رهبر شهید، بزرگترین واقف نسخ خطی در آستان قدس رضوی

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما، عبدالحمید طالبی، رئیس سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی، در مراسم رونمایی از مصحف قرآن به کتابت عبدالله رنانی که صبح امروز با حضور تولیت آستان قدس رضوی، جمعی از نمایندگان مجلس خبرگان، حجت‌الاسلام‌والمسلمین علی خیاط مدیر حوزه علمیه خراسان، فرهیختگان و مسئولان نهاد‌های پژوهشی در دارالقران حرم مطهر رضوی برگزار شد، با بیان اینکه کتابخانه آستان قدس رضوی، گنجینه‌ای هزارساله از میراث فرهنگی، اعتقادی و هنری جهان اسلام را داراست، اظهار داشت: این کتابخانه در زمینه‌هایی مانند کتابت و کتاب‌آرایی، تذهیب و مینیاتور دارای آثاری فاخری است که نمونه مشابهی از این آثار در سراسر جهان اسلام وجود ندارد.

وی افزود: قدیمی‌ترین نسخه‌های خطی وقفی، شامل جزوات قرآنی است که قدمت آنها به اوائل قرن چهارم هجری قمری برمی‌گردد. از جمله قدیمی‌ترین این نسخه‌های وقف شده، می‌توان به نسخه قرآنی متعلق به سال ۳۲۷ ه. ق که توسط «کشواد بن املاس» وقف شده است، اشاره کرد.

وی ادامه داد: در طول این هزار سال، بزرگانی همچون شیخ بهایی و... آثار خود را به این کتابخانه اهدا کرده‌اند.

طالبی با تاکید بر اینکه بزرگترین واقف نسخ خطی به آستان قدس، با بیش از سیزده هزار نسخه خطی و چهار هزار و پانصد نسخه سنگی، امام شهید و رهبر شهید (رحمت الله علیه) است، افزود: برخی از این آثار به ایشان اهدا شده و ایشان تعدادی زیادی از این آثار منحصر‌به‌فرد را با حقوق شخصی خود خریداری و وقف کرده‌اند.

وی در ادامه با اشاره به تأکید تولیت آستان قدس رضوی، آیت‌الله مروی، بر حفاظت و بهره‌برداری علمی از این آثار گفت: در سال ۱۴۰۲، گروهی برای تصویربرداری مجازی و حضوری از نسخ خطی آستان قدس رضوی تشکیل شد. همچنین با حمایت تولیت آستان قدس رضوی، پروژه مرمت آثار با رکورد بی‌سابقه‌ای دنبال شده که طی دو سال، بیش از دو هزار نسخه خطی و سنگی مرمت شده است.

طالبی ادامه داد: در حال حاضر موجودی آثار کتابخانه آستان قدس رضوی به بیش از صد هزار نسخه خطی و سنگی رسیده است. بخش دیگری از فعالیت‌های آستان قدس رضوی، تصحیح متون است که به‌تازگی در سالگرد تأسیس بنیاد پژوهش‌های اسلامی، با همکاری سازمان‌های مربوطه، کتاب «عیون اخبار الرضا (ع)» در دسترس پژوهشگران قرار گرفته است.

وی در پایان با اشاره به مصحف شریف قرآن به کتاب عبدالله رنانی، خاطرنشان کرد: این اثر حاصل کار موسسات مختلف آستان قدس رضوی از جمله سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد، موسسه آفرینش‌های هنری، شرکت به‌نشر و سازمان چاپ و انتشارات است. امیدواریم با حمایت خیراندیشان و محققان، شاهد گسترش بیش از پیش این ذخیره ارزشمند برای نسل‌های آینده باشیم.

مرتضی توکلی، قائم‌مقام مرکز طبع و نشر قرآن کریم، در  این مراسم با اشاره به پیشینه کتابت قرآن کریم اظهار کرد: از صدر اسلام تا امروز، دو سنت مهم قرائت و کتابت قرآن در کنار یکدیگر به حفظ این کتاب آسمانی کمک کرده‌اند و قرآن کریم بی‌تردید تنها کتابی در جهان است که هم به این گستردگی کتابت شده و هم درباره شیوه کتابت آن آثار و منابع فراوانی پدید آمده است.

وی در ادامه، آستان قدس رضوی را یکی از مهم‌ترین مراکز نگهداری نسخه‌های خطی قرآن در جهان اسلام دانست و گفت: در گنجینه آستان قدس رضوی بیش از ۱۵ هزار نسخه قرآنی نگهداری می‌شود که برخی از آنها منحصر‌به‌فرد هستند و از نظر کمیت و کیفیت در میان کتابخانه‌های جهان اسلام جایگاه ممتازی دارند.

وی با اشاره به نقش رهبر شهید انقلاب در توسعه این گنجینه  منحصر بفرد تصریح کرد: در میان واقفان و اهداکنندگان نسخه‌های خطی قرآن به آستان قدس، نام رهبر شهید انقلاب اسلامی برجستگی خاصی دارد؛ چرا که ایشان نسخه‌های متعددی از قرآن کریم را به این مجموعه اهدا کرده‌اند.

قائم‌مقام مرکز طبع و نشر قرآن کریم  افزود: مصحف شریف قرآن عبدالله رنانی در سال ۱۲۳۳ هجری قمری کتابت شده است. به گفته خود کاتب، این نسخه یکصد و نوزدهمین قرآنی است که در طول حیاتش نگاشته است.

کریمی تصریح کرد: از این کاتب نسخه‌های دیگری نیز در مجموعه‌های مختلف کشور از جمله کاخ گلستان، موزه ملک تهران و برخی مراکز علمی نگهداری می‌شود و قدیمی‌ترین نسخه شناخته‌شده از او مربوط به سال ۱۲۰۱ هجری قمری است.

وی، یکی از ویژگی‌های مهم این قرآن رادارا بودن ترجمه و حاشیه‌های تفسیری دانست و گفت: ب

یررسی‌ها نشان می‌دهد مترجم و حاشیه‌نویس این نسخه محمدهادی بن محمدصالح مازندرانی، فرزند ملاصالح مازندرانی و از خاندان علمی مرتبط با علامه مجلسی بوده است؛ شخصیتی که علاوه بر دانش دینی، در خوشنویسی و ترجمه متون دینی نیز تبحر داشته است.

قائم‌مقام مرکز طبع و نشر قرآن کریم در پایان با تأکید بر ضرورت گسترش پژوهش‌های قرآنی در حوزه نسخه‌های خطی خاطرنشان کرد: با وجود ظرفیت‌های گسترده در کتابخانه آستان قدس رضوی، هنوز در زمینه تدوین تاریخ کتابت قرآن از منظر دانشمندان و کاتبان شیعه کم‌کاری شده است و امیدواریم پژوهشگران و دانشجویان با مراجعه به این گنجینه ارزشمند، نتایج تحقیقات خود را به جهان اسلام عرضه کنند.