اقتصاد جهانی زیر سایه تنگه هرمز

به گزارش خبرنگار گروه اقتصاد کلان خبرگزاری صداوسیما، افزایش بی‌سابقه قیمت سوخت در ایالات متحده، همزمان با تداوم تنش‌های ژئوپلیتیکی، به یکی از مهم‌ترین چالش‌های اقتصادی این کشور و جهان تبدیل شده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، قیمت بنزین در سراسر آمریکا به بیش از ۴ دلار در هر گالن رسیده و در ایالت هاوایی، با وجود فاصله حدود ۱۵ هزار کیلومتری از تنگه هرمز، نرخ سوخت به ۵ دلار و ۶۵ سنت افزایش یافته است. کارشناسان این وضعیت را از پیامد‌های مستقیم درگیری‌های اخیر میان آمریکا و ایران می‌دانند که تأثیرات گسترده‌ای بر بازار جهانی انرژی بر جای گذاشته است.

با گذشت حدود دو ماه از آغاز این تنش‌ها، اختلال در عرضه انرژی موجب افزایش چشمگیر قیمت نفت شده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که بهای نفت نسبت به دوره پیش از بحران، تا دو برابر افزایش یافته و در برخی بازار‌ها رکورد‌های تازه‌ای ثبت شده است؛ به‌طوری‌که نفت فیزیکی در سری‌لانکا به قیمت هر بشکه ۲۸۶ دلار معامله می‌شود. این افزایش قیمت تنها به بازار انرژی محدود نمانده و به سایر بخش‌ها نیز سرایت کرده است. در همین راستا، شبکه ان‌بی‌سی گزارش داده که کمبود سوخت حتی فعالیت‌های معیشتی مانند صید میگو را مختل کرده و صیادان در برخی مناطق قادر به ادامه کار خود نیستند.

در داخل ایالات متحده، سیاست‌های دولت دونالد ترامپ با انتقاد‌های گسترده‌ای مواجه شده است. منتقدان معتقدند رویکرد دولت در مدیریت بحران، به‌ویژه در حوزه دیپلماسی و اقتصاد، نه‌تنها به کاهش تنش‌ها کمک نکرده بلکه موجب بی‌ثباتی بیشتر در بازار‌های جهانی شده است. اعلام نرخ بهره از سوی فدرال رزرو نیز به‌عنوان نشانه‌ای از تأثیرات این بحران بر اقتصاد آمریکا تلقی می‌شود؛ اقدامی که به افزایش هزینه‌های زندگی، گران‌تر شدن تسهیلات بانکی و تشدید بدهی‌های دولتی انجامیده است.

در همین حال، پیامد‌های اقتصادی این وضعیت به حوزه‌های دیگر نیز کشیده شده است. گزارش‌ها از طرح شکایت پنج شرکت هواپیمایی علیه دولت ترامپ حکایت دارد که خواستار دریافت غرامتی بالغ بر ۲ میلیارد و ۵۰ میلیون دلار شده‌اند. تحلیلگران این وضعیت را شوک واقعی به اقتصاد جهانی توصیف می‌کنند.

از منظر راهبردی، برخی تحلیلگران بر اهمیت حفظ کنترل بر تنگه هرمز به‌عنوان یک ابزار کلیدی در معادلات بین‌المللی تأکید دارند. در همین زمینه، روزنامه دیلی میل پیش‌بینی کرده که حتی در صورت بازگشایی سریع این آبراه، پیامد‌های تورمی ناشی از این بحران، که از آن با عنوان تورم ترامپییاد می‌شود، دست‌کم تا سال آینده ادامه خواهد داشت.

همچنین، بانک جهانی در تازه‌ترین گزارش خود اعلام کرده است که تنش‌های دو ماه اخیر میان آمریکا و ایران موجب افزایش حدود ۱۶ درصدی قیمت کالا‌ها و مواد غذایی در سال جاری شده است؛ موضوعی که نگرانی‌ها درباره تشدید فشار‌های اقتصادی بر خانوار‌ها در سراسر جهان را افزایش داده است.

این تحولات نشان می‌دهد که بحران جاری، فراتر از یک مناقشه منطقه‌ای، به مسئله‌ای جهانی تبدیل شده و پیامد‌های آن همچنان در حال گسترش است.

نرگس معززی - خبرنگار گروه اقتصاد کلان خبرگزاری صدا و سیما