راه‌اندازی سامانه نوین پایش زیستی آب در همدان

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای مرکز همدان، فرهاد بختیاری‌فر با بیان اینکه این اقدام گامی مؤثر در ارتقاء ضریب ایمنی آب آشامیدنی و پیشگیری از بحران‌های بهداشتی است گفت: از ابتدای امسال، سامانه پایش زیستی آب مبتنی بر استفاده از ماهی زبرا (Danio rerio) در آزمایشگاه مرکزی شرکت به بهره‌برداری رسیده است.

او با اشاره به رویکرد‌های نوین در کنترل کیفیت آب، تصریح کرد: در این روش، به‌جای اتکاء صرف به آزمایش‌های شیمیایی، از واکنش‌های یک موجود زنده برای تشخیص سریع آلودگی‌های احتمالی استفاده می‌شود؛ رویکردی که توانایی شناسایی تهدیدات پنهان و ناشناخته را نیز دارد.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب همدان تاکیدکرد: در این روش، تغییرات رفتاری ماهی‌ها در مواجهه با نمونه‌های آب مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و هر گونه اختلال در وضعیت طبیعی آنها به‌عنوان نشانه‌ای هشداردهنده تلقی می‌شود.

بختیاری فر افزود: تغییراتی نظیر کاهش یا افزایش ناگهانی تحرک، تغییر الگوی شنا، بی‌تعادلی یا تجمع غیرعادی، از جمله علائم هشدار اولیه هستند که در صورت مشاهده، احتمال آلودگی آب را مطرح می‌کنند.

او با اشاره به نحوه انجام این آزمایش، افزود: در آزمایشگاه، آکواریومی به‌عنوان «آکواریوم مادر» برای نگهداری ماهی‌های زبرا در نظر گرفته شده است و در صورت وجود نمونه‌های مشکوک، تعدادی از این ماهی‌ها به داخل نمونه آب منتقل می‌شوند؛ سپس طی مدت شش ساعت، وضعیت سلامت و الگوی حرکتی آنها به‌دقت پایش می‌شود.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان همدان با تأکید بر نقش این فناوری در پایش مستمر کیفیت آب تصریح کرد: این سامانه به‌عنوان یک سیستم هشدار سریع، می‌تواند در کوتاه‌ترین زمان ممکن احتمال وجود آلاینده در منابع آب یا شبکه توزیع را مشخص کرده و زمینه اقدام به‌موقع را فراهم کند.

بختیاری فر گفت: ماهی زبرا به دلیل حساسیت بسیار بالا به تغییرات جزئی محیطی از جمله سموم و آفت‌کش‌ها، شباهت ژنتیکی قابل توجه به انسان، بروز رفتار‌های قابل مشاهده به‌عنوان هشدار اولیه و همچنین هزینه نگهداری پایین، به‌عنوان یک شاخص زیستی ایده‌آل در پایش کیفیت آب شناخته می‌شود.

هرچند این سامانه قادر به شناسایی نوع دقیق آلاینده نیست، اما به‌عنوان یک سیستم هشدار سریع عمل کرده و در کنار آزمایش‌های تخصصی شیمیایی و میکروبی، چارچوبی جامع برای پایش کیفیت آب فراهم می‌سازد.