رأی عادلانه در گرو سلامت قاضی

حجت الاسلام والمسلمین سیداحمد مرتضوی مقدم در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما؛ ​با تسلیت ایام شهادت شهید بهشتی و یاران باوفایش، در پاسخ به سوالی درباره جایگاه دیوان عالی کشور و نوع فعالیتش افزود: دیوان عالی کشور بالاترین مرجع قضایی کشور است و به همین دلیل برجسته‌ترین و باسابقه‌ترین قضات در این مرجع قضایی فعالیت می‌کنند.
وی گفت: دیوان عالی کشور پرونده‌های محدودی را رسیدگی می‌کند و براساس قانون، همه پرونده‌های محاکم به دیوان نمی‌آید و فقط پرونده‌هایی که از نظر جزای نقدی و حبس، نصاب خاصی را دارد و پرونده‌هایی که مجازات آن سلب حیات مانند اعدام است نیز به لحاظ اهمیت جرایم در دیوان عالی کشور رسیدگی می‌شود.

 

­رئیس دیوان عالی کشور افزود: رسیدگی در دیوان به صورت شکلی است به این ترتیب که کاری به ماهیت امر ندارد و ماهیت امر را دادگاه احراز می‌کند و فقط دیوان عالی کشور بررسی می‌کند که آیا مقررات قانونی در رسیدگی رعایت شده یا نه و آیا آن تحقیقاتی که باید انجام می‌شد انجام شده است یا نه و آیا مدارک و مستندات درست دیده شده است یا نه.
حجت الاسلام و المسلمین مرتضوی مقدم گفت: پس رسیدگی در دیوان عالی کشور شکلی است و مانند دادگاه‌ها نیازی به حضور متهم نیست و فقط اصل موضوع را رسیدگی می‌کنند.
وی افزود: رسیدگی در دیوان عالی کشور شکلی است البته گاهی به لحاظ این که شاید مدرکی معتبر نباشد و یا نقصی در رسیدگی باشد دیوان عالی کشور رأی را نقض می‌کند و به دادگاه برمی گرداند تا نقایص برطرف شود.
­رئیس دیوان عالی کشور گفت: در پرونده‌های دیوان عالی کشور متهم حضور پیدا نمی‌کند، اما دیوان این اختیار را دارد که اگر توضیحی خواست طرفین دعوا حضور پیدا کنند، اما معمولاً پرونده‌ها در دیوان بدون حضور طرفین رسیدگی می‌شود.
حجت الاسلام والمسلمین مرتضوی مقدم افزود: در پرونده‌هایی که ریاست قوه قضائیه، رأی صادره را خلاف شرع بداند و آن را به دیوان عالی کشور ارجاع دهد دیوان در برخی موارد طرفین دعوا را می‌خواهد تا اصل مطلب روشن شود.
وی درباره وجه تمایز میان قضات دیوان عالی کشور با دیگر قضات فعال در محاکم و دادگاه‌ها گفت: تفاوت آن‌ها در صلاحیتشان است به این ترتیب که قضات در دادگاه‌های بدوی از یک حدنصاب صلاحیت و در دادگاه‌های تجدیدنظر از حدنصاب دیگر و در دیوان عالی کشور بالاترین ممیزی را دارد و صلاحیتش در حد اعلاست.
­رئیس دیوان عالی کشور افزود: تفاوتی از نظر قضاوت میان این‌ها وجود ندارد و فقط قضات دیوان باسابقه‌تر و میزان صلاحیتشان بالاتر است.
وی گفت: شعب دیوان عالی کشور باید با سه نفر تشکیل شود، اما به جهت کمبود قاضی قریب به اتفاق شعب با دو نفر برگزار می‌شود و ما شدیداً نیاز به قاضی داریم چرا که ظرفیت ۷۰ شعبه را داریم، اما فقط ۵۲ شعبه فعال است.
حجت الاسلام والمسلمین مرتضوی مقدم در توصیه به قضات کشور افزود: در دوره جدیدی که در قوه قضائیه ایجاد شده، شعار قوه تحول است و تحول به معنای دگرگون کردن نیست بلکه در این بخش قضات باید مردمی باشند.
وی گفت: مردمی بودن به این معنا نیست که دیداری محدود و مقطعی با مردم داشته باشیم و دستور تشریفاتی در حاشیه نامه آن‌ها بنویسیم بلکه مردمی بودن به این معناست که دغدغه حق الناس را داشته باشیم و برای احقاق حقوق مردم راهکار پیدا کنیم.
­رئیس دیوان عالی کشور افزود: درست است که برخی اوقات مقررات اجازه کاری را به انسان نمی‌دهد، اما وقتی انسان برای احقاق حق مردم دغدغه داشته باشد می‌تواند راهکار‌های قانونی را پیدا کند.
رئیس دیوان عالی کشور از قضات کشور خواست انقلابی باشند و گفت: انقلابی بودن به این معنا نیست که در صحنه‌های انقلاب حضور داشته باشیم، اما به حق مردم رسیدگی نکنیم و قاضی‌ای انقلابی است که مردم را به انقلاب جذب کند.
وی افزود: اگر قاضی انقلابی باشد مردم به دستگاه قضایی بدبین نمی‌شوند و مردم را با آراء متقن، صحیح و عادلانه خود جذب نظام و انقلاب می‌کند.

 

حجت الاسلام والمسلمین مرتضوی مقدم در پاسخ به سوالی مبنی بر این که آیا در دیوان عالی کشور هم با معضل اطاله دادرسی مواجهیم؟ گفت:، چون پرونده‌هایی که در دیوان عالی کشور رسیدگی می‌شود خیلی گسترده نیست، اما به لحاظ کمبود قاضی ممکن است نصاب و وقت رسیدگی‌ها طولانی شود، اما در حد دو تا سه ماه بیشتر نخواهد شد.
وی افزود: ما از نیمه نخست سال ۹۷ هیچ پرونده مانده‌ای نداریم و بیشتر پرونده‌ها از نیمه دوم سال قبل به بعد است.
­رئیس دیوان عالی کشور گفت: آن طور که در دادگاه‌های بدوی و تجدیدنظر اطاله دادرسی وجود دارد در دیوان عالی کشور گرفتار این معضل نیستیم.
حجت الاسلام والمسلمین مرتضوی مقدم در پاسخ به سوالی مبنی بر این که برای یک قاضی علم مهمتر است یا تجربه؟ افزود: هر دو لازم است و آن کسی که تجربه دارد اگر جایی آگاهی نداشت با مشورت با همکاران دیگر می‌تواند راهکاری را پیدا کند، اما قاضی که علم دارد، اما تجربه ندارد ممکن است خطایش در عمل بیشتر باشد.
وی گفت: قضات دیوان عالی کشور هم علم دارند و هم تجربه و ما الان همکارانی داریم که بالای ۶۰ سال قضاوت می‌کنند و نخبگان ما هستند.
رئیس دیوان عالی کشور در پاسخ به سوالی مبنی بر این که آیا تصور برخی‌ها در جامعه مبنی بر این که برخی قضات بالای ۳۰ میلیون حقوق می‌گیرند صحت دارد؟ افزود: این‌ها شایعه و دروغ است چرا که قضات براساس تجربه و سابقه کاری شان هر سال یک ضریب مختصر به حقوق شان اضافه می‌شود و حقوق ۲۰ و ۳۰ میلیونی اصلاً صحت ندارد.
حجت الاسلام والمسلمین مرتضوی مقدم گفت: آن چه برای ما اهمیت دارد سلامت قضات است و این سلامت موجب صدور آراء عادلانه می‌شود و همه تلاش ما این است که قضات خوب و سالم داشته باشیم.
وی در پاسخ به سوالی درباره آخرین وضع پرونده بابک زنجانی افزود: وی در دیوان عالی کشور هیچ پرونده‌ای ندارد چرا که رأی دادگاه سال گذشته در دیوان تأیید شد.
رئیس دیوان عالی کشور در پاسخ به سوالی مبنی بر این که آیا بابک زنجانی بعد از انتصابتان به عنوان ریاست دیوان درخواستی از شما نکرده است؟ گفت: ممکن است درخواست داشته باشند، اما وی هیچ پرونده مطروحی ندارد و هر کسی که محکوم می‌شود و رأی اش در دیوان تأیید شود ممکن است با تغییر مدیریت‌ها درخواست‌هایی داشته باشد.
حجت الاسلام والمسلمین مرتضوی مقدم در پاسخ به سوالی مبنی بر این که بهترین راه برای برخورد با قضات فاسد چیست؟ افزود: من در دادگاه‌هایی که برای رسیدگی به صلاحیت قضات تشکیل می‌شود دخیل هستم و موارد کمی پیش می‌آید که نخستین اقدام دستگاه قضایی سلب صلاحیت و عزل آن قضات است.
وی گفت:​ قطعاً اگر این قضات سرمایه نامشروعی کسب کرده باشند به دادگاه انقلاب معرفی می‌شوند و براساس اصل ۴۹ قانون اساسی هر مال نامشروعی که کسب کرده باشند پس گرفته می‌شود.
رئیس دیوان عالی کشور در بخش پایانی سخنانش از اطلاع رسانی صدا و سیما در هفته قوه قضائیه قدردانی کرد و افزود: اطلاع رسانی‌ها در حد مطلوب بود که جای تشکر دارد.