رونمایی از نسخه «الحبل المتین فی احکام الدین» اهدایی رهبر شهید (ره)

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز خراسان رضوی، دویست و هشتاد و پنجمین سه‌شنبه‌های علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی، روز سه شنبه، ۱۸ فروردین‌ماه و در آستانه چهلمین روز شهادت امام شهید، با حضور حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدجلال حسینی، رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و جمعی از مدیران، کارشناسان و محققان این آستان مقدس در تالار «اندیشه» کتابخانه مرکزی حرم برگزار شد.

نسخه الحبل المتین فی احکام الدین، تألیف شیخ بهایی در موضوع فقه است که در سال ۱۰۱۰ هجری قمری، به زبان عربی و به‌خط نسخ ۲۱ سطری، کتابت و در شهریور ۱۳۸۷ توسط رهبر شهید (ره) به کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی اهدا شده است.

در مجموع، هزار و ۹۵۰ نسخه خطی از آثار شیخ بهایی در کتابخانه آستان قدس رضوی وجود دارد. 

هم‌چنین از ۱۱۶ نسخه خطی از کتاب الحبل المتین فی احکام الدین در کتابخانه‌های کشور نگهداری می‌شود که ۳۵ نسخه آن در کتابخانه این آستان مقدس، وجود دارد.

معرفی نسخه تألیفی شیخ بهایی

استاد دانشگاه تهران در این مراسم با بیان اینکه کتابخانه‌های شخصی برخی از علما در طول تاریخ از بین رفته است، گفت: در این بین، مجموعه آثار اهدایی حضرت آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای (ره) به کتابخانه حرم رضوی که بخشی از آنها حاصل خریداری کتابخانه‌های شخصی علما است، روایت‌گر دغدغه رهبر شهید (ره) در زمینه حفظ میراث فرهنگی علماست.

محمدکاظم رحمتی درباره نسخه خطی الحبل المتین فی احکام الدین که در این برنامه از آن رونمایی شد، گفت: در این نسخه، چندین یادداشت تملک بدون تاریخ به چشم می‌خورد؛ همچنین این اثر، رقم کاتب ندارد، اما به‌نظر می‌رسد که در قزوین کتابت شده است.

او با ذکر نتایج پژوهش‌های خود با محوریت یادداشت‌های تملک موجود در این اثر، روایت جابه‌جایی این نسخه در شهر‌های مختلف در گذر زمان را بیان کرد.

وی تصریح کرد: این نسخه، سبک نگارش خاصی دارد و برای فهم بهتر آن باید به کتاب دیگری از شیخ بهایی با عنوان «مشرق الشمسین»، مراجعه کرد که با بررسی مقدمه آن، می‌توان به مبانی حدیثی شیخ بهایی پی برد.

استاد دانشگاه تهران افزود: سال‌ها قبل، کتاب حبل المتین فی احکام الدین توسط آستان قدس رضوی تصحیح و چاپ شده است و محققان امکان دسترسی به نسخه چاپی آن را دارند. 

رحمتی همچنین مطالبی را با محوریت تاریخ زندگی شیخ بهایی و پدرش، جایگاه کتابخانه آستان قدس رضوی و وجود نسخه‌های خطی و قرآنی نفیس در این کتابخانه، بیان کرد.

رهبر شهید (ره)؛ بزرگ‌ترین اهداکننده آثار خطی

همچنین مدیر مخطوطات آستان قدس رضوی در این برنامه از رهبر شهید (ره) به‌عنوان بزرگترین واقف و اهداکننده آثار به کتابخانه این آستان مقدس نام برد و گفت: از تیرماه ۱۳۶۹ تا بهمن‌ماه سال گذشته، ۱۳ هزار و ۱۵۷ جلد منبع خطی در ۸۰ نوبت توسط حضرت آیت‌الله العظمی امام سیدعلی خامنه‌ای (ره) به کتابخانه حرم مطهر رضوی اهدا شده است.

رمضانعلی ایزانلو به اهدای چهار هزار و ۳۶۵ جلد کتاب‌های چاپ سنگی، سربی و افست نیز توسط رهبر شهید (ره) به کتابخانه آستان قدس رضوی اشاره و اضافه کرد: این مجموعه آثار از نظر تاریخ کتابت، محتوا و هنر‌های کتاب‌آرایی نیز نفیس هستند.

او ادامه داد: بیش از ۱۰ هزار نسخه مجموعه اهدایی قائد شهید (ره) توسط فهرست‌نویسان برجسته در قالب ۱۱ عنوان و چهار مجلد در این کتابخانه، فهرست‌نویسی شده است.

وی تصریح کرد: این فهرست‌های نسخه‌های خطی به‌صورت موضوعی تهیه و در بیش از ۳۵ موضوع، فهرست شده است و می‌تواند راهگشای فعالیت‌های پژوهشی محققان باشد؛ هم‌چنین تهیه یک یا دو جلد فهرست الفبایی نسخه‌های این مجموعه نیز در حال پیگیری و انجام است.

مدیر مخطوطات آستان قدس رضوی گفت: بیشتر این آثار اهدایی به زبان‌های فارسی، عربی و اردوست و آثار ارزشمندی هم در حوزه ادبیات فارسی در بین این نسخه‌های خطی اهدایی رهبر شهید (ره) وجود دارد.

وی افزود: این مجموعه آثار شامل نسخه‌های اهدایی به حضرت آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای (ره) بوده یا نسخه‌هایی بوده که ایشان خریداری کردند، اما دست خود نگه نداشته‌اند و آنها را به کتابخانه آستان قدس رضوی اهدا کردند.

ایزانلو گفت: برخی از این نسخه‌های خطی دارای تقریظ‌ها و یادداشت‌هایی از رهبر شهید (ره) است که در ۱۳ نسخه آن امضای ایشان قابل مشاهده است؛ همچنین سه یادداشت در دفتر یادبود کتابخانه آستان قدس رضوی از رهبر شهید (ره) مربوط به سال‌های ۱۳۶۷، ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴ به یادگار باقی مانده است.

وی با تأکید بر اینکه یادداشت‌های رهبر شهید (ره) در این نسخه‌های خطی اهدایی دربردارنده اطلاعات ارزشمندی در سه حوزه نسخه‌شناسی، کتاب‌شناسی و رجال‌شناسی است، تاکید کرد: نگاه ویژه قائد شهید (ره) در حوزه صیانت از آثار فرهنگی باید به‌طور جداگانه، مورد بررسی قرار گیرد.