خلاقیت در برنامه های گفت وگو محور

پژوهش خبری صداوسیما: برنامه های گفت وگو محور تلویزیونی با انواع مختلف خود، از جمله ژانرهای مرسوم و پرطرفدار تلویزیونی هستند که ضمن آنکه از اصولی کلی برخودارند، همچنین تفاوت هایی در کیفیت و نوع پرداخت، قواعد و نیز محتوا به تناسب نظام رسانه ای که متعلق به آن هستند، دارند. بدیهی است که هر کدام از رسانه های جمعی جهت ارتباط با مخاطبان و انتقال پیام از قالب ها و اشکال مختلف ارتباطی بهره می برند. اما رسانة تلویزیون با توجه به قابلیت های فناورانه خود، در بین سایر رسانه ها از امکانات و انعطاف بیشتری برخوردار است. برنامه گفت وگو محور از جمله مرسوم ترین و پرمخاطب ترین این قالبهاست که تلویزیون به عنوان رسانه ای پرقدرت و تأثیرگذار همواره از این ساختار بهره گرفته است. این نوع ژانر تلویزیونی، عرصه ای عمده برای بحث و ارائه دیدگاه های عموم مردم در مورد دامنه ای از مسائل، از معماهای فردی و شخصی و روابط خانوادگی گرفته تا گسترة وسیع تری از مشکلات و دل مشغولی های اجتماعی را دربرمی گیرد ازاین روست که می توان این نوع برنامه را از جمله برنامه های پرتولید و پربینندة تلویزیون به شمار آورد. چه اینکه علاوه بر جذابیت های معماگونه زندگی افراد مشهور، این برنامه ها از طریق اخبار و نیز گفت و شنود با صاحب نظران و دست اندرکاران حرفه ها و سمت ها و مسئولیت های گوناگون اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، در کمترین زمان و با آسانترین شیوه دسترسی، اطلاعات را به مخاطب منتقل می سازد. 

برنامه گفت وگو محور

از منظر ارتباطات، گفت وگو نمایانگر شکلی از مباحثه و سخن گفتن است که بر گوش فرادادن و پرس وجو با هدف پرورش و افزایش احترام و فهم متقابل تأکید می­ کند. گفت ­وگو به ارتباط­گران اجازه می ­دهد که از شیوه ­های مختلف تفسیر و معنادهی افراد به تجارب یکسان، آگاه شوند. گفت ­وگو به عنوان یک فرایند پویا و تبادل با تمرکز خاص بر کیفیت روابط میان شرکت کنندگان، در نظر گرفته می­ شود. گفت­ وگو در بسترها و قالب ­های مختلفی رخ می ­دهد. یکی از این قالب ­ها و بسترها، برنامه­ های گفت ­وگو محور تلویزیونی است. برنامه­ های گفت­ وگو محور یکی از ابتکارات پخش برنامه در قرن بیستم است که شکل باسابقه و دیرینه ­ای از ارتباطات و مکالمه و گفت­ وگو را در بردارد که آن را به شکلی کم هزینه اما بسیار محبوب و دوست داشتنی از اطلاعات و سرگرمی به واسطة نهاده­ ها، رویه­ ها و فناوری­ های تلویزیون تبدیل کرده است.

فرهنگ لغات مطالعات رسانه ­ای دو تعریف عمده از برنامه گفت ­وگو محور ارائه کرده است: 1. یک برنامه رادیو یا تلویزیونی که در آن مردم معمولی در مورد ابعاد زندگی­شان یا مسائل اجتماعی اخیر بحث و گفت ­وگو می­ کنند و 2. یک برنامه رادیویی یا تلویزیونی که اساساً از مصاحبه­ هایی با میهمانان و به طور خاص مردم مشهور تشکیل شده است. هر چند که خصیصه برجسته برنامه ­های گفت ­وگو محور تلویزیونی را می ­توان غالباً دعوت از افراد مشهوری دانست که در مورد کار و زندگی شخصی­شان به علاوة آخرین فیلم­ ها، نمایش­ های تلویزیونی، ضبط موسیقی یا سایر پروژه ­هایی که تمایل به ترویج و توسعة آن در میان عموم مردم دارند، به گفت­ وگو و صحبت می­ پردازند. اما به طور کلی در برنامه ­های گفت­ وگو محور، بحث در مورد هر موضوعی که باشد ادعا این است که صدای شرکت کنندگان عوام در این نوع از برنامه ­ها بر صدای متخصصین و کارشناسان اولویت داشته و به طور خاص­تر اینکه گفتمان اصلی برنامه­ های گفت وگو محور روایت ­سازی تجربة مردم عادی و غیرحرفه­ ای است.[1]

گفت ­وگوهای تلویزیونی نوعی گفت­ وگوی رسانه ­ای هستند که در برابر عموم و برای عموم پخش می­ شوند. از این رو نقش بسیار مهمی در زندگی روزمره مردم، رویدادها و مسائل عمومی جامعه و به معنای کلی ­تر، گفتمان یا گفتمان ­های عمومی جامعه دارند.

گفت ­وگوهای تلویزیونی در برجسته ­سازی موضوعات و مسائل اجتماعی و بررسی و اصلاح آنها با هدف خیر همگانی ظرفیت بسیار بالایی دارند. این برنامه ها می ­توانند امکان بازنمایی و خودبازنمایی گروه ­ها و دیدگاه­ های مختلف اجتماعی را فراهم کنند و تعامل اجتماعی- فرهنگی، تبادلات گفتمانی و درک عمومی را در جامعه تقویت و گسترده­ تر کنند. گفت ­و­گوهای تلویزیونی همچنین می ­توانند در شکل­ دهی به بحث ­های عمومی عقلانی و انتقادی، ترویج و تقویت مردم سالاری، ایجاد فضای برابر برای انسان­های معمولی، متخصصان، صاحبان فکر و اندیشمندان، جناح ­ها و احزاب سیاسی قانونی، انحصارزدایی از جریان پیام و فراهم کردن امکان دسترسی عمومی به ابزار بازنمایی بسیار موثر باشند و در عین حال به عنوان برنامه ­ای سرگرم کننده، آموزشی، تربیتی، ارشادی، مشاوره ­ای و آگاهی دهنده به مخاطبان، مفید و موثر واقع شوند، البته بدیهی است که بهره ­برداری بهینه از این ژانر در هر سازمان رسانه ­ای یا شبکه تلویزیونی، نیازمند شناخت جامع و دقیق آن، استفاده راهبردی و هدفمند از ظرفیت­ های آن و رفع مشکلات و چالش­ های احتمالی موجود است.

متن کامل این مطلب در اینجا قابل دریافت است.

پژوهش خبری // گروه رسانه