه، جانبدارانه و با انگیزه‌های سیاسی انجامید، بیان کنم. در نشست دیروز شورا، ایالات متحده بار دیگر از جایگاه خود به‌عنوان رئیس شورا سوءاستفاده کرد تا قطعنامه‌ای کاملاً سیاسی، یک‌جانبه و ناعادلانه علیه ایران را پیش ببرد. اما واقعیت روشن است: طی دو روز گذشته، بسیاری از به‌اصطلاح بانیان این قطعنامه برای جلب حمایتشان تحت فشار‌های سیاسی قرار گرفتند. در حالی که علت ریشه‌ای تنش‌های کنونی در منطقه روشن و غیرقابل انکار است، قطعنامه به‌اصطلاح تصویب‌شده عامدانه آن را نادیده می‌گیرد.

این قطعنامه به‌جای محکوم کردن متجاوزان اصلی—یعنی ایالات متحده و رژیم اسرائیل—در پی محکوم کردن قربانی اصلی این جنگ تجاوزکارانه غیرقانونی و نامشروع است. دیروز روزی شرم‌آور برای شورای امنیت بود. آن دسته از اعضا، به‌ویژه کشور‌های غربی، که همواره از تعهد خود به حمایت از غیرنظامیان—به‌ویژه کودکان—سخن می‌گویند، نشان دادند که این ادعا‌ها چیزی جز شعار‌های توخالی نیست. آنان حتی حاضر نشدند جنایات هولناک ایالات متحده و اسرائیل علیه مردم بی‌گناه ایران، از جمله کشتار ۱۷۰ دختر دانش‌آموز در یک مدرسه در میناب ایران، را محکوم کنند یا حتی نسبت به آن ابراز نگرانی نمایند.

در نشست دیروز شورا، ایران به‌روشنی اعلام کرد که این قطعنامه اساساً با منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل ناسازگار است. متن قطعنامه به منبع واقعی تنش‌ها در منطقه—یعنی جنگ تجاوزکارانه‌ای که به‌طور غیرقانونی و نامشروع توسط ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران آغاز شده است—هیچ اشاره‌ای نمی‌کند.

این قطعنامه از متجاوزان، یعنی ایالات متحده و اسرائیل، نمی‌خواهد که حملات غیرقانونی خود علیه ایران را متوقف کنند. در عوض، از ایران می‌خواهد که از اعمال حق ذاتی دفاع مشروع خود برای حفاظت از حاکمیت، تمامیت ارضی و منافع حیاتی‌اش خودداری کند.

چنین درخواستی غیرقانونی و کاملاً مغایر با منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل است. ایران بار‌ها و به‌روشنی از طریق مکاتبات رسمی خود به دبیرکل و اعضای شورا اطلاع داده است که شورای امنیت—به‌دلیل کارشکنی ایالات متحده و برخی کشور‌های غربی—نتوانسته است مسئولیت خود در قبال حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را ایفا کند.

تا زمانی که شورا در انجام وظایف خود قصور ورزد، ایران چاره‌ای جز اعمال حق ذاتی دفاع مشروع خود بر اساس منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل نخواهد داشت. ایران به‌طور کامل به اصل آزادی کشتیرانی بر اساس حقوق دریا‌ها احترام می‌گذارد و به آن متعهد است. با این حال، وضعیت کنونی در منطقه، از جمله در تنگه هرمز، نتیجه اعمال قانونی حق دفاع مشروع از سوی ایران نیست. بلکه پیامد مستقیم اقدامات بی‌ثبات‌کننده ایالات متحده در آغاز تجاوز علیه ایران و تضعیف امنیت منطقه‌ای است.