اول اردیبهشت روز بزرگداشت سعدی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، اشعار سعدی و ابیاتی که او در طول زندگی خود نوشته است، در رده بهترین اشعار ادبی تاریخ ایران قرار می‌گیرد. آثاری که مانند دیگر شاعران نظیر عطار نیشابوری و فردوسی، با گذشت سال‌ها فراموش نشده و در هر دوره‌ای مورد توجه قرار گرفتند. مشهورترین اثر سعدی شیرازی، مجموعه اشعار او در کتاب گلستان است. تا به امروز هزاران نسخه از این کتاب به دست عموم مردم رسیده و اشعار سعدی بار‌ها مورد توجه قرار گرفته است. با این حال در سال ۱۳۸۱، تاریخ شروع این اثر (گلستان سعدی) به عنوان روز بزرگداشت سعدی انتخاب شد و به همین دلیل اول اردیبهشت روز سعدی نام دارد.

سرگذشت سعدی شیرازی؛ چکیده‌ای از زندگینامه

ابومحمد مصلح الدین بن عبدالله شیرازی، که با نام مسعار سعدی شیرازی شناخته می‌شود در سال ۶۰۶ هجری قمری متولد شد، اما روز تولد سعدی مشخص نیست. سعدی از سنین نوجوانی به دلیل علاقه به ادبیات و شعرسرایی، شروع به تحصیل در این زمینه نمود. در ابتدا زیر نظر اساتید مشهور شعر و ادب در شهر شیراز تحصیل کرده و سپس برای ادامه تحصیل به شهر‌های مختلفی سفر کرد و مدت زیادی را در شهر بغداد به تحصیل پرداخت. او در طول زندگی خود به بسیاری از نقاط سفر کرد و زندگی در شهر‌های مختلفی را تجربه کرد.

به دلیل شرایط نامساعدی که در آن دوران گریبانگیر او شده بود، ناچار از نقطه‌ای به نقطه دیگر سفر می‌کرد و محل سکونت خود را به طور دائم تغییر می‌داد. در حین همین جابجایی‌ها نیز با بسیاری از افراد خردمند و دانا آشنا شد؛ با آنها معاشرت کرد و بسیاری از آموخته‌های خود را از آنان یاد گرفت. با این حال مشخص نیست که او از چه سنی شروع به نوشتن آثار ادبی خود کرده است. زیرا بسیاری از این آثار در سفر‌های او جمع آوری شده و پس از بازگشت او به شیراز تکمیل شده بود.

سعدی به مدت ۳۰ سال در حال سفر به کشور‌های مختلف بود و شرایط مختلفی مانند جنگ، زندگی را برای او سخت کرده بود. استاد سخن در مرحله‌ای از زندگی به سیر و سیاحت در بیشتر کشور‌های اسلامی پرداخت، به بلخ و غزنه رفت، به گجرات در هندوستان سفر کرد و با تجربه برهمن‌های هند آشنا شد و در دهلی زبان هندی را فرا گرفت.
در این دوران سعدی از طریق دریا به یمن و حبشه و سپس به کشور‌های عربی رفت وپس اززیارت کعبه‌مدتی در شام به ویژه در دمشق، بعلبک لبنان‌و بیت‌المقدس ساکن شد.
شرح مشکلات آن دوران مانند حمله مغول و سختی‌های روزگار، در آثار سعدی قابل مشاهده است. او تا سال‌ها پس از بازگشت به شیراز به نوشتن آثار ادبی خود ادامه داد و برای هر یک از آن‌ها مدت زیادی وقت گذاشت.

این شاعر گرانمایه در سال ۶۵۵ هجری زیباترین و لطیف‌ترین شعر‌های خود یعنی بوستان را در ده باب سرود و در آن به مهم‌ترین مسایل اخلاقی و انسانی مانند عدل، احسان، عشق، تواضع، قناعت، شکر و توبه پرداخت.

سعدی همچنین در سال ۶۵۶ اثر دیگر خود یعنی گلستان را به رشته تحریر در آورد که آمیزه‌ای از نظم و نثر و مجموعه حکایاتی است که سعدی موضوع آن را تجربه کرده یا ساخته ذهن او است.
در کنار همه‌اوصافی که برای سعدی به عنوان شاعر پر آوازه‌ی ایرانی، آورده‌اند بسیاری سعدی را به عنوان پیام آور انسانیت می‌شناسند.

برترین آثار سعدی شیرازی

مهم‌ترین اثر او کتاب گلستان است. با این حال آثار سعدی به گلستان و بوستان محدود نمی‌شود؛ بلکه طیف وسیعی از آثار او در میان غزلیات، قصیده و … قابل مشاهده است. با این حال از نظر شهرت کلی و اهمیت کتاب اشعار، بوستان و گلستان سعدی در صدر قرار دارند. دیگر آثار ادبی سعدی شیرازی به شرح زیر هستند:

قصاید سعدی

صاحبیه

رباعیات سعدی

مجالس پنجگانه

کلیات سعدی (شامل مجموعه بوستان، گلستان و…)

تمایز آثار سعدی با دیگر شاعران؛ چرا سعدی شاعری خاص بود؟

بسیاری از شاعران در قرون ششم و هفتم، از اشعاری با کلمات پیچیده و استعاراتی استفاده می‌کردند که عموم مردم توانایی فهم معنی و درک ساختار آن را نداشتند. در واقع هنگامی که درک معانی شعر و الفاظ آن دشوار بود، بسیاری از افراد به آن رجوع نمی‌کردند. اما سعدی شیرازی تغییراتی در این زمینه پدید آورد و با استفاده از نثری روان و اشعاری ساده، مخاطبان متعددی را جذب کرد. از این رو سعدی در طول زندگی، نسبت به دیگر شاعران هم دوره خود از شهرت بالاتری برخوردار بود. او در ابیات خود از طنز، استعاره، آرایه، ایهام و… استفاده می‌کرد و خلاقیت بالایی داشت.

سعدی استاد سخن

نقطه‌اشتراک بین شخصیت شاعران بزرگ داشت روح ایرانی و فرهنگ ایران است از این رو شخصیت هر شاعر ایرانی اول باید از بعد ایرانی بودن مورد بررسی قرار گیرد و سپس به سایر ابعاد شخصیتی آن شاعر پرداخت.

دو کتاب پرمغز و ارزشمند سعدی بوستان و گلستان است، گلستان و بوستان سعدی حاصل شناخت او از انسان است و این دو اثر گرایش انسانی دارد.

اما آن چه سعدی در کتاب‌های خود جمع‌آوری کرده است حاصل ۳۰ سال دنیا دیدن، تجربه زندگی همراه با تامل، شناخت از ماهیت انسان و بهره‌گیری از حکیمان و عارفان است.

سعدی سفیر انسانیت، همبستگی و همزیستی است و برای گفت وگوی فرهنگ‌ها و تمدن‌ها با اشعار زیبای خود زمینه‌سازی کرده است. ازاین رو استاد سخن در اشعار خود به عالم معنویت، عرفان و فلسفه ورود کرده است و به بیان درد‌ها و مشکلات بشریت و ارائه راه حل پرداخته است.

تاثیر پذیری شاعران سرزمین‌های دیگر از شعر و ادبیات سعدی نیز موضوعی است که در پژوهش‌های مختلف به آن پرداخته شده است.

افراد اندیشمند و ادیبان بسیاری پیش از سعدی شیرازی ظهور کردند، اما تاثیر سعدی در عرصه اخلاق و ادبیات ایران و جهان اسلام بیش از همه بوده است.

شیخ اجل و دو کتاب گلستان و بوستان او در تار و پود اندیشه و فرهنگ ایرانیان رسوخ کرده است و با سپری شدن قرن‌ها از وفات وی همچنان به عنوان شخصیت تاثیرگذار بر شعر و ادبیات فارسی مطرح است. گفتنی است، تاریخ وفات سعدی در منابع گوناگون سال‌های ۶۹۰، ۶۹۱، ۶۹۴ و ۶۹۵ هجری قمری نیز ذکر شده است.

از این رو سعدی استاد سخن نه تنها در شیراز و نه تنها در کشور خود بلکه در همه جهان نامی آشنا و شناخته شده است به طوری که از میان بزرگان ادب، تنها شعر او است که بر سردر مقر سازمان ملل در نیویورک نوشته شده است.

در هر حال از سعدی باید به عنوان جان مایه فرهنگ ایرانی و حرمت قلم یاد کرد، بی‌شک سعدی از پیشگامان عرصه‌ای است که اینک پس از گذشت قرن‌ها روندگان بیشماری یافته است، این شاعر گرانمایه نه یک شاعر که جان‌مایه یک فرهنگ، نه یک مصلح که روح یک ملت و نه یک نویسنده که خود حرمت قلم است و متن تاریخ فرهنگ این سرزمین را با نشان‌های بایسته خویش آذین بسته است.

در طول قرن‌های گذشته در ایران و خارج از ایران کسانی که زبان و ادب فارسی آموخته‌اند، همگی از برکت وجود سعدی و آثار گرانبهای وی، چون گلستان بوده است و این ارزش‌ها است که پاسداشت نام و یاد سعدی را پیش از پیش ضروری ساخته است.