تایید سند ملی موسیقی در شورای هنر

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، بابک رضایی مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی  در نشستی صمیمانه با خبرنگاران موسیقی با اشاره به چالش‌ها و وقفه‌های ایجادشده در مسیر اجرای برنامه‌های حوزه موسیقی، تأکید کرد: با وجود مشکلات، پیگیری‌ها برای تحقق اهداف همچنان ادامه دارد. هرچند برخی طرح‌ها از روند اصلی خود خارج شدند.

او با بیان اینکه بخشی از این وقفه‌ها موجب کندی در پیشبرد برنامه‌ها شده است، گفت: در موضوعاتی مانند ایمن‌سازی سالن‌های کنسرت، پیگیری‌ها ادامه داشت، اما وقفه‌ها باعث شد روند کار آن‌طور که باید پیش نرود. با این حال همچنان بر تحقق این اهداف تأکید داریم. در دوره‌هایی که خارج از فضای مدیریت بودم، ایده‌ها و نظرات زیادی داشتم و همواره این پرسش برایم مطرح بود که اگر در موقعیت اجرا قرار بگیرم، چه اقداماتی انجام می‌دهم. اکنون دست‌کم از این جهت رضایت دارم که در حد توان تلاش کرده‌ام و اگر هم به نتیجه کامل نرسیده، به دلیل شرایطی بوده که خارج از اختیار ماست.

مدیرکل دفتر موسیقی همچنین به تلاش‌ها برای افزایش حضور آثار موسیقایی در رسانه‌ها اشاره کرد و افزود: با وجود محدودیت‌ها و ملاحظات رسانه ملی، ارتباط مستقیمی با مدیریت موسیقی صدا و سیما برقرار کردیم و تلاش داشتیم تولیدات را به‌صورت مستمر و به‌روز در اختیار آنها قرار دهیم تا امکان پخش فراهم شود.

رضایی گفت: در مقاطعی که این ارتباط با دشواری‌هایی مواجه شد، با همکاری معاونت فرهنگی، مسیر‌های جایگزین را فعال کردیم. از جمله در ایام موسوم به جنگ ۱۲ روزه، بخشی از تولیدات از طریق شبکه‌ها و بستر‌های رسانه‌ای دیگر منتشر شد و حتی بخشی از آثار از طریق خبرگزاری‌ها و تیم‌های تولید محتوای مجازی به تصویر تبدیل و منتشر شدند.

او با اشاره به ارزیابی عملکرد این دوره گفت: طبیعتاً نقد‌هایی به عملکرد وجود داشته و قابل پذیرش است، اما امیدوارم اقداماتی هم صورت گرفته باشد که برای مخاطبان و فعالان این حوزه قابل اتکا و رضایت‌بخش بوده باشد.

رضایی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر رویکرد تعاملی این مجموعه با هنرمندان، گفت: تلاش ما بر این بود که به واسطه تعهدی که از ابتدا نسبت به جامعه موسیقی داشتیم، کمترین اصطکاک را با هنرمندان ایجاد کنیم. برای من بسیار مهم بود که وارد فاز اجبار نشویم و هنرمندان را به حضور یا فعالیت وادار نکنیم.

او با اشاره به دشواری این مسیر، اظهار کرد: این کار بسیار سخت بود؛ از یک‌سو باید ساختار مدیریتی و سیاسی کشور را قانع می‌کردیم و از سوی دیگر، مراقب بودیم که هنرمندان را در شرایطی قرار ندهیم که برخلاف میل یا تحت فشار، ناچار به فعالیت شوند. در نهایت تلاش شد بار این مسئولیت سنگین بیش از هر چیز بر دوش همکاران در انجمن موسیقی و دفتر موسیقی قرار گیرد.

او همچنین به برخی نگاه‌های بیرونی نسبت به روند نظارت‌ها اشاره کرد و افزود: گاهی این تصور وجود دارد که روند‌ها به دلیل موانع نظارتی یا حراستی دچار مشکل می‌شود، اما لازم می‌دانم تأکید کنم که در این دوره، همراهی کم‌نظیری از سوی حراست و مجموعه‌های مرتبط صورت گرفته است. حتی در مواردی، این عزیزان بیش از ما مدافع هنرمندان بودند.

مدیرکل دفتر موسیقی با بیان اینکه فرآیند صدور مجوز‌ها در این دوره با کمترین زمان انجام شده است، گفت: در حدود یک سال اخیر تلاش کردیم روند‌ها را تسهیل کنیم. البته مشکلاتی در زیرساخت‌های سامانه وجود داشت که بخشی از آن به اینترنت و بخشی به طراحی نرم‌افزار بازمی‌گردد. این مسائل گاهی باعث ایجاد تأخیر برای هنرمندان می‌شد، اما ارتباطی با موانع نظارتی نداشت.

او با اشاره به آمار اجرا‌های موسیقی در سال گذشته اظهار کرد: بررسی‌ها نشان می‌دهد تا پیش از دی‌ماه، آمار برگزاری کنسرت‌ها بسیار قابل توجه و حتی بی‌نظیر بوده است. با وجود شرایط خاص از جمله درگیری‌ها و وقفه‌های ایجادشده، شاخص‌ها رشد چشمگیری را نشان می‌دهند و اگر این شرایط پیش نمی‌آمد، احتمال ثبت یک رکورد تاریخی در سال ۱۴۰۴ وجود داشت.

رضایی این دستاورد‌ها را حاصل «رشد و بلوغ در سیستم مدیریتی» دانست و افزود: یکی از چالش‌های جدی، سامانه جامع مجوز‌ها بود که از قبل نسبت به ایرادات آن آگاهی داشتیم. همین موضوع باعث شد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در مسیر اصلاح آن قرار بگیرد و اکنون نیز تیمی در حال طراحی و تدوین نسخه جدید این سامانه است که امیدواریم به‌زودی به بهره‌برداری برسد.

او با اشاره به نقش رسانه ها در شرایط کنونی گفت: بیش از هر زمان دیگری نیازمند تقویت ارتباط میان هنرمندان و مخاطبان هستیم. بخشی از این مسئولیت بر عهده رسانه‌هاست که با آگاهی و تخصص خود، به ایجاد این ارتباط کمک کنند. در شرایطی که فضای مجازی و پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام با محدودیت‌ها و چالش‌هایی مواجه هستند و ما نیز در وضعیت ناپایدار میان جنگ و صلح قرار داریم، باید به دنبال مسیر‌های پایدارتر برای ارتباط با مخاطبان باشیم.

مدیرکل دفتر موسیقی با اشاره به ضرورت توجه به گروه‌های کمتر شناخته‌شده موسیقی، گفت: طبیعتاً در هر حوزه‌ای، عناصر حرفه‌ای و شناخته‌شده مخاطب بیشتری دارند و حضورشان باعث جذابیت برنامه‌ها می‌شود، اما ما رسالتی فراتر از این داریم. باید به معرفی برنامه‌ها و جریان‌هایی بپردازیم که هنوز برای عموم مردم شناخته‌شده نیستند.

او با تأکید بر نقش فعالان فضای مجازی و رسانه‌ها، اظهار کرد: اگر بتوانیم با کمک فعالان این حوزه، به‌ویژه شما که ارتباط گسترده‌تری دارید، به معرفی گروه‌های کمتر دیده‌شده کمک کنیم، یک تعامل چندسویه و مثبت شکل می‌گیرد که هم به نفع هنرمندان است و هم به رشد کلی موسیقی کشور کمک می‌کند.

رضایی در بخش دیگری از سخنان خود درباره جشنواره‌های موسیقی گفت: امکان تجمیع جشنواره‌هایی مانند فجر، جوان و نواحی وجود ندارد؛ چراکه هرکدام کارکرد و هویت تخصصی خود را دارند. جشنواره فجر ویترینی از تولیدات موسیقی سال است، اما جشنواره‌های جوان و نواحی، ماهیتی تخصصی دارند.

او ادامه داد: برای جشنواره فجر برنامه‌ریزی گسترده و متفاوتی در نظر گرفته بودیم که اگر شرایط پیش‌آمده، رخ نمی‌داد، امکان ارزیابی آن فراهم می‌شد. امیدواریم امسال شرایط به گونه‌ای پیش برود که بتوانیم آن برنامه‌ها را اجرایی کنیم.

مدیرکل دفتر موسیقی درباره جشنواره‌های تخصصی نیز توضیح داد: در سال گذشته تلاش کردیم جشنواره‌های جوان و نواحی را از حالت صرفاً برگزاری خارج کنیم و به سمت خروجی‌های تخصصی هدایت کنیم، به‌گونه‌ای که هم جامعه موسیقی و هم رسانه‌ها از نتایج آن رضایت داشته باشند و هنرمندان بتوانند آثار خود را به‌درستی ارائه دهند و تأثیر فرهنگی لازم را بگذارند.

رضایی با اشاره به چالش‌های بودجه‌ای گفت: یکی از مشکلات جدی ما تغییر نگاه در بودجه‌بندی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود. برخی رویداد‌ها از برنامه‌ها حذف شدند و تنها چند جشنواره باقی ماند. با این حال، در سال گذشته تلاش زیادی صورت گرفت و حتی با وجود محدودیت‌ها، توانستیم بیش از ۸۵ درصد از تخصیص بودجه را دریافت کنیم که در نوع خود کم‌نظیر بود.

او اضافه کرد: با این حال، وقتی اصل بودجه محدود باشد، حتی کاهش‌های جزئی نیز تأثیر قابل توجهی بر برنامه‌ها می‌گذارد. برای سال ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی گسترده‌تری با ارقام بالاتر انجام داده بودیم و حتی دو سناریو نیز طراحی شد، اما شرایط ناشی از جنگ و مشکلات اقتصادی مانع تحقق این برنامه‌ها شد.

رضایی با بیان اینکه وضعیت مالی حوزه موسیقی همچنان با محدودیت مواجه است، گفت: در حال حاضر نیز با وجود افزایش نسبی نسبت به سال گذشته، هشدار‌هایی درباره میزان تخصیص وجود دارد و شرایط چندان مساعد نیست. با این حال در تلاش هستیم از مسیر‌های دیگر، از جمله استفاده از ظرفیت‌های قانونی مانند تخصیص بخشی از مالیات شرکت‌ها به حوزه فرهنگ، منابع جدیدی جذب کنیم. هرچند این مسیر نیز پیچیدگی‌های خاص خود را دارد.

او همچنین به موضوع «سند موسیقی» پرداخت و گفت: نسخه اولیه این سند دارای متن سنگین و پیچیده‌ای بود که برای بسیاری از هنرمندان قابل فهم نبود. پس از بررسی‌های متعدد، اصلاحاتی روی آن انجام شد و به‌تازگی در شورای هنر به تأیید رسیده و در مسیر تصویب نهایی در شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار دارد.

رضایی افزود: در این بازنگری تلاش کردیم ضمن حفظ چارچوب اصلی سند، متن آن را روان‌تر و کاربردی‌تر کنیم و نکات کلیدی را به‌گونه‌ای شفاف کنیم که بتواند مبنای برنامه‌ریزی‌های اجرایی قرار گیرد. در نسخه جدید، ترکیب ستاد اجرایی گسترش یافته و نمایندگانی از وزارت علوم، آموزش و پرورش و همچنین هنرمندان به آن اضافه شده‌اند تا تصمیم‌گیری‌ها با اجماع و نگاه جامع‌تری صورت گیرد.

مدیرکل دفتر موسیقی در پایان ابراز امیدواری کرد که با تصویب نهایی این سند، زمینه برای برنامه‌ریزی مؤثرتر و تحقق اهداف حوزه موسیقی فراهم شود و این سند بتواند به‌عنوان مبنایی کارآمد برای توسعه این حوزه عمل کند.