معامله قرن، طرحی برای ادامه اشغالگری

    به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما ، مرکز تحقیقات راهبردی خاورمیانه (اورسام) در مقاله‌ای با عنوان «روند نهایی طرح معامله قرن: عملیات الحاق اسرائیل و واکنش‌ها» به قلم مصطفی یتیم نوشت:
بخش اقتصادی طرح موسوم به معامله قرن درباره درگیری فلسطین و اسرائیل که توسط آمریکا طراحی شده بود، در ژوئن ۲۰۱۹ در منامه پایتخت بحرین بررسی و تصویب شد.

 

طرح معامله قرن نیز نقش موثری بر عملیات الحاق مناطق مزبور به اسرائیل ایفاء کرده است. در طرح معامله قرن همه سرزمین قدس به اسرائیل واگذار می‌شود و از حق بازگشت آوارگان فلسطین به سرزمین‌های مادری سخن گفته نشده است. مناطق اشغالی کرانه باختری نیز به اسرائیل الحاق می‌شود؛ لذا می‌توان گفت که طرح صلح معامله قرن، نه یک طرح صلح بلکه اقدامی تهاجمی و زورگویی تحمیلی و روند جدید اشغالگری است.
طرح معامله قرن، منطقه ابو دیس واقع در شمال قدس شرقی و چند محله را به عنوان پایتخت دولت فلسطین پیشنهاد کرده است. این طرح نیز مشروط است. بدین سبب طرح معامله قرن شرایط را برای پاکسازی سرزمین‌های فلسطین از مردم فلسطین فراهم می‌کند و به معنی تصویب طرح‌های توسعه طلبی و اشغالگری اسرائیل در منطقه در سال‌های آینده است.
در طرح معامله قرن، مسجد الاقصی به عنوان منطقه گردشگری تحت کنترل و حاکمیت اسرائیل اعلام شده است. برخی از پیش شرط‌های دیگر معامله قرن، خلح سلاح حماس، سلب حق بازگشت آوارگان و پناهندگان فلسطینی به سرزمین‌های مادری و مناطق مسکونی خود است. حکومت فلسطین باید همه این شرایط و تعهدات را بپذیرد. اما اسرائیل هیچگونه تعهدی در برابر فلسطین برعهده نخواهد گرفت و از حقوق جدیدی برخوردار خواهد شد. در طرح صلح معامله قرن، نماینده فلسطین حضور ندارد و تنها آمریکا و اسرائیل طرف قرارداد هستند. ترامپ که معامله قرن را «آخرین شانس تاریخی» اعلام کرده است، بدون پیش شرط کرانه باختری رود اردن تحت اشغال اسرائیل را به اسرائیل ملحق کرد.
اگر طرح‌های اسرائیل با حمایت آمریکا در اوایل ماه ژوئیه اجرا شود، ضربات مهلک و کشنده‌ای بر موجودیت و وحدت سیاسی و نظامی دولت فلسطین وارد خواهد شد. با توجه به تهدیدات مرگبار اشغال و الحاق این مناطق به اسرائیل، احتمال جدی بودن تهدیدات محمود عباس نیز بسیار زیاد است. در آن صورت احتمال درگیری شدید بین فلسطین و اسرائیل نیز افزایش خواهد یافت. تعداد زیادی از گروه‌های راست افراطی دین گرا در اسرائیل معتقدند که مذاکرات صلح نتانیاهو که سال‌های طولانی ادامه دارد، نتیجه بخش نیست و باید بر اساس دلایل ایدئولوژیک و اصول دینی سرزمین‌های فلسطین به اسرائیل ملحق شود. نتانیاهو که متحد گروه‌های راست افراطی و بنیاد گرای دینی هست، نیر طرفدار الحاق سرزمین‌های فلسطین است.

می‌توان گفت: مصر، عربستان سعودی و امارات عربی متحده در منطقه خاورمیانه و جهان عرب تلاش می‌کنند که رژیم‌های دموکراتیک را تضعیف ویا سرکوب کنند و از کودتا‌های نظامی در کشور‌های منطقه حمایت می‌کنند. رژیم‌های حاکم بر ریاض، ابوظبی و قاهره با اسرائیل روابط مستقیم آغاز می‌کنند و به عادی سازی روابط ادامه می‌دهند. بدین سبب از سیاست اشغالگری اسرائیل حمایت می‌کنند و اسرائیل نیز شرایط منطقه‌ای را برای ادامه اشغالگری و توسعه طلبی مساعد دیده است.
درباره ادامه اشغالگری و توسعه طلبی اسرائیل نیز در سیاست داخلی وحدت نظر وجود دارد. بنیامین نتانیاهو نماینده جناح راست و بنی گاتس رهبر «ائتلاف آبی- سفید» موسوم به جناح چپ، بعد از برگزاری انتخابات درباره تشکیل حکومت ائتلافی اسرائیل سازش کردند. هر دو جناح از روند اشغال و الحاق اراضی فلسطین حمایت می‌کنند.
سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا و سایر تشکل‌های بین المللی و جامعه بین المللی با تاکید بر حفظ قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد، مخالف الحاق سرزمین‌های فلسطین به اسرائیل هستند. این تشکل‌ها درباره الحالق غیر قانونی بلندی‌های اشغالی جولان متعلق به سوریه و اعلام قدس به عنوان پایتخت اسرائیل و روند تقویت اشغال سرزمین‌های فلسطین نیز واکنش نشان داده و محکوم کرده بودند.
اکنون معلوم نیست که آیا مخالفت نهاد‌های بین المللی با طرح جدید الحاق اراضی اشغالی به اسرائیل، تاثیری بر بازدارندگی اسرائیل خواهد داشت و یا نه؟

 اردن نیز مانند حکومت فلسطین نگرانی شدیدی احساس خواهد کرد و قرارداد صلح اردن و اسرائیل که در سال ۱۹۹۴ میلادی امضاء شده است نقض خواهد شد.
عبدالله دوم پادشاه اردن که اعلام کرده است همه گزینه‌ها در مقابل طرح الحاق دشت اردن که مشمول الحاق کرانه باختری رود اردن به اسرائیل نیز هست، بر روی میز قراردارد و این روند، به قرارداد صلح و قرارداد گاز طبیعی اردن و اسرائیل نیز آسیب خواهد رساند و اردن و اسرائیل را به نقطه درگیری خواهد کشاند.
اردن یکی از دو کشور عربی متحد مهم غرب در منطقه است که با اسرائیل نیز قرارداد صلح امضا کرده است. موضع گیری اخیر اردن ابعاد این مسئله را نشان می‌دهد. اردن اعلام کرده است که طرح الحاق دشت اردن که بخشی از الحاق کرانه باختری است، به معنی از بین بردن طرح صلح تشکیل دو دولت فلسطین و اسرائیل در کنار همدیگر و نابودی کامل دولت فلسطین است. بدین سبب اردن طرح الحاق را نه تنها یک تهدید راهبردی بلکه مسئله مرگ و زندگی می‌داند و نگرانی شدیدی احساس می‌کند.
طرح معامله قرن، از یک سو در راستای اجرای اهداف ملی، منطقه‌ای و بین المللی غیر قانونی و توسعه طلبی برپایه اشغالگری اسرائیل تدوین شده است و از سوی دیگر همانطوری که حکومت‌های فلسطین و اردن هشدار داده اند، طرح معامله قرن، امتیازی برای اسرائیل محسوب می‌شود. اما صلح و امنیت منطقه‌ای را متزلزل خواهد کرد و به روند جنگ و درگیری جدید در منطقه دامن خواهد زد.