۴۰ درصد نیروی کار دچار استرس شغلی هستند

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، علی اصغر فرشاد، به مناسبت روز جهانی ایمنی و بهداشت حرفه‌ای و سلامت شغلی (۲۸ آوریل مصادف با ۸ اردیبهشت)، به شعار امسال سازمان بین‌المللی کار، «کار ایمن، محیط‌کار سالم: مقابله با ریسک‌های روانی-اجتماعی در محیط کار»، اشاره کرد و افزود: ایمنی شغلی در جهان امروز تنها شامل حفاظت فیزیکی نیست و بخش مهمی از آسیب‌های شغلی ناشی از فشار‌های روانی و اجتماعی محیط کار است.

عضو وابسته فرهنگستان علوم پزشکی ادامه داد: استرس شغلی، فرسودگی، تنش‌های سازمانی، خشونت کلامی، بی‌ثباتی شغلی و حجم کار غیرمنطقی از جمله عواملی هستند که سلامت کارکنان را در معرض خطر قرار می‌دهند و به همین دلیل ILO تأکید دارد که محیط کار سالم باید هم از بدن و هم از ذهن کارکنان حفاظت کند.

به گفته وی، گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهد استرس شغلی، افسردگی و اضطراب از مهم‌ترین عوامل کاهش بهره‌وری و افزایش غیبت از کار هستند و به همین دلیل «کار ایمن» بدون توجه به ریسک‌های روانی-اجتماعی مفهومی ناقص است.

استاد مهندسی بهداشت حرفه‌ای مرکز تحقیقات بهداشت کار دانشگاه علوم پزشکی ایران، ریسک‌های روانی-اجتماعی را ناشی از طراحی شغل، شیوه مدیریت، فرهنگ سازمانی و تعاملات محیط کار دانست و عواملی همچون حجم کار بیش از حد، قدردانی ناکافی، نوبت‌کاری نامناسب، دورکاری بدون حمایت، تضاد با مدیر یا همکار، زورگویی و ناامنی شغلی را نمونه‌هایی از این خطرات برشمرد.

فرشاد با اشاره به تحولات اخیر محیط‌های کاری، افزود: اقتصاد دیجیتال، توسعه دورکاری، فشار بهره‌وری و تداخل کار و زندگی شخصی فشار‌های روانی را افزایش داده و تجربه دوران پس از کووید-۱۹ نشان داده است که سلامت روان کارکنان به‌طور مستقیم بر کیفیت خدمات، ایمنی و تاب‌آوری سازمانی اثر می‌گذارد.

وی به گزارش جدید ILO در ۲۲ آوریل ۲۰۲۶ اشاره کرد و گفت: برای نخستین بار اعلام شد سالانه ۸۴۰ هزار مرگ به ریسک‌های روانی-اجتماعی نسبت داده می‌شود. این گزارش تأکید دارد که استرس شغلی، فرسودگی، خشونت و آزار، ساعات کار طولانی و نبود کنترل بر کار از عوامل اصلی این پیامد‌ها هستند.

به گفته فرشاد، بیش از ۱۵ درصد بار جهانی بیماری‌های روانی به محیط کار نسبت داده می‌شود و ۴۰ درصد از نیروی کار جهان درجاتی از استرس شغلی را تجربه می‌کنند.

عضو فرهنگستان علوم پزشکی افزود: گزارش ۲۷ آوریل ۲۰۲۶ نیز راهکار‌های عملی را ترسیم کرده و شامل تقویت قوانین ملی، ارزیابی ریسک‌های روانی-اجتماعی، آموزش مدیران، ایجاد سیستم‌های گزارش‌دهی امن، تقویت فرهنگ احترام و طراحی صحیح مشاغل است.

استاد دانشگاه علوم پزشکی ایران پیامد‌های بی‌توجهی به این ریسک‌ها را شامل اضطراب، افسردگی، اختلال خواب، کاهش تمرکز، افزایش خطا و حوادث، بیماری‌های قلبی عروقی و کاهش رضایت از زندگی عنوان کرد و افزود که در سطح سازمانی نیز بهره‌وری کاهش می‌یابد، غیبت افزایش می‌یابد و هزینه‌های جبران خسارت بالا می‌رود.

فرشاد در پایان تأکید کرد: پیام اصلی شعار سال ۲۰۲۶ ILO این است که ایمنی شغلی بدون سلامت روان کامل نیست. سازمان‌هایی که می‌خواهند پایدار، بهره‌ور و انسانی باشند، باید مدیریت ریسک‌های روانی-اجتماعی را هم‌وزن خطرات فیزیکی جدی بگیرند. این موضوع نه یک شعار مناسبتی، بلکه یک ضرورت مدیریتی، اخلاقی و اقتصادی است.